Freyr - 15.12.1967, Blaðsíða 16

sínum. Harboe segist hafa varað hann við
drykkjuskap og deilum, sem honum hafi
hætt við. Sambýli hans við sóknarmenn
varð betra en menn bjuggust við af sögum,
sem af honum gengu.
Halldór biskup Brynjólfsson vísiteraði
Velli 19. júní 1748 og er í þeirri vísitasíu
nákvæm lýsing á stað og kirkju. Skal hér
drepið á örfá atriði hennar.
Kirkjan er að formi hærri við kórinn
með fjórum stafgólfum og höggnum sperr-
um. Stafir standa skakkt og er þess getið,
að fremur muni vera sök smiðanna, en að
húsið hafi gengizt til. Hurðarkarmar eru
rauðfarvaðir með skrá, lykli, koparhring,
drótt og dyrastöfum og sinni lítilli skakk-
slá hversvegna dyra. Milli kórs og kirkju er
þil af slá yfir fótstykki undir miðslá, kross
er og pílárar þar fyrir að dyrastaf.
Kórinn er eitt og hálft stafgólf og er ná-
kvæmlega greint frá öllu byggingarlagi. Til
beggja hliða er kór og kirkja alþiljað.
í kórnum er karlmannamegin fóðraður
kórbekkur allt að prédikunarstólsdyrum,
þaðan til kórdyra er fóðraður stóll með
brík hvers vegar, sem sóknarherrann hefur
látið gera, en kvennamegin er fóðraður
bekkur allt um kring með tveimur brík-
um þeim megin altarins, sem gjöra skripta-
stól. í kórnum er fjalagólf öllum, á hverj-
um er altari fóðrað, með lítilfj örlegri töflu
yfir, þó útlenzkri og hvítri marmarahellu á
því sama, og gráður fyrir. Tvennar litlar
hillur eru í kórnum hvers vegar.
Síðan er lýst kirkjusætum og svo segir:
„Prédikunarstóll nýr, sem æruverðugur
sóknarherrann séra Jón Halldórsson hefur
kirkjunni tillagt“. — Það er sá prédikunar-
stóll, sem enn er í kirkjunni. — Þá segir
ennfremur:
í allri kirkjunni er hellugólf, en fjalir
undir tveimur kvenstólum. Veggir hennar
eru að utan lasnir, sérdeilis sá nyrðri og
þak sólbrunnið að sunnan og allt þarf rep-
arationem við. Á kórþili er gluggi kistu-
laus með 12 rúðum, einni brotinni.
í lýsingu á búnaði kirkjunnar segir:
„Hún á tvennan altarisklæðnað, eitt gam
alt altarisklæði af lérefti með krosssaum og
örslitnu vesturfarafóðri (hörléreft), hverju
að fylgir blámerktur catúnsdúkur með vír-
dregnum borða fyrir endum og altarisbrún
af rauðmerktu catúni. Altarisklæði af rauð-
merktu catúni með gömlu fóðri, einum alt-
arisdúk af blámuðu catúni ófóðruðum. —
Einn messuskrúða á hún, rikkilín af grófu
lérefti sterkt þó nýtilegt, og rauðan hökul
af Magvei, sem visitasía herra biskups Har-
boe um getur 1743, á hvörju Þórarinn próf-
astur og biskup sýnist óekta borði, þar
notarius hefur skrifað ekta. En þann gamla
hökul og slopp, sem þeir stemma var ó-
brúkanlegt, hefur hann með ráði prófasts
selt fyrir 1 og hálfan ríkisdal, sem hann
með Guðs hjálp lofar kirkjunni í messu-
klæðum að betala“.
Þá er þess getið, að prestur hafi auk pré-
dikunarstólsins lagt kirkjunni tvo væna
ljósastjaka af messing, en samt er honum
gert að bæta það, að horfin er stök ljósa-
pípa, sem til var við visitasíu Steins bisk-
ups, en bakstursjárnið er til óskemmt. Nú
er líka getið um kertahjálm með sex píp-
um, „compot (?) af messing fyrir framan
kórdyr, sem fyrri visitasíur ei um geta,“
skírnarfat af messing, ljósbera af tré, tvær
klukkur á ramböldum, heilar og hljóð-
góðar. Bækur eru aðeins taldar fimm.
Stólsjarðir eru taldar upp með lands-
skuldum og kúgildum, en þær eru þessar:
Selá, landsskuld 10 aurar, kúgildi 2, Birnu-
nes, landsskuld 10 au. kúg. 2%, Hánefs-
staðir, landsk. 10 au. kúg. 2, Uppsalir, lands-
skuld 70 álnir, kúg. 2, Brautarhóll, landssk.
70 álnir, kúg. 3, Syðra-Hvarf, landsk. 100
áln. kúg. 3, Gljúfurárkot, landsk. 50 álnir,
kúg. 1, Sveinsstaðir, landsk. 50 álnir, kúg.
1, Krosshóll, landsk. 90 álnir, kúg. 4, Hver-
hóll, landsk. 40 álnir, kúg. IV2, Kóngstaðir,
landsk. 60 álnir, kúg. 3, og 1 kúgildi heima,
en Þverárkot í eyði. Kúgildi kirkjunnar eru
alls 26, en ítök þessi eftir Ólafs biskups mál-
daga og Sigurðar registri, allur Skíðadalur
og Vesturárdalur framfrá Holármerkri og
478
F R E Y R