Morgunblaðið - 17.09.2022, Blaðsíða 18

18 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 17. SEPTEMBER 2022
ÚR BÆJARLÍFINU
Guðrún Vala Elísdóttir
Borgarnesi
Umdeilt var á sínum tíma þegar
bæjaryfirvöld ákváðu að lækka há-
markshraða á aðalgötu bæjarins,
Borgarbrautinni, niður í 30 km.
Líklega hafa margir þurft að borga
sektir til að byrja með, á meðan
verið var að venjast þessu. Nú er
verið að endurnýja lagnir í neðri
hluta Borgarbrautar frá Tónlistar-
skólanum og að Egilsgötu. Væntan-
lega hefðu þjónustufyrirtækin bor-
ið einhvern skaða af, ef ekki hefði
verið búin til ný hjáleið um Beru-
götuna sem var áður lokuð enda-
gata. Það þýðir að rútur og stærri
bifreiðir þurfa ekki að fara um áður
þekktar krókaleiðir um Böðvars-
götu og Þórólfsgötu. Þetta kallar
samt á áður óþekktan hámarks-
hraða, 20 km, sem er í fínu lagi, því
þetta var snjöll lausn sem kom í
veg fyrir algjört vandræðaástand.
- - -
Í hinum enda bæjarins er
verið að prófa aðrar lausnir sem
tengjast gönguljósum á Þjóðvegi 1
við Sandvíkina. Þarna er ekki um
að ræða hefðbundið fyrirkomulag,
þar sem hinn gangandi vegfarandi
ýtir á hnapp gönguljósanna og bíð-
ur eftir grænu ljósi og akandi mæta
rauðu ljósi, heldur sýna skynjarar
að öllu jöfnu rautt ljós á akandi
vegfarendur og ef enginn gangandi
vegfarandi er þá verður ljósið
grænt. Sumir halda því jafnframt
fram að ef ekið sé of greitt haldist
ljósið rautt aðeins lengur. Þó hefur
þessi tilgáta ekki fengist staðfest.
Fréttaritari fagnar þessu framtaki,
því fyrir ekki mjög mörgum árum
síðan þótti ótækt að „tefja“ umferð-
ina í gegnum Borgarnes. Gangandi
og hjólandi vegfarendur ættu því að
vera öruggari í umferðinni nú en
áður.
- - -
Lítið hefur farið fyrir ný-
byggingum í Borgarnesi und-
anfarin ár. Á hinn bóginn hafa ná-
grannar okkar á Akranesi stöðugt
byggt með framtíðarsýn að leið-
arljósi. Nú virðist heldur betur
vera komið eitthvað líf í þetta því
nokkrar íbúðarbyggingar eru í
smíðum í Stöðulsholti. Þetta eru í
mörgum tilvikum forsmíðuð timb-
urhús og hafa nokkur þeirra verið
reist og sett saman hratt og örugg-
lega. Sum eru þegar risin en við
nokkrar lóðir eru risapakkar sem
innihalda byggingarefnið í þessi
hús. Ekki veitir af því að koma hús-
unum í gagnið sem allra fyrst því
húsnæðisskortur hefur verið mikill
í Borgarnesi sl. ár og ekki sér fyrir
endann á honum.
- - -
Oft hefur verið sagt að Borg-
arnes sé einn af fallegri bæjum
landsins og heilmikið til í því.
Skallagrímsgarður, sem er í neðri
bænum, skartar nú sínu fegursta.
Litadýrðin þar þegar fer að hausta
er dásamleg, eins og reyndar víða
hér. Undanfarið hefur verið stilla
og því laufblöðin ekki fokin af
trjánum enn. Ég hvet alla til að
staldra við í garðinum, njóta kyrrð-
ar og fegurðar sem við öll þurfum á
að halda fyrir sálartetrið.
- - -
Ekki er hægt að sleppa því
að minnast á menntaskólann okkar
sem einmitt var settur í fyrsta sinn
i Skallagrímsgarði fyrir 15 árum.
Starfsemi skólans hefur blómstrað
og eftir áskoranir í Covid hafa orðið
til skemmtilegar nýjungar í náminu
eins og STEAM-áfangar sem allir
nemendur þurfa að taka. Alls eru
þrír slíkir áfangar kenndir, á
fyrsta, öðru og þriðja hæfniþrepi.
STEAM stendur fyrir vísindi,
tækni, verkfræði, listsköpun og
stærðfræði. Greinarnar eru sam-
þættar og byggjast á skapandi og
gagnrýnni hugsun í gegnum þver-
fagleg verkefni sem geta byggst á
áhugasviði nemenda sjálfra.
