Morgunblaðið - 17.09.2022, Side 16

16 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 17. SEPTEMBER 2022
HURÐIR
Tunguháls 10, 110 Reykjavík, sími 567 3440, vagnar@vagnar.is, vagnar.is
• Stuttur afhendingartími
• Hágæða íslensk
framleiðsla
• Val um fjölda lita í
RAL-litakerfinu
• Vindstyrktar hurðir
Bílskúrs- og iðnaðarhurðir
Iðnaðarhurðir
Iðnaðarhurðir með gönguhurð
Bílskúrshurðir
Hurðir í trékarma
Tvískiptar hurðir
Smíðað eftir máli
Fyrsta flokks þjónusta og ráðgjöf
Efnahagsmál verða einna
brýnustu verkefni vetrar-
ins. Mikilvægt er að koma
böndum á verðbólguna og
ná fyrri styrk ríkissjóðs,
segir Ingibjörg Ólöf Isak-
sen þingmaður Fram-
sóknarflokks.
„Húsnæðisliðurinn hefur
afgerandi áhrif til hækk-
unar vísitölu. Því er mikilvægt að auka fram-
boð lóða til þess að draga úr spennu á mark-
aðnum. Heilbrigðismálin verða einnig áfram í
brennidepli en nú með öðru sniði en var.
Covid er á undanhaldi en verkefnin eru
áfram ærin. Nú þarf að huga að þeim mann-
auði sem vinnur í heilbrigðiskerfinu. Þá þarf
einnig að huga að geðheilbrigði og lýðheilsu
en stefnt er að því að leggja fram tvær að-
gerðaráætlanir þar að lútandi á þingvetrin-
um sem nú var að hefjast.“
Ingibjörg segir að síðustu ár hafi ríkis-
stjórnin staðið fyrir mikilli uppbyggingu inn-
viða. Mikilvægt sé að halda því áfram en vera
á sama tíma meðvituð um stöðu hagkerfisins.
„Með stríðinu í Úkraínu höfum við verið
minnt á mikilvægi þess að anna grunnþörfum
samfélagsins sjálf, þá sérstaklega orku- og
fæðuöryggi. Við þurfum að standa vörð um
sjálfstæði okkar í þessum málum enda eru
þetta öryggismál sem tryggja sjálfstæði og
sjálfbærni,“ segir Ingibjörg og jafnframt:
„Orkumál tengjast baráttu við loftslags-
vána. Þar hefur Ísland háleit markmið. Við
stefnum að orkuskiptum og þar er græn orka
lykilmál. Með nýtingu hennar spörum við
gjaldeyri og sköpum verðmæti. Ísland hefur
öll tækifæri til þess að verða leiðandi í lausn-
um í stað jarðefnaeldsneytis. Í því samhengi
er mikilvægt að bæði ríkið og almenningur
styðji við nýsköpun. Hagvöxtur framtíðar
byggist á grænni orku.“
Tryggja öryggi og sjálfbærni
„Alþingi stendur andspænis mýmörgum þingmálum á þessum þingvetri og
mörg þeirra eru flókin úrlausnar. Þar nefni ég helst aukna verðbólgu sem er
farin að hafa mikil áhrif á verðlag í landinu og bítur verulega,“ segir
Guðbrandur Einarsson þingmaður Viðreisnar.
„Verðlag hefur hækkað mikið sem veldur lágtekju- og millitekjuhópum
miklum erfiðleikum. Ofan á það hefur Seðlabankinn brugðist við þessari stöðu
með því að hækka stýrivexti sem kemur harðast niður á ungu fólki sem nýver-
ið festi kaup á eigin húsnæði sem og fólki á leigumarkaði sem flest eru ungar
barnafjölskyldur. Þessar miklu vaxtahækkanir valda miklum erfiðleikum hjá
þessum hópum og Alþingi þarf að taka þessa stöðu alvarlega,“ segir Guð-
brandur sem verður tíðrætt um efnahagsmálin og framvindu þeirra.
