Bændablaðið - 05.10.2023, Blaðsíða 14

14 Bændablaðið | Fimmtudagur 5. október 2023
Tré ársins 2023 er 11 metra hátt
sitkagreni á Seyðisfirði og stóð af
sér hamfarirnar í skriðuföllunum
árið 2020.
Tréð var formlega útnefnt við
hátíðlega athöfn 10. september sl.
Það er sitkagreni (Picea sitchensis)
ofan við Hafnargötu 32. Tréð er 10,9
m á hæð, með ummál upp á 90,5
cm í brjósthæð. Hjónin Haraldur
Aðalsteinsson og Sigurbjörg Björns-
dóttir gróðursettu tréð árið 1975, en
þau bjuggu í húsinu Sandfelli, sem
nú er horfið.
Gróskumikið starf á landsvísu
Í tilkynningu frá Skógræktarfélagi
Íslands segir að félagið útnefni
árlega Tré ársins. Með því er sjónum
almennings beint að gróskumiklu
starfi á landsvísu í trjá- og skógrækt
og bent á menningarlegt gildi
einstakra trjáa.
Ávörp fluttu Jónatan Garðarsson,
formaður Skógræktarfélags Íslands,
Hafberg Þórisson, eigandi Lambhaga
ehf. sem er bakhjarl verkefnisins,
og Björn Ingimarsson, sveitarstjóri
Múlaþings, sem þakkaði Helga
Hallgrímssyni náttúrufræðingi
sérstaklega fyrir að hafa stungið
upp á trénu sem verðugu Tré ársins.
Stóð stóru skriðuna
árið 2020 af sér
Vakti athygli Helga að tréð hafði
staðið stóru skriðuna árið 2020 af
sér en hamfarirnar hrifu þá með sér
bæði hús og annan yngri trjágróður
á svæðinu þar sem tréð stendur
nú stakt, fast á sinni rót. Hefur
tréð því töluvert tilfinningalegt
gildi fyrir íbúa Seyðisfjarðar og er
ákveðinn minnisvarði um hamfarirnar.
Seyðfirðingar geta státað af
öðru Tré ársins, frá 2004, en það
er evrópulerki (Larix decidua) við
Hafnargötu 48. /sá
FRÉTTIR
Rangárþing eystra:
Lagfærðu kláfferju frá 1898
– Gjöf til sveitarfélagsins
Feðgarnir Páll Björgvin Guðmunds-
son og Guðmundur Magnússon
frá Efra-Hvoli í Rangárþingi
eystra hafa lagfært kláfferjuna á
Emstrum en ástand hennar var
orðið nokkuð bágborið.
Sveitarfélagið veitti styrk til
kaupa á efni við lagfæringarnar en
vinnuframlagið var þeirra framlag til
þess að viðhalda þessari merkilegu
sögu, sem er að baki kláfferjunni
á Emstrum.
Merkileg heimild um elju
Sögu kláfferjunnar við Markarfljót á
Emstrum má rekja allt aftur til ársins
1898 og er hún merkileg heimild um
elju og dugnað bænda í Hvolhreppi
við að koma ám sínum í beit á afrétt
sinn á Emstrum, fjarri heimahögum.
Sennilega hefur kveikjan á þörf á
kláfferjunni verið hörmulegt slys er
tveir ungir menn úr Hvolhreppi létust
1879 við að ferja fé yfir Markar-
fljótið inn á Emstrur. Því er saga
ferjunnar stórmerkileg, ekki bara
í sögulegu tilliti heldur líka út frá
menningarlegu sjónarmiði.
Líklega hefur kláfferjan ekki verið
notuð frá því að Markarfljótsbrúin
var vígð árið 1978. Síðan þá hefur
hún staðið, veðruð og skemmd,
á tveimur steinum neðan Emstru-
skálans, rétt ofan við gömlu kláfs-
strengina yfir fljótið.
Sögustiklum gerð skil
Næsta sumar verður kláfferjunni
aftur komið fyrir á steininum ofan
Markarfljóts og sögustiklum gerð
skil á skilti við kláfferjuna.
„Munum við með einhverjum
hætti koma því merkilega efni og
samantekt á framfæri samhliða því
að kláfferjunni verður skilað á sinn
stað,“ segir Páll Björgvin stoltur af
verki þeirra feðga, sem hann má svo
sannarlega vera. /MHH
Uppgerða kláfferjan og söguskiltið,
sem feðgarnir eiga heiðurinn af.
Anton Kári Halldórsson, sveitarstjóri Rangárþings eystra, fékk að klippa á borða við söguskiltið um kláfinn.
Með honum á myndinni eru feðgarnir Guðmundur og Páll Björgvin, auk björgunarsveitarmannsins Einars Grétars
Magnússonar frá Dagrenningu á Hvolsvelli, en hann aðstoðaði við verkefnið á ýmsan hátt. Myndir / Aðsendar
Seyðisfjörður:
Rótfast í hamförum
Tré ársins er vel rótfast 11 m hátt
sitkagreni á Seyðisfirði og stóð af
sér skriðuföllin þar árið 2020.