STEAM-nám hvetur til ný-
sköpunar á öllum sviðum og nem-
endur læra líka þá færni sem at-
vinnulíf og háskólar hafa kallað
eftir. Önnur áhugaverð breyting er
að nú hefst kennsla klukkan 9 alla
morgna. Það kemur sér vel fyrir
morgunþreytta unglinga sem einn-
ig býðst frír hafragrautur á morgn-
ana. Á miðvikudögum er kennslan
brotin upp. Þá er ekki um hefð-
bundna kennslu að ræða heldur
vinnustofur þar sem nemendur
hafa aðgengi að kennurum og sam-
nemendum til verkefnavinnu.
Áhugaverðar nýjungar sem verður
gaman að sjá hvernig þróast.
Morgunblaðið/Guðrún Vala Elísdóttir
Framkvæmdir Ekki er greiðfært um Borgarbrautina í Borgarnesi vegna framkvæmda við enda götunnar.
Haustlitadýrð í Skallagrímsgarðinum
Ómar Friðriksson
omfr@mbl.is
Störfum á vegum ríkisins fjölgaði
mikið á síðasta ári. Stöðugildin
voru alls 26.610 talsins um síðustu
áramót en á árinu 2021 fjölgaði
þeim um 1.328 eða um 5,3%. Er
þetta mesta fjölgun sem átt hefur
sér stað milli ára frá því Byggða-
stofnun hóf að fylgjast með fjölda
ríkisstarfa. Var fjölgunin á árinu
2021 talsvert meiri en árin á undan.
Ef litið er á þróunina yfir lengra
tímabil, eða allt frá áramótum
2014/2015, kemur í ljós að stöðu-
gildum á vegum ríkisins fjölgaði á
þessum sjö árum um 3.989 eða
17,6%.
Þetta kemur fram í nýrri skýrslu
Byggðastofnunar, sem ber titilinn
Hvar eru ríkisstörfin 31.12.2021.
Þar er greint frá niðurstöðum ár-
legrar könnunar á staðsetningu
starfa á vegum ríkisins.
Mest fjölgun hjá Landspítala
Bent er á að í fyrra fjölgaði
stöðugildum mest hjá Landspítal-
anum, ISAVIA, Háskóla Íslands,
Heilbrigðisstofnun Suðurlands og á
Sjúkrahúsinu á Akureyri.
„Flest stöðugildi á vegum rík-
isins eru staðsett á höfuðborgar-
svæðinu, enda er meirihluti lands-
manna búsettur þar. Hins vegar er
hlutfall stöðugilda á höfuðborgar-
svæðinu (72%) hærra en hlutfall
landsmanna sem þar býr (64%).
Þetta á ekki við um neinn annan
landshluta,“ segir í frétt um nið-
urstöðurnar á vefsíðu Byggðastofn-
unar.
Staðsetning ríkisstarfanna er
mismunandi milli landshluta. Á höf-
uðborgarsvæðinu, þar sem búa 64%
landsmanna, er að finna um 72%
allra starfa á vegum ríkisins. Könn-
unin leiðir m.a. í ljós að stöðugildi á
vegum ríkisins samsvara 11,8% af
íbúafjölda höfuðborgarsvæðisins á
vinnualdri (15-64 ára) og 11,6% af
íbúum Norðurlands vestra, þar
sem hlutfallið er næsthæst.
„Á Norðurlandi eystra samsvar-
ar fjöldi stöðugilda á vegum rík-
isins um 11% af íbúafjölda á vinnu-
aldri og á Vestfjörðum um 10%.
Lægsta hlutfall stöðugilda af íbúa-
fjölda á vinnualdri er á Suðurnesj-
um, 6,6%, og næstlægst á Suður-
landi, 7,3%,“ segir í skýrslunni.
Þrátt fyrir að hlutfallið sé lægst á
Suðurnesjum kemur í ljós að stöðu-
gildum á vegum ríkisins fjölgaði
þar hlutfallslega mest á milli ára.
Munaði mest um fjölgun starfa hjá
félögum tengdum ISAVIA og einn-
ig hjá Heilbrigðisstofnun Suður-
nesja.
Faraldurinn vegur þungt
Konum meðal ríkisstarfsmanna
fjölgaði í fyrra talsvert meira en
körlum (5,7% á móti 4,5%). Körlum
fjölgaði mest hjá ISAVIA en einnig
nokkuð í háskólum og á Landspít-
alanum. Talið er að meginskýringin
á fleiri stöðugildum kvenna tengist
aðallega þeirri fjölgun sem átti sér
stað á heilbrigðisstofnunum og á
hjúkrunar- og dvalarheimilum. Það
má að talsverðu leyti rekja til
áhrifa af faraldri krórónuveirunnar
á síðasta ári.