„Þá munu þær verðlagsbreytingar, sem fram koma í fjárlagafrumvarpinu sem kynnt var núna
í vikunni, verða til umræðu á næstunni. Mörg okkar eru þeirrar skoðunar að þær geri ekkert
annað en að auka á erfiðleikana. Ríkisstjórnin sýnir ekki gott fordæmi með þessum hækkunum
heldur þvert á móti.“
Gerð kjarasamninga í vetur segir Guðbrandur að valdi sér áhyggjum, því ákveðnir aðilar á
vinnumarkaði hafi boðað harðar aðgerðir. „Þeim ber að sjálfsögðu skylda til að verja kaupmátt
síns fólks. Ef allt fer í hnút með tilheyrandi vinnustöðvunum þá er hætt við að staðan hér verði
önnur og verri en sú sem birtist okkur nú,“ segir þingmaðurinn.
Verðbólgan bítur verulega
„Mál er varða aukna orku-
framleiðslu, innflytjenda-
mál og húsnæðismál ættu
að vera forgrunni nú, “seg-
ir Bergþór Ólason þing-
maður Miðflokks.
„Engan tíma má missa
við að bæta starfsskilyrði
bænda sem nú eru margir
komnir að fótum fram eftir
ítrekuð högg. Þá ætti að draga verulega úr
straumi rétttrúnaðarmála sem allt kollkeyra
þessi þingin. Áherslan verður að vera á
aukna verðmætasköpun atvinnulífsins því
það er eina leiðin til að velferðarkerfin, sem
eru okkur svo mikilvæg, standist væntingar.“
Bergþór segir að sér virðist sem stjórn-
málin nú séu föst á tímabili ákvarðanafælni
stjórnvalda. Slíkt skaði atvinnulífið og dragi
úr fyrirsjáanleika og áræðni fólks.
„Við þingmenn Miðflokksins munum meðal
annars leggja fram mál er varða eflingu inn-
lendrar matvælaframleiðslu og fyrirsjáan-
legt rekstrarumhverfi landbúnaðar. Við
leggjum einnig fram mál er varðar frjálsa
ráðstöfun foreldra á fæðingarorlofi því við
eigum að treysta foreldrum til að taka
ákvörðun um hvernig fæðingarorlofi þeirra
er best háttað með hagsmuni barns í huga og
fjölskyldunnar allrar. Þingmál um gjald-
frjálsar heilbrigðisskimanir verður sömuleiðs
lagt fram og við munum ýta á eftir því að
tímasett aðgerðaáætlun um einföldun reglu-
verks verði kláruð.“
Vilja frjálst
fæðingarorlof
„Umræða um loftslagsmál
verður fyrirferðarmikil í
vetur. Þar verður allt und-
ir, frá orkuframleiðslu, til
dreifingar og notkunar,“
segir Njáll Trausti Frið-
bertsson þingmaður Sjálf-
stæðisflokks. Hann nefnir
að sl. vor hafi verið stigið
mikilvægt skref í orku-
málum þegar Rammaáætlun 3 var samþykkt
á þingi eftir að hafa verið föst þar í sex ár.
„Nú er sérstaklega brýnt að við klárum
lagaumhverfið um hvernig við ætlum að nýta
vindorkuna. Ef orkuskiptin eiga að ganga
eftir þarf öflugt og öruggt flutningskerfi raf-
orku. Þannig getum við tryggt betri nýtingu
á okkar grænu orku. Til þess að svo megi
verða tel ég nauðsynlegt að flýta uppbygg-
ingu á nýrri Byggðarlínu,“ segir Njáll
Trausti og bætir við:
„Til þess að ná markmiðum um að ná kol-
efnishlutleysi árið 2040, þá þurfum við að
hafa hraðar hendur. Ráðast þarf að krafti í
frekari fjárfestingar í orkuvinnslu, auk þess
að efla dreifingu og bæta nýtingu orkunnar
sem framleidd er.“
Orkuskiptin
kalla á aðgerðir
„Efnahagsmálin vega
þungt nú í upphafi þing-
vetrar þegar að mörgu er
að hyggja bæði hér heima
og á alþjóðavísu,“ segir
Steinunn Þóra Árnadóttir
þingmaður VG.
„Nauðsynlegt er að ná
tökum á verðbólgunni.
