Skógræktarritið - 15.05.1999, Qupperneq 35

Aðeins 10 plöntur af hverju til-
raunanúmeri voru gróðursettar,
en hitt fór „holt og bolt" í urð og
grjót ofarlega í suðurhlíð Reykja-
fjalls seinna um sumarið. Fræ-
myndun er þegar orðin mikil hjá
hraustlegustu plöntunum af
sitkaelri í tilraunareitnum árin
1996 og 1997.
Birki, nöturaspir og fáeinir af-
gangar af norðlægum balsam-
öspum voru nú gróðursett aftur,
en nú voru eingöngu skjólbestu
staðirnirá Reykjum notaðir, hér
og þar í skógræktinni. Ekki verður
sagt að neitt sérstakt sé að koma
út úr þessum plöntum ennþá
1998.
Sumarið 1991 var það hlýjasta,
sem komið hefur lengi sunnan-
lands og uxu allar plöntur mjög
mikið. Sérstaklega óx allur vfðir
mjög mikið.
Veturinn 1991-1992 var mildur
og skemmdir urðu litlar.
Sumarið 1992 var frekar svalt
og trjávöxtur f minna lagi.
Veturinn 1992-1993 var um-
hleypingasamur, sérstaklega f
ianúar og febrúar.
Sumarið 1993 var kalt og þurrt
framan af, en eftir vætutfð komu
mjög afdrifarík næturfrost sunn-
anlands nóttina 25.-26. júlí og og
aftur 10-11. ágúst. Skemmdist
þá sitkavíðir sérstaklega mikið og
margt annað (sjá umfjöllun um
reitinn í Selparti). Fram að næt-
urfrostunum var vöxtur búinn að
vera mikill.
Haustið 1993 var milt og frost-
laust til 5. október.
Veturinn 1993-1994 var kaldur
og mikil frost til jóla, en janúar,
febrúar, mars og aprfl voru um-
hleypingasamir.
Vorið var þurrt og sólríkt f maí
°g júní, með köldum nóttum.
Sumarið 1994 var vöxtur miðl-
ungs og plönturnar náðu sér á
strik eftir sumarið 1993.
Haustið 1994, 17. september,
gerði mikið kuldakast og nætur-
frost. Hafði það einhver áhrif til
aukningar haustkals, en þó
minna á Reykjum en t.d. á
Hvanneyri.
Veturinn 1994-1995 var hag-
stæður til áramóta en sfðan um-
hleypingar og mikill snjór fram í
apríl.
Sumarið 1995 var þurrt frá maí
og fram í júlf, hlýtt og vætusamt
eftir það og vöxtur mikill. Nú fyrst
er farið að bera á trjámaðki á
Reykjum.
Öll sumrin hefur aldrei verið
sprautað gegn trjámaðki í nein-
um tilraunareitanna og er svo
enn eftir sumarið 1997.
36 víðiklónar valdir
í september 1995 var ákveðið á
Gróðurbótafélagsfundi að til-
nefna 5 manns í það hlutverk að
velja ásamt mér, úr áðurnefndum
166 sterku víðiklónum. Þeir voru
Jóhann Pálsson, Aðalsteinn Sig-
urgeirsson, |ón Kristófer Arnar-
son, Pétur N. Ólason og Óli Valur
Hansson.
Skyldi þess freistað að finna
álitlegustu einstaklingana út úr
þessum 166 víðiklónum, þarsem
mælingar gáfu til kynna að þeir
væru allir sterkir, en framleiðend-
ur og markaðurinn myndu tæpast
ráða við að halda utanum slíkan
klónafjölda.
Hópurinn endaði með 35
klóna eftir daginn og er það enn-
þá of mikið! Stuttu seinna bætti
ég við einum klón, sem fór fram
hjá hópnum er á leið daginn og
tíminn var að renna út. Þessi
klónn hefur mjög sérstakan
greinalit og blaðlit, ásamt góð-
um vexti.
Klónarnir urðu því 36 að tölu
á endanum, sem áðurnefndir
fjórir framleiðendur fengu til
prófunar og fjölgunar fyrir sölu.
Tíminn mun síðan leiða í ljós
hverjir þeirra eru hentugir í
framleiðslu. Er von mín og
margra annarra að þeim muni
fækka eitthvað!
Ekki má gleyma því, að eftir
standa mjög margir álitlegir víði-
klónar á Reykjum, og þar í gætu
leynst perlur fyrir íslenska garða '
og skjólbeltarækt.
Þessir 36 víðiklónar voru valdir
með hliðsjón af þeim mælingum
sem gerðarvoru á Suðurlandi.
Væri klónninn til í einhverjum
hinna reitanna á landinu, var það
að sjálfsögðu skoðað og borið
saman. En þar sem allir víðiklón-
arnir eru ekki til á öllum stöðun-
um, er mörgum spurningum enn-
þá ósvarað. Það munu jafnvel
eiga eftir að koma í Ijós aðrir
klónar fyrir vestan, norðan og
austan sem henta betur þar,
heldur en fyrir sunnan. Tíminn
leiðir það í ljós, ef allar plönturn-
ar í reitunum fá að standa og
vaxa ótruflaðar áfram.
Meðalkal útvaldra víðiklóna í til-
raunareitunum í samanburði við
kal þekktra víðitegunda.
Að baki tölunum liggur eftirfar-
andi fjölda athugana:
Reykir - 6, Selpartur - 5, Hauka-
dalur - 5, Prestsbakki - 5, Lækur -
4, Akureyri - 4.
Sjá töflu 1.
Það skal undirstrikað hér og nú,
að ekki er hægt að kaupa þessa
36 nýju klóna ennþá, þar eð það
tekur 3-4 ár að fá upp einhvern
plöntufjölda til sölu. Einnig er
ennþá verið að vinsa úr þá klóna
sem eru óhæfir til framleiðslu.
Það fellur nefnilega ekki alltaf
saman fallegt útlit og mikið
harðfengi annars vegar, og hins
vegar að vera auðveldur í fram-
leiðslu!
Því eru landsmenn beðnir um
að sýna þolinmæði í 1-2 ár enn,
og ekki að angra ofangreinda
fjóra framleiðendur með spurn-
ingum á meðan. Aðrir framleið-
endur verða einnig að þíða!
Nánari kynning á klónunum
birtist hins vegar nú, en þó án
mynda í þessari grein af ofan-
greindum ástæðum.
SKÓGRÆKTARRITIÐ 1999
33