Morgunblaðið - 01.05.1980, Qupperneq 20

20
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 1. MAÍ1980

Útgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Ritstjórnarfulltrúi
Fréttastjóri
Auglýsingastjóri
hf. Árvakur, Reykjavík.
Haraldur Sveinsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
Þorbjörn Guömurtdsson.
Björn Jóhannsson.
Baldvin Jónsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstræti 6, sími 10100. Auglýsingar:
Aöalstræti 6, sími 22480. Afgreiösla: Skeifunni 19, sími 83033.
Áskriftargjald 4.800.00 kr. á mánuöi innanlands. í lausasölu 240
kr. eintakiö.
Launþegahreyfing
og níundi áratugurinn
Þegar íslenzk launþegahreyfing horfir fram á veginn á
hátíðisdegi sínum hljóta tvö markmið að vera henni
efst í huga:
- — 1) Að tryggja atvinnuöryggi vaxandi þjóðar á
komandi árum, en talið er að 20.000 ný atvinnutækifæri
þurfi til að koma á níunda áratugnum til að svo megi
verða.
- — 2) Að tryggja sambærileg almenn lífskjör hérlendis
og með nágrannaþjóðum, en slíkt verður naumast gert
nema til komi auknar þjóðartekjur í kjölfar aukinnar
verðmætasköpunar í þjóðarbúskapnum.
Atvinnuöryggi og sambærileg lífskjör og nágrannaþjóðir
búa við er forsenda þess, að hægt sé að koma í veg fyrir
landflótta, sem því miður er tekið að brydda á.
Framleiðniaukning og efnisleg verðmætasköpun er og
forsenda þess, að hægt sé að fjármagna þá félagslegu
þjónustu á sviði heilbrigðismála, fræðslumála, trygg-
ingarmála og annarra samfélagsmála að því marki sem
kröfur komandi ára standa til.
Islenzk launþegahreyfing hlýtur að beina sjónum sínum
fyrst og fremst að þeim þáttum, sem gera þennan tvíþætta
tilgang atvinnuöryggis og lífskjara mögulegan. Ljóst er að
nýting innlendrar orku, fallvatna og jarðvarma, og
stóraukning iðju og iðnaðar, er eini færi vegurinn að þessu
takmarki. Sjálfgefið er að nýta möguleika sjávarútvegs og
landbúnaðar, sem áfram verða hornsteinar í þjóðarbú-
skapnum, en takmarkað veiðiþol fiskstofna og takmarkað
nýtingarþol gróðurmoldar sem og markaðshorfur búvara
setja okkur mörk, sem ekki má fara yfir, ef ekki á að ganga
á höfuðstól þessara auðlinda. Fiskeldi hlýtur og að verða
verulega vaxandi þáttur í framfærslu þjóðarinnar.
Nauðsynlegt er að íslenzkir atvinnuvegir og íslenzk
atvinnufyrirtæki geti fært eðlilega út kvíar og byggt sig
upp tæknilega, til framleiðniaukningar og til að mæta
atvinnuþörf fólksins og tekjuþörf þjóðarinnar. Til þess að
svo megi verða þurfa atvinnuvegirnir að búa að nauðsyn-
legri eiginfjármyndun, eins og gengur og gerist með öðrum
þjóðum, en slíkt er útilokað með núverandi skattastefnu
íslenzkra stjórnvalda. Á sama hátt og íslenzk skattastefna
er að gera rekstur heimila í landinu illmögulegan, útilokar
hún eðlilegan vöxt atvinnulífsins. Að þessu leyti fara
hagsmunir almennings og atvinnuvega saman: að knýja
fram gjörbreytta skattastefnu, sem rýrir ekki um of
ráðstöfunartekjur heimilanna í landinu og rekstrarfjár-
magn atvinnuvega — og torveldar ekki þá þróun og þann
vöxt atvinnulífsins, sem atvinnuöryggi komandi ára og
lífskjör þjóðarinnar þarfnast svo mjög. Skattastefnan má
heldur ekki drepa niður hvata fólks til vinnuframlags, til
framtaks í framleiðslu, til áræðis og athafna á hinum
ýmsu sviðum verðmætasköpunar í þjóðarbúskapnum.