Myndir / Brynjólfur Jónsson
Frá útnefningu Trés ársins: F.v. Hafberg Þórisson, bakhjarl Trés ársins, Jónatan
Garðarsson, formaður Skógræktarfélags Íslands, Björn Ingimarsson, sveitarstjóri
Múlaþings með viðurkenningaskjalið og Helgi Hallgrímsson náttúrufræðingur.
Landssamband veiðifélaga:
Vilja banna sjókvíaeldi
Landssamband veiðifélaga hefur
fengið nóg og efnir til mótmæla
gegn sjókvíaeldi þar sem krafist
er að iðnaðinum sé hætt.
Í tilkynningu frá félaginu er
greint frá því að á síðastliðnum
mánuði hafa 250 norskir kynþroska
eldislaxar veiðst í laxveiðiám eftir
mengunarslys hjá Artic Fish.
Talið er að fjöldi fiska sem
gengið hefur í árnar séu mun fleiri,
telji þúsundir og stór hluti þeirra
sé kynþroska. Fiskarnir æða því í
árnar sem eru margar af þekktustu
ám landsins og para sig við villtan
lax til að hrygna. Þannig verður til
óafturkræf erfðablöndun sem mun
að endingu eyða villta laxastofninum
verði sjókvíaeldi ekki stöðvað, segir
í tilkynningunni.
Laugardaginn 7. október nk. kl.
15.00 á Austurvelli verður efnt til
fjöldamótmæla sem er gert í nánu
samstarfi við grasrótina og önnur
náttúruverndarsamtök og þess
krafist að sjókvíaeldi á Íslandi verði
bannað.
Áhyggjur af erfðablöndun
Gunnar Örn Petersen, fram-
kvæmdastjóri Landssambands
veiðifélaga, hefur miklar áhyggjur
af stöðu mála. „Það er komið að
vendipunkti í þessari deilu, þetta
er spurning um það hvort villti
laxastofninn muni lifa eða deyja.
Við höfum miklar áhyggjur af því að
erfðablöndun sjókvíaeldisfisks við
villta laxastofninn muni eyðileggja
stofninn og verða honum að falli.“
Kynþroska eldisfiskur sleppur
Gunnar útskýrir að sjókvía eldisfiskur
sé algjörlega óskyldur villta
laxastofninum. „Í sjókvíaeldinu er
alinn, genetískt þróaður, norskur
stofn sem á ekkert skylt við villta
íslenska laxastofninn. Ef fram heldur
sem horfir, og fleiri kynþroska
eldisfiskar sleppa í árnar, þá mun
villti íslenski stofninn blandast
eldisfisknum og stofninn eyðast.
Villti laxinn er þá að fara að hverfa.“
Gerðar hafa verið mótvægis-
aðgerðir til að koma í veg fyrir eða
seinka kynþroska sjókvíaeldisfiska.
Ein aðferðin snýst um ljósastýringar
í kvíunum svo fiskarnir nemi ekki
breytingu í daglengd en það ræður
því hvenær fiskarnir fara í kynþroska.
Talið er að ljósastýringu hafi verið
ábótavant í sjókvíunum og því hafi
fjöldi fiska orðið kynþroska.
Aðspurður segir Gunnar að
farið verði fram á að sjókvíaeldi
verði bannað. „Við óskum eftir því
að þessi starfsemi verði bönnuð,
sérstaklega á frjóum laxi. Ef notaður
væri ófrjór lax, þá væri staðan
ekki eins slæm. Erfðablöndun er
þegar hafin í íslenskum ám og
umhverfisslysin hrannast upp hjá
sjókvíaeldisiðnaðinum. Við óttumst
mjög þessa erfðablöndun, að villti
laxastofninn sé í hættu sem og öll
starfsemi í kringum hann. Hérlendis
eru 2.250 lögbýli sem treysta á tekjur
af laxveiðiám og í greininni starfa
mörg hundruð manns sem veltir um
15 milljörðum á ári.“
Gunnar furðar sig á hversu lítið
heyrist í stjórn völdum og ráða-
mönnum. „Afleiðingarnar eru
geigvæn legar fyrir villta laxastofninn
en einhverra hluta vegna bregðast
stjórnvöld ekki við. Nú bíðum við
eftir hverjar niðurstöðurnar eru af
þessu slysi, en þær koma líklega
ekki fram fyrr en löngu seinna,“
segir Gunnar að lokum. /ÞAG
Gunnar Örn Petersen. Mynd / Aðsend
Kolefnishlutlaus garðyrkja 2040
Búgreinadeild garðyrkjubænda auglýsir eftir
styrkumsóknum fyrir verkefni sem styðja við markmið
samnings starfsskilyrða framleiðenda garðyrkjuafurða
um kolefnishlutlausa garðyrkju 2040.
Styrkumsókn þarf að fylgja kynning á verkefninu,
framkvæmda- og fjárhagsáætlun.
Umsóknarfrestur er til og með 19. nóvember
Fyrirspurnum ásamt styrkumsóknum
skal skila á netfangið
gudrunbirna@bondi.is