Skógræktarritið - 15.05.1999, Blaðsíða 17

Alaskasafnið skoðað á Garðyrkjuskól-
anum á Reykjum.
syni, plöntuerfðafræðingi á
RALA. Hann hefði uppi kenning-
ar, byggðar á rannsóknum sem
hann hafði þá nýlega hafið (sjá
Ársrit Sfy 1994), um erfðahrörnun
birkisins fyrir áhrif beitar og veð-
urfarssveiflna umliðinna alda og
blöndunar við fjalldrapa en teldi
að úr þessu mætti bæta með
kynbótum. Þetta verkefni, sem ég
íbréfinu kallaði „projekt BIRKI",
taldi ég að yrði fagnaðarefni öll-
um sem áhuga hefðu á skógrækt
og landgræðslu og það yrði án
efa mikilvægt áróðurstæki fyrir
Skógrækt ríkisins og bætandi fyrir
fmynd og almannatengsl stofn-
unarinnar.
Nú var Sigurður aftur kominn,
ef til vill minnugur þessara
gömlu áskorana. Þannig skildi ég
það a.m.k. þótt fleiri ástæður
kunni að hafa legið að baki. Ferð
Óla Vals og félaga hans myndi án
efa gefa kjörið tækifæri til að
sinna fjölþættum markmiðum og
færa okkur nýtt erfðaefni frá
Alaska til að vinna úr f yndis-
skóga framtíðarinnar. Ég fagnaði
því að fá að verða þátttakandi í
þessu skemmtilega ævintýri!
Hverjir voru þetta?
Einhverjir óformlegir samráðs-
fundir voru haldnir áður en Óli
Valur og félagar hans lögðu upp í
ferðina, en fyrsti formlegi fundur-
inn um skipulag úrvinnslunnar
var haldinn 18. desember 1985.
Komu þar við sögu auk okkar
Sigurðar og Óla Vals, þeir Þor-
steinn Tómasson, þá orðinn for-
stjóri RALA, Sveinn Runólfsson
landgræðslustjóri, Vilhjálmur
Sigtryggsson, framkvæmdastjóri
Gróðurbótafélagsmenn ásamt Söschu
Berkutenko í heimsókn á Akureyri
haustið 1992.
Frumraun runnafuru (Pinus pumila (Pall.)
í íslenskri náttúru. Fáar hafa lifað af.
Víðiklónar úr Kamtsjatkasafni í prófun
á Mógilsá. Margir hafa fallið úr leik, en
nokkrir lifa þó og líta vel út sumarið
1998.
Skógræktarfélags Reykjavíkur, og
stjórnarmenn þess félags þeir jón
Birgir jónsson, yfirverkfræðingur
hjá Vegagerð ríkisins og stjórnar-
formaður Skógræktarfélagsins,
og Þórður Þ. Þorbjarnarson borg-
arverkfræðingur. Einnig voru þar
Þórarinn Benedikz, forstöðumað-
ur á Mógilsá, Grétar Unnsteins-
son skólastjóri, frá Garðyrkju-
skóla ríkisins. Þeirfóhann Páls-
son, garðyrkjustjóri Reykjavíkur-
borgar, Ólafur S. Njálsson, kenn-
ari við Garðyrkjuskólann, Pétur
N. Ólason í Gróðrarstöðinni Mörk
og Ásgeir Svanbergsson hjá
Skógræktarfélagi Reykjavíkur
bættust svo við eftir áramótin og
Andrés Arnalds kom í stað Sveins
Runólfssonar. Myndaði þessi
hópur síðan kjarnann í þessum
félagsskap framan af þótt margir
fleiri hafi komið þar við sögu síð-
ar, eins vikið verður að hér á eftir.
Hvað hefur gerst? - Mikil-
vægi erfðaefnis og kynbætur
Þarna voru þá lögð á ráðin um
hvernig staðið skyldi að úr-
vinnslu og tilraunum með það
sem safnast hafði. Við undirbún-
ing ferðarinnar hafði verið lögð
ríkáhersla á fjölbreytt erfðaefni
innan hverrar tegundar. í tilraun-
unum skyldi því gefa gaum bæði
að landfræðilegri útbreiðslu,
vaxtarskilyrðum tegunda og
kvæma en þó ekki síður að ein-
staklingsbundnum einkennum
eins og vaxtarlagi, blaðgerð,
greinabyggingu og öðrum útlits-
þáttum vegna reynslu sem komin
var á mismunandi klóna af ösp
og vfði úr eldri söfnum (sjá m.a.
grein Óla Vals Hanssonar í Ársriti
Skógræktarfélags Islands 1989,
„Alaskavíðir og fleira. Kvæmi og
arfgerðir'' og grein Jóhanns Páls-
sonar í Ársriti SÍ 1997 um „Víði og
víðiræktun"). Má segja að fyrsta
gagnið, og e.t.v. það mikilvæg-
asta til þessa, af starfi hópsins
hafi verið að draga fram mikil-
vægi þess að skilgreina erfðaefn-
ið mun nákvæmar en áður var
gert. Gefa þyrfti meiri gaum að
einstaklingsbundnum einkennum
arfgerða eða klóna til mismun-
andi nota við mismunandi vist-
fræðilegar og fagurfræðilegar að-
stæður í skógrækt, landgræðslu
og garðrækt. Áður hafði megin-
SKÓGRÆKTARRITIÐ 1999
15