Safnablaðið Kvistur - 2020, Síða 55

breytingum í hugum fólks á þessum
tveimur árum sem liðin voru frá því
sýningin var fyrst sett upp. Í einum
hluta sýningarinnar er fjallað um
sjötta heimsmarkmiðið sem tengist
hreinlæti og aðgangi að vatni. Þar er
munurinn á hreinlætisvenjum fólks
árið 1918 og 2018 dreginn fram og
spurt hvort við séum ef til vill orðin of
upptekin af hreinlæti og sótthreinsun
nú á dögum. Sú spurning virtist hálf
taktlaus á Covid-árinu 2020 þegar
handþvottur og handsprittun er orðin
mun stærri og mikilvægari hluti af
tilveru fólks en hann var síðast þegar
sýningin var sett upp. Breytt hegðun
og áherslur fólks þegar kemur að
hreinlæti komu einnig berlega í ljós
á opnun sýningarinnar sumarið 2020
en hjá áðurnefndri umfjöllun um
hreinlæti og aðgang að vatni hafði
verið stillt upp brúsa með handspritti.
Á opnun sýningarinnar, 17. júní 2020,
voru mjög margir sýningargestir sem
gengu að brúsanum og fengu sér spritt
á hendur, nokkuð sem gerðist aldrei
þegar sýningin var uppi árið 2018.
Að halda mörgum boltum
á lofti og missa engan
Starfi safnafólks á smærri söfnum hér
á landi hefur oft verið líkt við starf
fjöllistamannsins sem heldur mörg-
um boltum á lofti. Starfsfólkið hefur
í höndunum marga bolta sem allir
eru mikilvægir og þurfa allir að ná að
svífa til að starfsemi safnsins blómstri.
Þar er um að ræða verkefni sem geta
spannað allt frá þrifum og viðhaldi
húsa, launavinnslu og bókhaldi yfir í
rannsóknir og varðveislu, sýningar og
viðburðahald. Eðli málsins samkvæmt
getur verið erfitt fyrir fámennt starfs-
lið að halda öllum boltunum á lofti til
lengri tíma, sumir fljúga hátt og svífa
lengi á meðan aðrir falla til jarðar og
komast seint á loft á ný. Þegar nýir
boltar bætast við, eins og til dæmis
stór tímbundin verkefni eins og það
sem hér hefur verið lýst, getur verið
erfitt að fá hann til að flæða
áreynslulaust með öllum hinum. Það
er því mikill hagur fólginn samstarfi
eins og því sem þetta verkefni byggði
á. Að geta sameinað krafta, lagt til
mismunandi sérþekkingu og reynslu
og skipt með sér verkum, skilaði sér
í sterkri lokaafurð. Það var jafnframt
bæði lærdómsríkt og hollt að stíga út
úr daglegri rútínu, prófa eitthvað nýtt
og vinna með fólki sem kom út ólík-
um áttum. Það var mikill heiður fyrir
alla sem að verkefninu komu að það
skyldi hljóta tilnefningu til Íslensku
safnaverðlaunanna. Tilnefningin er
viðurkenning á því viðamikla starfi
sem fram fór í tengslum við verkefnið
og sýnir að margur er knár þótt hann
sé smár.
sóknir. Ein leið til að koma til móts
við þá skóla sem ekki eiga þess kost að
heimsækja söfn er að nýta tæknina til
að opna glugga inn á söfnin í gegnum
netið. Fyrir nokkrum árum lét Minja-
safn Austurlands til dæmis gera sér-
stakt námsefni með það að markmiði
að jafna aðgengi skólanna á starfs-
svæði safnsins að safninu og hefur það
gefist vel. Slíkt kemur auðvitað ekki
í staðinn fyrir heimsókn á safn eða
sýningu en fjar-safnfræðsla er þó betri
en enginn og getur kveikt neista sem
leiðir nemendur inn á söfnin síðar. Öll
söfn og menningarstofnanir mættu
skoða hvernig þau geta stuðlað að
jafnara aðgengi allra barna á landinu
að sinni safnfræðslu og safnkosti með
hjálp tækninnar.
Mikilvægi Austurbrúar í verkefninu
var ótvírætt. Auk þess að hafa frum-
kvæði að því að kalla hópinn saman
í upphafi stóð Austurbrú undir nafni
sem brú á milli allra stofnanna sem að
verkefninu komu og má segja að hún
hafi verið límið sem batt verkefnið
saman. Innan Austurbrúar er til stað-
ar margvísleg sérþekking á sviðum
sem stundum verða útundan á þétt-
skrifuðum verkefnalista safnanna, t.d.
á sviði verkefnastjórnar og markaðs-
og kynningarmála. Með því að leggja
til vinnu við þessa þætti verkefnisins
og hafa yfirsýn yfir það, skapaðist
meira svigrúm hjá öðrum sem að
verkefninu komu til að einbeita sér að
þáttum eins og heimildaöflun og sýn-
ingargerð. Þá hefði sýningin jafnfamt
verið harla lítilfjörleg ef ekki hefði
komið til vinna hönnunarteymisins
við bæði sýningarhönnun og hönnun
kynningarefnis en þeim tókst afar vel
að laga sýningunna að mismunandi
sýningarrýmum á hverjum stað.
Í tilefni af tilnefningunni til Íslensku
safnaverðlaunanna var ákveðið að
setja sýninguna upp á nýjan leik sum-
arið 2020, að þessu sinni í Sláturhús-
inu, menningarmiðstöð Fljótsdalshér-
aðs á Egilsstöðum. Sýningunni var vel
tekið og greinilegt að umfjöllunarefni
hennar eiga enn vel við. Þó var eitt
atriði sem virtist hafa tekið ákveðnum
Elsa Guðný Björgvinsdóttir,
safnstjóri Minjasafns Austurlands
57