Skógræktarritið - 15.05.1999, Page 29

áberandi tilraunanúmeraskörð og
kvæmaskörð, í von um að betri
mynd fengist af breytileikanum í
efniviðnum í sem flestum til-
raunareitum).
Lystigarður Akureyrar fékk fyrir
hönd Eyfirðinga samtals 279 tii-
raunanúmer af öspum og víði,
samtals 1 i 10 plöntur, af norð-
lægum uppruna, sumarið 1989.
Því miður var Lystigarðurinn illa
í stakk búinn vegna plássleysis
til að taka við öllum þessum
plöntufjölda og prófa hann, og
biðu þær fram á næsta ár. Árið
1990 voru gróðursett á vegum
Lystigarðsins sýnishorn af öllu
því, sem þótti mest freistandi að
mati starfsmanna þar, 109 norð-
læg kvæmi af ofangreindum víði
og öspum.
Brynjar Skarphéðinsson tók
árið 1990 afganginn að sér og
hafði aðstöðu um tíma í Gróðrar-
stöðinni í Kjarna. (Brynjar hafði
þar að auki fengið töluvert af elri
og birki úr efniviðnum frá 1985 á
Mógilsá og Hallormsstað).
Árið 1991 fær Brynjar að auki
græðlinga af öllum þeim vfði-
klónum á Reykjum, sem vantaði í
viðbót við ofangreint. Tilgangur-
inn var sá, að hann sæi um að
prófa efniviðinn á Eyjafjarðar-
svæðinu.
Árið 1992 fékk Brynjar enn einu
sinni fleiri víðiplöntur til að ekk-
ert vantaði f tilraunanúmerarað-
irnar af víðiklónunum. Voru það
plöntur af græðlingum, sem ég
fékk frá Hallormsstaðarreitnum
með hjálp KatrínarÁsgrímsdótt-
ur, til að fylla upp í númeraskörð
á Reykjum, þar eð nokkur númer
misfórust í upphafi, en voru til
fyrir austan.
Eftir gróðursetningu þeirra á
Reykjum voru til afgangar af öll-
um númerunum og fóru þeir allir
til Brynjars, samtals 102 tilrauna-
númer. Á sama tíma fékk Hall-
ormsstaðarreiturinn álíka fjölda
af öðrum númerum sem höfðu
misfarist þar í upphafi, en voru til
á Reykjum.
Hjá Brynjari voru þvf á þremur
árum öll lifandi víðitilraunanúm-
er komin til prófunar, en þvf mið-
ur fór á ýmsa aðra lund en ætlað
var. Brynjar varð að flytja með
efnið úr Kjarna, af því að þar
þurfti að nota gróðurhúsin undir
arðbæra framleiðslu en stórhuga
áætlun hans var að fjölga efni-
viðnum dálítið í fyrstunni, til að
eiga nóg af plöntum, sem hann
myndi síðan setja í reiti, sem
væru í mismunandi hæð allt frá
fjöruborði og upp í fmynduð
skógarmörk. Þess ber geta hér, að
hluta af víðiklónunum (156 stk.) á
Kópaskeri fékk ég hjá Brynjari
árið 1992, og annað eins fór að
Læk í Dýrafirði. Þvf miður varð
þróunin önnur en til stóð og
óþarfi að rekja hana frekar. Hins
vegar þykir rétt að taka fram að
efniviðurinn var eingöngu afhent-
ur til tilrauna og það skal undir-
strikað, að Garðyrkjuskóli ríkisins
er eigandi að öllum víðiklónun-
um og til hans verður að sækja
um framleiðsluleyfi. Eins og
staðan er 1998, eraðeins hægt
að veita leyfi til framleiðslu á 36
útvöldum víðiklónum auk nokk-
urra skrautrunna. Auk þess eru
víðiklónarnir 36 í lokuðu fram-
leiðsluferli til að byrja með hjá
aðeins fjórum trjáplöntufram-
leiðendum.
Eftir á að hyggja spyr ég mig, af
hverju ég sem aðalskipuleggjandi
verkefnisins gat ekki bara fengið
lánaða landspildu einhvers stað-
ar fyrir miðjum Eyjafirðinum og
sjálfboðaliða mér til aðstoðar við
gróðursetninguna, eins og ég
gerði í öðrum landshlutum!
Eyfirðingar frá Akureyri og fram
í dal geta þó, að mínu mati, nýtt
sér reynsluna af efniviðnum í
Haukadal fyrir sunnan. Auk þess
mun reynslan af efniviðnum á
Hallormsstað einnig verða leið-
beinandi um val á klónum fyrir
ofangreint svæði. Hallormsstað-
arreiturinn er hins vegar óupp-
gerður ennþá af hálfu Mógilsár-
manna.
Prestsbakki á Síðu fékk 308 suð-
læg kvæmi og klóna af víði og
öspum sumarið 1989, það er það
sem ekki þótti rétt í byrjun að
senda til Akureyrar. Plönturnar
voru alls 997 stk. Heimamenn
höfðu unnið reitinn mjög vel, er
ég mætti með plönturnar á stað-
inn sumarið 1989. Fríður flokkur
af galvöskum trjáræktarvinum
mætti strax og gekk öll gróður-
setning mjög fljótt og vel fyrir sig.
Plönturnar hafa margar vaxið
mjög vel og er m.a. áberandi
hvað sitkavíðir virðist þrífast vel í
reitnum miðað við í flestum
hinna tilraunareitanna. Alaska-
víðir og jörfavíðir af mörgum
kvæmum eru einnig mjög mynd-
arlegir í reitnum. Á athugunar-
tímabilinu frá 1990 til 1995 verð-
ur ekki séð, að neinar alvarlegar
vetrarskemmdir hafi komið fram í
reitnum.
Lækur í Dýrafirði fékk ýmis til-
raunanúmer af víði, öspum og
barrtrjám 1989, 1990, 1991 og
1992, en þau skiptast þannig:
340 klónaraf víði, 197klónaraf
öspum, 40 kvæmi af barrtrjám,
9 klónar af tveimur skrautrunna-
tegundum, 11 kvæmi af elri og 13
kvæmi af birki, alls 2460 plöntur.
Plönturnar komu frá Mógilsá,
Ræktunarstöðinni í Reykjavík,
Brynjari Skarphéðinssyni og
Reykjum. Ýmislegt annað var
gróðursett á Læk, m.a. ýmsar
plöntur frá Austur-Síberíu 1989.
Mældi ég þær ávallt ásamt plönt-
unum úr Alaskasafninu. Á athug-
unartfmabilinu frá 1990 til 1995
voru plönturnar aðeins einu sinni
verulega mikið skemmdar eftir
veturinn. Snjólag var þunnt, þeg-
ar skemmdirnar urðu. Á norð-
austur-austurhlið plantnanna
voru áberandi skemmdir alveg frá
snjó og upp í topp. Líklega var
SKÓGRÆKTARRITIÐ 1999
27