Það er og óhjákvæmilegt að leiða hugann að því á
þessum degi, að þær þjóðir heims, sem búa við borgaralegt
lýðræði og samkeppnisþjóðfélög, skila mun meiri verð-
mætasköpun á hvern þjóðfélagsþegn en ríki sósíalismans
og bjóða þar af leiðandi upp á verulega betri almenn
lífskjör. Almenn mannréttindi eru og mun virkari og
raunhæfari í ríkjum hins vestræna heims en þar sem
sósíalisk þjóðfélagsgerð sníður fólki þröngan stakk kjara
og frelsis.
íslenzk launþegahreyfing stendur um sumt á vegamótum
í dag. Hún þarf að huga bæði að sínum innri málum og því,
hvern veg hún getur stutt að framtíðaröryggi meðlima
sinna, kjaralegu og menningarlegu. Þar skiptir ekki síztu
máli að byggja upp verðmætasköpun og þjóðartekjur er
rísa undir viðunandi framtíðarlífskjörum. í því efni á
þjóðin öll samleið, eins og á öðrum sviðum, ef grannt er
skoðað.
Morgunblaðið óskar íslenzkum launþegum gæfu og
gengis á hátíðisdegi þeirra 1. maí.
Magnús óskarsson:
I>arf ísland tvo
félagsfræðinga?
skilja það betur. Þetta gerir að
sjálfsogðu ráð fyrir að fólk
viðurkenni eitthvað af psyko-
dynamiskri kenningu um
mannleg samskipti, en það er
fremur almennt i menningu
okkar i dag. Samt sem áður má
greina margar aðstæður út frá
þvi, sem hægt er að sjá og út frá
þeim tilfinningum sem fólk
tjáir sig um, án þess að koma
með alltof margar túlkanir um
ómeðvitaðar hvatir og þær óhjá-
kvæmilegu afneitanir, sem það
hefur í för með sér.“
„Útvegun tækifæra til að
læra af reynslunni.
Fyrir utan það sem kemur af
sjálfu sér, er reynt meðvitað
bæði á verkstæðum, kvöldvök-
um o.s.frv. að sjá fyrir næstum
því eðlilegum aðstæðum, þar
sem hægt er að breyta um
persónuleikastarfsemi og reyna
nýjar leiðir.“
Of langt mál yrði að birta fleiri
kafla, þótt freistandi sé, en tvær
fyrirsagnir til viðbótar fara hér á
eftir og er hin fyrri svohljóðandi:
„Sérhvert meðferðar-
samfélag mótast af eigin
aðstæðum.u
Síðari fyrirsögnin er á þessa leið:
„Almennir starfshættir
meðferðarsamfélaga
taka mið af félagslegri
mótun einstaklingsinsu.
Skýr hugsun?
Ef til vill finnur einhver í
framangreindum tilvitnunum
skýra hugsun og gagnlegt vegar-
nesti handa þeim, sem eiga að leysa
vandamál annarra manna. Ég finn
það ekki.
Þessum greinarstúf er auðvitað
ekki ætlað að vera úttekt á félags-
vísindastarfsemi okkar, þótt full
ástæða sé til að kanna þörf okkar
fyrir hana. Meðan sú könnun færi
fram, myndum við kannski lifa það
af að hafa ekki fleiri en tvo
félagsfræðinga. Gætu þeir þá dund-
að við að útvega hvor öðrum
tækifæri til að læra af reynslunni
og breyta um persónuleikastarf-
semi samkvæmt einstaklings og
samskiptalegum lögmálum o.s.frv.
Bergur Guðnason hdl.:
Fyrirspurn
til f jár-
málaráðherra
Eftir japl, jaml og fuður hafið þér, herra fjármálaráðherra, komist að niðurstöðu um skattstiga
1980. Sú niðurstaða er gróf árás á þá, sem minnst mega sín í þjóðfélaginu. Ef ég man rétt, hef ég
heyrt yður, oftar en einu sinni, tala um „þá lægst launuðu," sem sérstaka skjólstæðinga yðar.
Eg leyfi mér að birta dæmi um það hvernig þessi makalausi skattstigi leikur láglaunafólk í
landinu:
Brúttótekjur kr. 3.300.000,- kr.
(aukinn frádráttur kr. 550.000.-)
Eintaklingur: Tekjuskattur 184.325.-
Útsvar 357.000-
Kirkjug.gjöld 18.000,-
Sjúkratr.gj. 49.500.-
Samtals 608.825.-
Ráðstöfunartekjur þessa einstaklings eru kr. 3.300.000.- + kr. 608.826.- eða kr. 2.691.174.-
í tilefni dagsins spyr ég yður, herra fjármálaráðherra: Treystið þér yður til að draga fram lífið á
þessum tekjum? Er það þetta, sem „þeir lægstlaunuðu" eiga skilið frá verndara sínum?
