Skógræktarritið - 15.12.1993, Blaðsíða 97

Tveggja ára víðibelti, „Gústa", í
Neskaupstað. Mynd: Bogi Franzson.
mjóar ræmur. Þá væri hægt að
setja eina víðiröð við sérhvern
skurð, en enga ösp. Sama gildir
um svæði, er liggja nærri sjó, en
þar verður öspin að jafnaði ekki
mjög hávaxin og misjafnlega
kræklótt. Á slíkum svæðum
myndi trúlega borga sig betur að
hafa styttra á milli beltanna og
færri raðir f hverju belti, annað-
hvort aðeins eina vfðiröð - eða
eina víðiröð og eina asparröð. í
sumum tilvikum getur verið
nauðsynlegt að hafa víðiröð báð-
um megin við asparröðina. Þetta
gildir t.d. við sjávarsíðuna á Suð-
urlandi, þar sem bæði hafáttin
og NA-áttin eru slæmar vindáttir.
Sé nauðsynlegt að afgirða
hvert einstakt belti, vegna sauð-
fjárbeitar, verður kostnaðurinn
við skjólbeltaræktina alltof mik-
ill. í slíkum tilvikum væri trúlega
heppilegra að öðru jöfnu að hafa
færri - en veglegri belti. Reyndar
má segja, að forsendur fyrir stór-
felldri skjólbeltarækt séu tæp-
lega fyrir hendi, þar sem enn er
stunduð lausaganga sauðfjár,
vegna mikils girðingakostnaðar.
Æskilegt er, að víðiröð sé gróð-
ursett 2-3 árum áður en afgangur
skjólbeltisins er gróðursettur. Er
þá hugmyndin, að vfðirinn skýli
tegundum, sem síðareru gróður-
settar, meðan þær eru að komast
yfir erfiðasta hjallann í uppvext-
inum.
Undirbúningur
skjólbeltaræktar
Undirbúningur sjálfrar ræktunar-
innar þarf að vera mjög góður, að
öðrum kosti verður árangurinn
lélegur-eða enginn, nema með
miklum tilkostnaði við umhirðu.
Þær tilraunir, sem gerðar hafa
verið í skjólbeltarækt á fslandi,
miðast við að finna hentuga víði-
klóna. Hins vegar hefur ekki verið
gerður samanburður á mismun-
andi undirbúningi gróðursetn-
ingar. Það sem hér verður sagt
um undirbúning byggist því ým-
ist á reynslu annarra þjóða, eða
á reynslu úr skjólbeltarækt og
annarri ræktun hérlendis.
Það virðist ijóst, að æskilegt sé
að plægja landið, en ófullnægj-
andi að tæta eingöngu, sama hve
oft er tætt, enda virðist jarðveg-
urinn, sem víðast er verið að
gróðursetja í, verða mjög klesst-
ur, og þar af leiðandi súrefnis-
snauður, ef aðeins er tætt.
Undirbúningurinn þarf annars
að miðast nokkuð við það, hvort
fyrirhugað er að leggja plastdúk
og stinga stiklingum eða hvort
fyrirhugað er að forrækta plöntur,
sem síðan yrðu gróðursettar án
undanfarandi dúklagningar.
I. Notaður er plastdúkur: Eftún,
eða annað grasgefið land, er tek-
ið til skjólbeltaræktunar, verður
að teljast æskilegt að hefja und-
irbúning með árs fyrirvara. Er þá
byrjað á að þekja svæðið með
búfjáráburði. Áburðurinn er svo
plægður niður á miðju sumri og
stykkið tætt einu sinni um haust-
ið. Um vorið er stykkið tætt aftur
og plastdúkur lagður. Þetta er
best að gera með dráttarvél.
Ganga þarf á jaðrana, eftir að
vélin hefur lokið sér af og sjá til
þess, að jaðar dúksins komi
hvergi upp á yfirborðið, þar sem
þvf fylgir hætta á að vindurinn
komist undir hann og svipti hon-
um af. Dúkinn þarf líka að fergja,
annars er hætta á að hann
bylgist til og jafnvel fjúki upp f
hvassviðri. í sumar var f fyrsta
skipti notuð endurbætt útgáfa af
plastlagningarvél, sem vinnur
verk sitt svo vel, að nægjanlegt er
að grafa niður báða enda plast-
dúksins. Þessi endurbætta útgáfa
er verk Finnboga Magnússonar á
Lágafelli í A.-Landeyjum og stað-
sett þár á bæ.
Moldin þarf helst að vera rök,
þegar dúkurinn er strengdur á
beðið.
Ekki er síðra að leggja piast-
dúkinn að haustinu. Verður þá
að vera tryggt, að skepnur komist
ekki inn á svæðið, eftir að dúkur-
inn er lagður. Sé þetta gert, er
hægt að stinga stiklingunum
miklu fyrr en ella að vorinu, þ.e.
um leið og holklakinn er farinn.
M.a. er hægt að stinga, áður en
klakinn er alveg farinn, svo fram-
arlega sem hægt er að koma
stiklingunum nógu langt niður.
Þetta hefur þann kost, að hægt er
SKÓGRÆKTARRITIÐ 1993
95