Skógræktarritið - 15.05.1999, Síða 59

metra hæð og niður að sjávar-
máli. Við þetta fall hlýnar loft um
rétt rúma gráðu fyrir hverja 100 m
sem það fellur. Á vetrum geta því
komið gríðarleg hvassviðri, og
hitinn náð allt að 15°C og staðið
dögum saman.* Verður þetta
mörgum trjátegundum að fjör-
tjóni vegna frostþurrks, sem verð-
ur við að sígræn tré hefja öndun
og reyna árangurslaust að draga
upp vatn úr frosnum jarðvegi.
Þessi veðuráhrif koma oft fram á
þann hátt hjá harðgerðum trjá-
tegundum, að greinar vantar
algerlega á aðra hlið þeirra og
má helst lfkja þeim við flagg á
stöng. Lerki og furutegundir þola
best hnúkaþeyinn, en helst er að
vænta árangurs af gróðursetn-
ingu sígrænna tegunda á stöðum
þar sem skjól er fyrir hnúkaþeyn-
um og snjór safnast fyrir.
Um jarðveg er það að segja að
hann er blanda þeirra fjölmörgu
bergtegunda sem Grænland er
gert úr, t.d. gabbró, graníti,
sandsteini og syeníti. Hann er
grunnur og mjög grýttur. Eðlis-
eiginleikar hans eru mjög breyti-
legir eftir hversu mikið hann
inniheldur af einstökum berg-
tegundum. Sýrustigið er að
jafnaði lægra en á íslandi eða
pH5. Jarðvegur er frjósamastur í
kjarr- eða skóglendi eins og
þekkt er á íslandi. í jöðrum rækt-
aðra túna má sjá miklar grjót-
hrúgur sem bera þess vott hve
grýttur jarðvegurinn er. f mýrum
sem mikið er af, er yfirleitt sí-
freri, jafnvel á láglendi.
Fyrstu trjáræktartilraunir
á Grænlandi
Eldri tilraunir með gróðursetn-
ingu erlendra trjátegunda á
Grænlandi voru flestar gerðar af
Dönum. Á sfðari árum hafa
* Veðurfar þetta er ekki ósvipað því og
stundum gerist norðaniands í suðlægum
áttum, þó ekki séu stórviðrin jafn mikil og
á Grænlandi.
Grænlendingartekið aukinn þátt
í tilraunastarfseminni. Fyrstu til-
raunir með gróðursetningu er-
lendra trjátegunda voru fram-
kvæmdar af trúboðum um miðja
nítjándu öld. Leifar þeirra trjáa
sáust lengi fram eftir þessari öld
en eru að öllum líkindum horfnar
í dag. Árið 1892 sáði grasafræð-
ingur að nafni L. K. Rosenvinge
rauðgreni og skógarfuru frá N-
Noregi nálægt botni Eiríksfjarðar
(Tunulliarfik-fjarðar) norðan við
Narsarsuaq. Enn standa sex veð-
urbarðar skógarfurur um 4-5 m á
hæð (2. mynd), en sfðasta rauð-
grenið drapst árið 1990. Ástæða
þess að trén hafa ekki náð meiri
hæð kann að hluta til að vera sú
að kvæmin eru allt of norðlæg.
Það að kvæmin séu of norðlæg
2. mynd. Tré Rosenvinges, sex skógar-
furur og eitt rauðgreni frá N-Noregi
sem sáð varfyrir 1892. Kenneth
Hoegh, landbúnaðarráðunautur í
Qaqortoq, tekur borsýni úr rauðgreni-
trénu sem var nýlega dautt þegar
myndin var tekin og kannar árhringja-
breidd. Ljósm.: HÓ 1994.
þýðir að þau eru ekki aðlöguð
dimmum sumarnóttum og búa
sig undir vetur á miðju sumri
fljótlega eftir að þau hefja vöxt.
Nokkrar tilraunir voru gerðar á
fyrri helmingi tuttugustu aldar,
meðal annars af C. Syrach-Larsen
og R. Bang-Christensen. Lang-
mestur hluti þeirra trjáa sem flutt
voru til Grænlands á þessum
tíma hefur drepist, en þó standa
eftir nokkur lifandi tré af hvítgreni
SKÓGRÆKTARRITIÐ 1999
57