Maður nokkur var að því spurð-
ur, hve marga sálfræðinga tiltek-
inn opinber aðili þyrfti að hafa í
sinni þjónustu, og þar eð hann
svaraði viðstöðulaust: tvo, var auð-
vitað spurt áfram, „hvers vegna
tvo“? „Til þess að þeir geti sinnt
hvor öðrum,“ var svarið sem hann
gaf, og urðu þær umræður ekki
lengri. Hótfyndni þessi, sem því
miður gæti falið í sér sannleiks-
korn, hefur iðulega rifjast upp fyrir
mér við umhugsun um tilgang þess
að mennta fleiri hundruð félags-
fræðinga til starfa á þessu landi, en
að því er bersýnilega stefnt.
Dagvistunarmál á
Fáskrúðsfirði
Ég þori ekki að útiloka nytsemi
þess að rannsaka félagsleg fyrir-
bæri í flóknum milljónaþjóðfélög-
um með vísindalegum vinnubrögð-
um, þótt vissulega megi hafa um
það efasemdir. Hins vegar botna ég
hvorki upp né niður í tilgangi þess
að mennta fleiri hundruð manns til
þess að rannsaka fámenna þjóðar-
fjölskyldu norður við Dumbshaf
þar sem allir þekkja alla. Þegar
Háskóli íslands lætur nemendur
sína í fuliri alvöru rannsaka dag-
vistunarmál á Fáskrúðsfirði og
annað álíka, en einhver orðinn
ruglaður.
Vissu fleiri...
Ég hlýddi á félagsfræðing flytja
útvarpsfyrirlestur fyrir 2—3 árum,
sem fjallaði um rannsókn á fólks-
flutningum til Keflavíkur á tuttugu
ára tímabili. Vitaskuld man ég ekki
orðalag eða framsetningu félags-
fræðingsins og sakna þess mjög.
Hins vegar man ég ekki betur en
rannsóknir hans hafi leitt til þeirr-
ar niðurstöðu að tvær höfuðástæð-
ur væru fyrir því, að fólk hafi flutzt
til Keflavíkur. Sú fyrri var sjávar-
útvegurinn á þeim stað og hin
síðari nálægðin við Keflavíkur-
flugvöll. Auk þess rámar mig í þá
aukaniðurstöðu, að í ljós hafi
komið við fólksflutninga þessa, að
eiginkonur hafi fylgt mönnum sín-
um. Misminni mig ekki stórlega,
(ég skal leiðrétta missagnir, ef þær
finnast við lestur erindisins) er
þessi félagsfræðilega speki ekkert
annað en það, sem hver íslendingur
með 3—4 skilningarvit í sæmilegu
lagi vissi fyrirfram og þótti ekki
merkilegt.
Þeirra eigin orð
Hvað sem líður dagvistunar-
málum á Fáskrúðsfirði og fólks-
flutningum til Keflavíkur sem eru
meinlaus rannsóknarefni, þá versn-
ar í því, þegar félagsfræðinni slær
saman við skyldar greinar í því
skyni að veita lifandi fólki, ekki sízt
börnum, eitthvað sem kallað er
„meðferð" á máli sérfræðinganna.
Af mörgu er að taka, en til þess að
útskýra mál mitt ætla ég að gefa
sérfræðingunum sjálfum orðið. Það
sem hér fer á eftir er tekið úr
plaggi sem ber nafnið „Almenn
greinargerð um umhverfismeð-
ferð og meðferðarsamfé)ag.“ Var
tilgangur þessa plaggs að gera
leikmönnum grein fyrir „starfi og
meðferð" á lítilli stofnun í
Reykjavík, þar sem dvöldust 5—6
börn.
Til þess að slíta ekkert úr
samhengi, verða hér teknir tveir
stuttir kaflar úr greinargerðinni i
heilu lagi ásamt fyrirsögnum, en
þeir hljóða svo:
„Greining allra atburða.
sem upp koma í meðferð-
arsamfélagi, samkvæmt
einstaklings og sam-
skiptalegum lögmálum.u
Þetta er alltaf reynt að gera, en
sérstaklega á fundum. Allt sem
skeður skiptir máli og allir geta
haft eitthvert gagn af þvf að