Mímir - 01.06.2007, Qupperneq 36

Mímir - 01.06.2007, Qupperneq 36
um hönd móður stúlkunnar og er það hin óvænta túlkun á orðum mannsins. Margræðni (e. ambiguity) er því einn af lykilþáttum brandara. Margræðni á sér stað þegar setning eða setningarhluti hefur eina merkingu á yfirborðinu og aðra á öðru sviði (Ritchie 2004:40). Þetta þýðir að brandarinn hefur í raun tvö túlkunarsvið, hið yfirborðslega og það sem væri hægt að kalla „aðra merkingu" textans. Oft er það sú túlkun sem síst er búist við sem verður lokaniðurstaða brandarans: (2) Kennarinn: „Vitið þið, börnin góð, að á hverri mínútu er kona að fæða barn?“ Lísa: „Aumingja konan!“ {Bestu barnabrandarnir — meira til 1997:24) Orðalag brandara (2) er af ásettu ráði margrætt svo að báðar túlkanirnar eigi rétt á sér. Brand- arinn slær í gegn því að sú túlkun sem er duld- ari er dregin fram á óvæntan hátt. Fyndni brandarans kemur í ljós í slagyrðinu í lokin. Þar ríkir spenna milli þess sem vænst er og þess sem raunverulega gerist. Hin tvöfalda merking af- vegaleiðir viðtakandann en birtir svo rétta túlk- un í slagyrðinu í lokin (Ross 1998:7). 2. Flokkun brandara 2.1 Sögubrandarar og tungumálsbrandarar Erfitt getur reynst að skilgreina brandara og uppbyggingu þeirra. Þeir sem byggja á kynn- ingu, þróun vandamáls og útkomu í lokin, sbr. Chiaro 1992, eru líklega þeir brandarar sem kalla má sögubrandara (e. referentialjokes). Eins og nafnið gefur til kynna eru margir þeirra byggðir upp eins og sögur. Þar er atburðarásin megin- atriði. Slíkir brandarar eru fremur langir og í þeim gefst rúm til að kynna aðstæður, eins og Chiaro ræðir um. Sögubrandarar tilheyra annarri af tveimur megingreinum brandara en hin greinin em tungumálsbrandarar (e. verbaljokes). Hægt væri að kalla sögubrandara skemmti- sögur því að í raun eiga þeir meira sameiginlegt með sögum en tungumálsbrandararnir sem hverfast um tungumálið og meðferð þess. Dæmi um sögubrandara er (3), þar sem persón- ur eru kynntar í réttri röð og samtal milli Ein- steins og þriggja manna er aðalatriðið: (3) Hinn kunni gáfumaður og eðlisfræðingur Al- bert Einstein var eitt sinn sem oftar á göngu að kvöldlagi og mætti þá manni er hann gaf sig á tal við. „Hvaða greindarvísitölu ert þú með?“ spurði Einstein. „Eg er með 220,“ svaraði maðurinn. „Fínt,“ sagði Einstein, „þá getum við rætt um tilgang lífsins, klofningu atóma, gagnsemi kjarnorku og sitthvað fleira skemmtilegt." Er þeir höfðu rætt saman um stund hélt Ein- stein áfram ferð sinni. Brátt mætti hann öðrum manni og spyr sem fyrr um greindarvísitöluna. „Eg er með 165,“ svaraði maðurinn. „Agætt, þá getum við rætt um pólitík," sagði Einstein. Eftir dágott spjall hélt Einstein áfram göngu sinni og mætir þá þriðja manninum. „Hver er greindarvísitala þín?“spyr Einstein. „Uff! 97 held ég,“ stynur mannræfillinn. Þá klappaði Einstein á kollinn á honum og sagði: „Alltaf í boltanum, er það ekki?“ (Bestu barnabrandararnir — brjálað jjör 1998:29) Þegar greint er á milli sögubrandara og tungu- málsbrandara er mikilvægt að hafa í huga að sögubrandara er aðeins hægt að lesa á einn hátt. Þetta eru textar sem eru fyndnir eins og þeir koma fyrir og krefjast þess ekki að viðtakandi hugsi um aðra merkingu orða og setninga ef miðað er við hina þröngu skilgreiningu á tungu- málsbröndurum sem felur í sér tvær merkingar orða og setninga. Merking orðanna í sögubrönd- urum er aðeins á einu sviði, á því sviði sem liggur á yfirborðinu og er augljós hverjum við- takanda, sbr. brandara (3). Tungumálsbrandarar eru hin megingrein brandara. Þessir brandarar eru frekar stuttir, oft aðeins tvær til þrjár línur. Texti tungumáls- 34
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148

x

Mímir

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Mímir
https://timarit.is/publication/1937

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.