Sem betur fer er atvinnu-
ástand gott og mælingar sýna að heimilin
standa almennt vel. Kjör þeirra sem hafa lág-
ar upphæðir sér til framfærslu þarf hins veg-
ar að bæta og meðan við glímum við verð-
bólgu er nauðsynlegt að halda áfram að
styðja við þau sem minnsta svigrúmið hafa til
að mæta henni. Við þurfum að halda áfram
að efla velferðarkerfið okkar og almanna-
þjónustuna. Við höfum náð árangri með fé-
lagslegum áherslum stjórnvalda í húsnæðis-
málum og enn frekari uppbygging er fram
undan.“
Vegið hefur verið að réttindum kvenna og
hinsegin fólks víða erlendis, segir Steinunn
Þóra. Hatursfull ummæli hafi einnig aukist
hér heima. Á komandi þingvetri eigi því að
við að standa vörð um mannréttindi og hafa
kynjagleraugun uppi. Þá séu hörmungar víða
vegna stríðsátaka. Næst okkur sé innrásar-
stríðið í Úkraínu. Þar þurfi Íslendinga að
leggja sitt af mörkum með mannúðaraðstoð
og taka vel á móti fólki á flótta.
Standa vörð um
mannréttindi
„Það er svo margt ef að er gáð / sem um er þörf að ræða,“ orti listaskáldið. Inngrips er þörf í efnahagsmálum og snúa verður niður verð-
bólguna, svo miklum vanda sem hún veldur meðal annars á íbúðamarkaði og skaðar lífskjör almennings. Þá duga heldur engin lausatök í
loftslagsmálum. Þar kemur til greina að auka framleiðslu grænnar raforku en ráð gegn hamfarahlýnun er líka að fá fólk til að breyta lífs-
venjum og hugsa tilveruna með nýju móti. Þetta segja fulltrúar flokka sem eiga sæti á Alþingi við Morgunblaðið nú í þingbyrjun. sbs@mbl.is
„Staða heimilanna og staða
öryrkja, aldraðra og
þeirra efnaminni eru
mikilvægustu mál Alþingis
á komandi þingi,“ segir
Eyjólfur Ármannsson
þingmaður í Flokki fólks-
ins. „Ekki er hægt að tala
um stöðugleika og láta
heimilin ein um álögur sem
verðbólga hefur í för með sér. Ríkisvaldinu
ber að koma til móts við heimilin og þau verst
settu í samfélaginu.“
Eyjólfur segir að víkka verði út umræðuna
um jafnréttismál til íbúa landsbyggðarinnar.
„Ég tala nú ekki um til öryrkja og aldraðra
og þeirra sem höllum fæti standa í samfélag-
inu, þeirra fátæku. Það er mannréttindamál í
velferðarsamfélagi. Hvernig staðan er í dag
er undirrót þess vantrausts á stofnunum sam-
félagsins og ósættis sem er ríkjandi í sam-
félaginu. Ísland er einfaldlega harðara sam-
félag vegna stöðu þessara hópa.“
Stofnun embættis sýslumanns Íslands og
jarðgangagjald segir Eyjólfur að séu undar-
leg mál. Þau lýsi aðför að landsbygginni og
sýni ótrúlegt skilningsleysi.
„Ísland er ekki sýsla og sýslumenn hafa í
árhundruð verið mikilvæg embætti. Það er
ekki rétt að lítil embætti á landsbyggðinni
séu sjálfkrafa óhagkvæmari en þau stærri.
Ríkisstjórnin er ekki í tengslum við fólkið í
landinu, en uppfull af eigin ágæti og ótrúlegu
stefnuleysi á öllum sviðum. Stefnuleysið er
mál málanna,“ segir þingmaður Flokks fólks-
ins.
Ríkisvaldið mæti heimilunum
Evrópumál, mótvægisaðgerðir gegn
verðbólgu og barátta gegn hamfara-
hlýnun. Þetta eru málin sem Þórunn
Sveinbjarnardóttir þingmaður Sam-
fylkingar telur mikilvægt að rædd
verði á Alþingi á næstunni og ákvarð-
anir teknar.
