Safnablaðið Kvistur - 2020, Síða 63

65
flaug ekki á milli skipa. Ég og aðrir
gestir stöldruðum stutt við annars
flott borð. En ég er víst miðaldra.
Hins vegar voru krakkarnir og aðrir
sem voru við borðið ekki miðaldra
og gekk jafn illa að fá tækin til að
virka. Já og þannig var það líka í
annað skipti sem ég fór á sýninguna.
Nema að þá tókst mér ekki að draga
neinn af ferðafélögunum með mér af
veitingastaðnum á sýningunni (sem
er dálítið góður). En hugmyndin að
Flóabardaga er áhugaverð og verður
vonandi þróuð áfram. Það væri samt
snjallt að segja aðeins frá hinum
raunverulega Flóabardaga í tengsl-
um við leikinn. Enginn af þeim sem
voru við borðið, í hvorugt skiptið,
vissi nokkuð um Flóabardaga eða
um hvað þetta snerist nú allt annað
en að kasta grjóti í hitt liðið.
Það er vel þekkt kennsluaðferð að
læra í gegnum leik og hér eru svo
sannarlega tækifæri til þess sem eru
vannýtt. Vissulega nær sýningin að
gera meira en hefðbundnari sýn-
ingar enda greinilega verið úr meiru
að moða en söfn og sýningar hafa
öllu jafna að spila úr. En sýningin
er ekki „allt um liggjandi…“ eins og
hamrað er á í markaðskynningum
eða færir gestinn „mun nær sögu-
legum stóratburðum en hefðbundn-
ar fræðslusýningar…“ Þetta gerir
sýningin að takmörkuðu leiti en
styðst að miklu leiti við hefðbundna
spjaldasýningu þó framsetningin sé
falleg á svörtum plast bakgrunni.
Textinn er mikill, enda sagan stór og
reynt að setja upp sögusvið bardag-
ans. Lítið er nýtt í þeirri framsetn-
ingu og textinn dálítið gamaldags og
þjóðernislegur rembingur í honum.
Það hefði verið skemmtilegt að sjá
svona tæknivædda sýningu gera
annað en setja texta á vegg jafnvel
þótt hann sé hringlaga. Í miðju
salarins er 360°skjár sérstaklega
fluttur inn fyrir þessa sýningu.
Þar bjóst ég við flugeldasýningu í
framsetningu því eitthvað hefur sér
innfluttur skjárinn kostað. Það voru
hins vegar vonbrigði að bregða sér
inn í hringinn og sjá ofurvenjulega
textasýningu um Snorra Sturluson.
Ok maður fær ekki allt! En kannski
er markaðssetningin að bera sögu-
efnið og sýninguna ofurliði.
Í Skagafirði hafa farið fram um
áratugaskeið umfangsmiklar alþjóð-
legar fornleifarannsóknir. Hefði ekki
verið tilvalið að tvinna þær rann-
sóknir og upplýsingar um Skagafjörð
á miðöldum inn í sýninguna? Hægt
hefði verið að nýta þann slagkraft
sem var í að koma upp þessari sýn-
ingu til að búa til kjarnbetri sýningu
sem byggir á nýjustu upplýsingum
eða var hugmyndin ekki stærri en
svo að gera átti tölvuleik og búa til
umgjörð utan um hann? Hér hefur
farið forgörðum einstakt tækifæri
til að tvinna saman rannsóknir og
framúrstefnulega miðlun. Það hefði
haft alla möguleika á að skjóta
sterkum stoðum undir sýninguna og
safnastarfið í Skagafirði.
Eitt af því sem ég og samferðafólk
mitt velti fyrir sér var framsetning
á gripum og búningum. Þetta eru
allt leikmunir og ekkert að því.
Alls ekki. Gripir frá þessum tíma
eru fágætir og viðkvæmir og aðeins
sýndir við aðstæður sem taka tilliti
til varðveislusjónarmiða. Það er því
afar snjallt af sýningarhöfundum
að verða sér úti um leikmuni sem
þessa. Þarna gefst tækifæri sem
söfnum gefast alla jafna ekki, að
uppfylla snertiþörf gesta. Þetta er
samt ekki óþekkt á íslenskum söfn-
um t.d. er Þjóðminjasafnið með hr-
ingabrynju, sverð og fleira sem hægt
er að snerta og prófa. Leikmunir
hafa það umfram safngripi að þeim
er hægt að skipta út og fá nýja eða
senda í hreinsun. Í sýningunni 1238
er leikmununum hins vegar komið
fyrir eins og um safngrip sé að ræða
í veglegum sýningarskápum. Með
þessu fá leikmunirnir meira gildi,
þó það komi skýrt fram í texta að
ekki sé um eiginlega safngripi að
ræða. En þá spyr maður sig hvort
það sé ekki óþarft að búa til fjarlægð
milli gesta og sýningargripa? Hefði
ekki verið skemmtilegra og meiri
upplifun að leyfa gestum að snerta
og skoða í meiri nálægð? Með fram-
setningunni á búningum og gripum
er verið að búa til safnalega upplif-
un, sem þó er það sem sýningin ætl-
ar sér að forðast.
En þá aftur að sýndarveruleikan-
um, þungamiðju sýningarinnar.
Þegar til kastanna kom, bókstaf-
lega, var upplifunin skammvinn
og yfirborðskennd. Í fyrsta sinn
sem ég heimsótti sýninguna fannst
mér skemmtilegt að henda grjóti
og spjóti í andstæðingana. Það er
gaman að prófa sýndarveruleika.
Áhuginn dvínaði þó hratt á grjót-
kasti en var þess meiri á að skoða
sig um í bardaganum. Kannski hefði
verið hægt að bjóða gestinum upp
á að velja á milli grjótkasts eða fá
að vera fluga á vegg. Fylgjast með
undirbúningi andstæðra fylkinga og
framgangi orustunnar. Fá jafnvel að
vita meira um hvernig þetta gerðist
nú allt þarna 1238.
Rétt áður en Kófið skall á var ég
í Amsterdam þar sem ég skoðaði
1238, Baráttan um Ísland.