Ef litið er á einstök sveitarfélög
leiða niðurstöðurnar m.a. í ljós að í
Reykjavík fjölgaði stöðugildum um
690 á seinasta ári og í Garðabæ
fjölgaði þeim um 176 á árinu. Þar
skýrist fjölgunin einkum af flutn-
ingum höfuðstöðva Vegagerðarinn-
ar. Á Akureyri fjölgaði stöðugildum
ríkisins um 141, meðal annars á
Sjúkrahúsinu á Akureyri og Há-
skólanum á Akureyri.
Niðurstöðurnar sýna að í fyrra
fækkaði stöðugildum um þrjú til
fimm í tveimur sveitarfélögum,
Hornafirði og Skeiða- og Gnúp-
verjahreppi. Þeim fjölgaði um þrjú
eða fleiri í 25 sveitarfélögum en í
hinum sveitarfélögunum 43 breytt-
ist fjöldi stöðugilda minna.
„Vestfirðir skera sig úr hvað
varðar hlutfall stöðugilda sem til-
heyra málaflokkum atvinnuvega-
og nýsköpunarráðuneytisins. Þar
er hlutfall stöðugilda sem heyra
undir ráðuneytið 15% en annars
staðar mest 6%. Ástæða þess eru
fyrst og fremst stöðugildi á vegum
Orkubús Vestfjarða,“ segir í
skýrslunni.
Fækkaði hvergi verulega
Flest stöðugildi ríkisins eða 44%
eru vegna málaflokka sem heyra
undir heilbrigðisráðuneytið. „Á
heilbrigðisstofnunum og hjúkrunar-
og dvalarheimilum voru rúm 11
þúsund stöðugildi í árslok 2021 og
skipuðu konur um 82% þeirra,“
segir í skýrslunni.
Bent er á að stöðugildum fækk-
aði hvergi verulega í fyrra, fyrir ut-
an stofnanir sem lagðar voru niður
á árinu eða sameinaðar öðrum. Það
á t.d. við um Nýsköpunarmiðstöð,
skattrannsóknarstjóra og Ríkis-
eignir, en einnig varð nokkur fækk-
un hjá m.a. Íslandspósti, Neytenda-
stofu, Seðlabanka Íslands, Matís og
Þjóðkirkjunni.
Hafa ber í huga, þegar greind
eru störf á vegum ríkisins, að átt er
við stöðugildi greidd af Fjársýsl-
unni, stöðugildi hjá opinberum
hlutafélögum og stofnunum og
stöðugildi hjá stofnunum sem hafa
meirihluta rekstrartekna sinna af
fjárlögum.
Störfin, sem unnin eru hjá rík-
inu, eru mun fleiri en stöðugildin
og í rannsókninni er við það miðað
hvar störfin eru unnin, en ekki
hvar viðkomandi starfsmenn búa.
Ríkisstörfum fjölgaði mikið í fyrra
- Stöðugildum á vegum ríkisins fjölgaði um 1.328 í fyrra - Mesta fjölgun sem mælst hefur á einu ári
frá því að Byggðastofnun hóf að greina fjölda ríkisstarfa - Fjórum þúsundum fleiri en fyrir sjö árum
Stöðugildi á vegum ríkisins
Þróun fjölda stöðugilda 2014-2021*
og fjölgun stöðugilda frá árinu á undan
Fjöldi stöðugilda
eftir ráðuneytum
Fjöldi stöðugilda eftir landshlutum
32.000
24.000
16.000
8.000
0
1.200
900
600
300
0
1.328
H
ei
m
ild
:
B
yg
g
ð
as
to
fn
u
n
*31. desember ár hvert
2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
Fjöldi: 22.622 22.967 23.583 24.218 24.694 24.918 25.282 26.610
Fjölgun:
+63 +345 +616 +635 +476 +224 +365 +1.328
0,3% 1,5% 2,7% 2,7% 2,0% 0,9% 1,5% 5,3%
Höfuðborgarsvæðið 72%
Norðurland eystra8%
Suðurland6%
Suðurnes 5%
Vesturland 3%
Austurland 2%
Norðurland vestra 2%
Vestfirðir 2%
Heilbrigðis-44%
Mennta- og menningar-
mála- 21%
Samgöngu- og sveitar-
stjórnar-9%
Dómsmála-8%
Atvinnuvega-
og nýsköpunar- 5%
Fjármála- og
efnahags-4%
Félagsmála- 3%
Umhverfis- og
auðlinda- 3%
Forsætis-, utanríkis- og
yfirstjórn ríkisins 3%
19.058 af 26.610 stöðugildum eru á
höfuðborgarsvæðinu
11.638 af
26.610
stöðugildum heyra undir
heilbrigðisráðurneytið
Fjöldi Fjölgun
22.622 22.967 23.583 24.218 24.694 24.918 25.282
26.610
224
635
63
Fjöldi stöðugilda 31. desember
Fjölgun frá árinu á undan