„Efna ætti til þjóðaratkvæða-
greiðslu um að hefja aftur aðildar-
viðræður við Evrópusambandið. Þjóð-
in á rétt á því að ákveða framhaldið, af eða á. Það gefur
okkur tækifæri til að taka upplýsta og fordómalausa um-
ræðu um kosti og galla aðildar að ESB. Í mínum huga er
engin spurning um að Ísland á að taka upp þráðinn í
aðildarviðræðunum, gera aðildarsamning og bera hann
að sjálfsögðu líka undir þjóðina. Það er eina leiðin til að
rjúfa kyrrstöðuna sem ríkt hefur í utanríkismálum og
hagsmunagæslu okkar í samskiptum við önnur ríki. Við
eigum að vera óhrædd við að taka þessa umræðu og
treysta lýðræðislegri niðurstöðu, hver sem hún verður.“
Aðgerðir í efnahagsmálum eru sömuleiðis mjög brýn-
ar, segir Þórunn. Ef ekkert verður aðhafst mun hópur-
inn sem kom nýr inn á fasteignamarkaðinn á síðustu ár-
um lenda í alvarlegri stöðu. Lífskjarakrísan bíti þetta
fólk harðast allra og einnig þau sem eru með lægstu tekj-
urnar. Kjör öryrkja og ákveðins hóps eftirlaunaþega séu
skammarleg. Ákvörðun um að gera ekkert til að bæta
kjör þeirra er ákvörðun um áframhaldandi basl og fá-
tækt fyrir stóran hóp Íslendinga.
„Við verðum að nýta þau tæki sem við höfum í ríkis-
búskapnum til þess að dreifa byrðunum jafnar og bæta
kjör þeirra sem minnst bera út bítum. Það er forgangs-
mál,“ segir Þórunn. Hún kveðst jafnframt hafa áhyggjur
af aðgerðaleysi og seinagangi ríkisstjórnarinnar lofts-
lagsmálum.
Í því sambandi vísar hún til álits Loftslagsráðs sem
birt var í júní sl. Þar hafi ekki verið skafið utan af hlut-
unum og sagt að stefna stjórnvalda um samdrátt í losun
gróðurhúsalofttegunda fyrir 2030 væri bæði óljós og
ófullnægjandi! Þá sé framkvæmd aðgerðaáætlunar
stjórnvalda í loftslagsmálum lýst sem ómarkvissri. „Ráð-
ast þarf í kerfislægar breytingar svo sem með umbylt-
ingu orkukerfa, samgöngukerfa, skipulags borga, fjár-
málakerfa sem og í opinberri hagstjórn,“ segir
Loftslagsráð.
„Skilaboðin eru skýr: tími kerfisbreytinga er núna og
baunatínslunni verður að linna þegar kemur að loftslags-
aðgerðum,“ segir Þórunn Sveinbjarnardóttir um stjórn-
málin á líðandi stundu og verkefnin þar sem bíða um-
ræðu og afgreiðslu.
Kyrrstaða í utanríkismálum verði rofin
Efnahagsstefna ríkis-
stjórnarinnar er byggð á
úreltum hugmyndum sem
leggja hagvöxt að jöfnu við
hamingju. Þetta segir
Arndís Anna Kristínar- og
Gunnarsdóttir þingmaður
Pírata sem telur ríkisstjón-
ina ófæra um að leggja
grunn að raunverulegri
velsæld. Loftslagsstefna meirihlutans sé bit-
laus.
„Til að bregðast við loftslagsvanda verðum
við að breyta því hvernig við framleiðum,
vinnum og ferðumst. Hingað til hefur ríkis-
stjórnin að mínu mati einblínt á hagsmuni
efnahagslífs á kostnað umhverfis og almenn-
ings. Hvetja þarf til grænnar nýsköpunar,“
segir Arndís Anna og bendir á að áhrifa lofts-
lagsbreytinga gæti víða. Hitabylgjur, þurrka-
tímabil, flóð og hrun vistkerfa af völdum
hamfarahlýnunar og súrnunar sjávar muni
gera landsvæði óbyggileg. Slíkt þýði að fólks-
flutningar aukist og ekkert bendi til að lát
verði á þeim.
Breyta þarf
loftslagsstefnu