Skógræktarritið - 15.12.1993, Blaðsíða 50

að höggva jólatré að neinu ráði
fyrr en eftir 1970, en þá var farið
að höggva jólatré úr nýmörkum
sem byrjað var að planta til
kringum 1958.
Árið 1958 markar að mörgu
leyti tímamót f jólatrjáræktun
hérlendis. Sigurður Blöndal fyrrv.
skógræktarstjóri getur þess að
það ár hafi fyrst verið gróðursett
gagngert til jólatrjáræktunar á
Hallormsstað en þá voru gróður-
settar þar 42.000 plöntur af rauð-
greni. Það ár stóreykst gróður-
setning rauðgrenis á landinu
öllu, sem átti síðar eftir að verða,
og er reyndar enn í dag, aðal-
jólatrjátegundin. Úrgróðrar-
stöðvum voru þetta ár afhentar
alls 258.844 rauðgreniplöntur og
af því gróðursetti Skógrækt ríkis-
ins 185.395 plöntur.6 Upp frá þvf
hefst hið svokallaða „rauðgreni-
tímabil" íslenskrar skógræktar,
en því lýkur 1972, en þá eru f
seinasta skipti afhentar meira en
100.000 rauðgreniplöntur úr fs-
lenskum gróðrarstöðvum. Á ár-
unum eftir 1972 dregur síðan
mjög úr gróðursetningu rauð-
grenis.13
Almennt má segja að hér sé
jólatrjáræktunin stunduð sem
hliðargrein við almenna skóg-
rækt. Stærstur hluti jólatrjánna
sem falla hér til er höggvinn úr
skógarteigum, sem farið er yfir
og úr þeim tekin tré sem hafa
fullnægjandi lögun sem jólatré.
Þar með eru skógarteigar sem
gróðursett hefur verið f, grisjaðir
þannig, að það sem grisjast burt
nýtist að hluta sem jólatré. Þegar
svona er staðið að ræktuninni er
venjulega afar lágt hlutfall sem
nýtist f jólatré því þau þurfa að
njóta mikillar umhirðu til að
verða falleg. Einnig er slík ræktun
yfirleitt mun óhagkvæmari held-
ur en þegar gróðursett er gagn-
gert til jólatrjáframleiðslu á fyrir-
fram völdum svæðum þar sem
hægt er að sinna trjánum vel.
Margir telja einnig að slík grisjun
geti verið neikvæð fyrir skóginn
því að við jólatrjátekjuna séu fal-
legustu trén tekin en þau síðri
skilin eftir. Þannig sé verið að
framkvæma neikvætt val sem geti
leitt til þess að skógurinn verði
ekki eins verðmætur í framtíðinni
og hann gæti annars orðið. Þetta
hefur verið nefnt sem skýring á
þvf hversu náttúrulegu birkiskóg-
arnir eru víða svo lágvaxnir sem
raun ber vitni. Þar voru fallegustu
og beinvöxnustu bjarkirnar alltaf
höggnar í burtu og olli það úr-
kynjun því einungis lágvaxið og
kræklótt kjarr kom sfnu erfðaefni
áfram.16
Frá þessu eru þó undantekn-
ingar og hefur verið gróðursett á
nokkrum stöðum gagngert til
jólatrjáræktunar og um þá teiga
sinnt sérstaklega. Hefur það sýnt
sig að slíkir teigar hafa skilað
hlutfallslega flestum og bestum
trjám.
Því hnfga flest rök að því að
rækta jólatrén á afmörkuðum
svæðum, sem hafa til að bera
hagstæð veðurfars- og jarðvegs-
skilyrði. Þar á að aðskilja jólatrjá-
ræktun og hefðbundna skógrækt
og einbeita sér að umhirðu
trjánna með væntanlegar kröfur
kaupanda í huga. Þannig á að
vera hægt að ná hámarks-hag-
kvæmni og eins að tryggja að
ekki séu höggvin burt tré, sem
gætu átt eftir að skara fram úr í
skógum framtíðarinnar.
Hverjir rækta jólatré?
Skógrækt ríkisins er sá aðili sem
ræktar langmest af jólatrjám hér-
lendis. [ólatrén eru höggvin vítt
og breitt um landið en mest hef-
ur þó verið höggvið f Skorradal,
eða rúmlega 60.000 tré, en ann-
arstaðar minna.11
Einstök skógræktarfélög
höggva einnig jólatré og hefur
Skógræktarfélag S.-Þingeyinga
verið þar í fararbroddi og
höggvið langflest jólatré allra
skógræktarfélaga. Önnurskóg-
ræktarfélög hafa höggvið mun
minna af jólatrjám og er undan-
tekning að þau höggvi meira en
100 tré hvert árlega. Er áætlað að
jólatrjáhögg skógræktarfélaga í
Felld jólatré hjá Skógrækt ríkisins 1968-1991
5
z
z
o
<
s
14000
12000
10000
8000
6000
4000
2000
n
i
___ii
i n i
o T— CkJ co LO co l^ co CT> o 1— C\J co LO co r^ co CT)
h- N- l^ r^ r^ co co co co co co co co co CO
CT> CT> CT> CT) CT) CT> CT> CT> CT> CT> CT) CT> CT> CT> CT> CT) CT) CT) CT> CT)
T— T- T— i— i— i— T— T“ T— T- ■»— i— T- T- T-
■ úr starfsskýrslum Skógræktar ríkisins. ÁR
o
CT>
Œ>
48
SKÓGRÆKTARRITIÐ 1993