Morgunblaðið - 10.08.1982, Blaðsíða 44

Morgunblaðið - 10.08.1982, Blaðsíða 44
44 MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIDJUDAGUR 10. ÁGÚST 1982 HCBAAWl 198? Unntrnl Prtss SynaiclH | y, Úg h'cl-t cub eQ ketéi sagt pér pað í opp.r- ás£ er... að hallast hvort aö ööru. TM Reg US Pat Otf —atl rights reserved •1982 Los Ano**tes T»n>*s Syrdicete HOGNI HREKKVISI (ierður G. Bjarklind. Fylgist með hræringum í poppinu Ánægour hlustandi skrifar: „Velvakandi góður. Mig langar til að koma á framfæri þakklæti mínu til Gerðar G. Bjarklind fyrir frábæra frammistöðu í morg- unhljóðvarpi á mánudag og tvo aðra morgna í síðustu viku. Hún tók fyrir ákveðið efni og valdi lög í samræmi við það og skaut inn líflegum kynningum á milli, jafnframt því sem hún las upp ljóð við undirleik rólegrar tónlistar. Gerður fylgist vel með hræringum í popptónlistar- lífinu, þótt aldin sé, þar sem hún lek oll vinsælustu lögin. Vil ég mælast til þess að hún verði höfð miklu oftar í morg- unhljóðvarpinu til að létta okkur poppunnendum stund- irnar. Þá fær Ragnheiður Ásta Pétursdóttir einnig hrós frá mér, þar hún fylgist vel með popptónlist og jazzi og tekur syrpur fyrir með ákveðnu efni." Heilagar hval- kýr eður ei? Skúli Magnússon skrifar: I Velvakanda miðvikudaginn 4. ágúst máUi lesa grein Þorvalds (lunnlaugssonar „Heilagar hval- kýr". Fyrst vil ég taka undir athugasemdir hans varðandi land- búnaðarstefnuna. Síðan vil ég þakka honum fyrir að draga rott- una inní umræðuna. Þar hangir nefnilega mun meira á spýtunni en hann órar fyrir. Að öðru leyti er ég ósammála Þorvaldi. Þorvaldur skrifar: „Hver dæmir þorskinn guði van- þóknanlegri skepnu en hvalinn? Ef greindarvísitala er lögð til grund- vallar væri fróðlegt að vita hvaða gáfnapróf eru notuð og hvort rottan á ekki betri meðferð skilið vegna greindar sinnar." Jú, svo sannarlega á rottan betri meðferð skilið. En með leyfi að spyrja: hvar og hvenær spillti hval- urinn fyrir rottunni beint eða óbeint? Nefndu dæmi, Þorvaldur minn. Hins vegar er rottan vanda- mál vegna þess hversu mikill smitberi hún er og einnig vegna þess að verulegur hluti (sumstaðar er hann áætlaður Vr> af því korni sem maðurinn ræktar endar í rottukjöftum. Engin aðferð er þekkt sem ber saman greind hinna ýmsu dýra- tegunda: t.d. hvals, þorsks, rottu og „homo sapiens". Sannleikurinn er samt sá að mannskepnan er með prófskrekk og þorir ekki í það próf. Miklum erfiðleikum er bundið að bera saman greind mismunandi mannhópa sem alizt hafa upp við ólík skilyrði — t.a.m. rokk-táninga í NY og eskimóa eða „frumstæðra" svertingja-ættflokka. Vonandi veit Þorvaldur þótt hann spyrji. Samt má bera saman a) tauga- og heilagerð (struktur) hinna ýmsu tegunda og b) einnig má huga að hátterni hinna ýmsu tegunda. a) Heilabú hvala (einkum höfr- unga) er þannig gert að það minnir á heilabú manna, er er þó öllu full- komnara; þ.e.a.s. ef heilabú okkar halda áfram að þróast í þá átt sem þau hafa verið að gera undanfarið, enda afkomendur okkar með heila- bú svipuu höfrungsins eftir svosem eina milljón ára. (b) Greind hvala má ráða af hversu næmir þeir eru að læra í haldi (sjódýragörðum). Þorvaldur hefir heyrt talað um höfrungasýningar. Margar vottfest- ar sögur eru til um afburðagreind höfrunga í náttúrunni, t.d. við björgun mannslífa. Þeir eru einu dýrin sem hafa haft frumkvæði að samskiptum við manninn. Þeir eru einu dýrin sem lært hafa í haldi af hreinni forvitni og námsáhuga — án þess atferli þeirra þurfi að verð- launa alá Pavlo. Þorvaldur getur líka spurt ís- lenzka loðnusjómenn um greind há- hyrninga. Ýmsir þeir sem staðið hafa að háhyrningaveiðum — kannski allir — munu bera háhyrn- ingunum afburða vel söguna. Ég verð að taka fram að gáfnafar útaf fyrir sig skapar ekki rétt til lífs. Treggáfaður einstaklingur hef- ir sama rétt til lífsins og gáfnaljós- ið. En ef litið er til tegunda (ekki einstaklinga) eru miklar gáfur yfir- höfuð samfara ríku tilfinningalífi og háum andlegum þroska. Gefum svo Þorvaldi orðið: „Algert hvalveiðibann er líklegra til að valda sveiflum í lífkerfi sjáv- arins en áframhaldandi veiðar." Hvalveiðimenn hafa undanfarið „I»að verður semsé að veiða hvali (helst útrýma þeim) til að geta vitað hvort óhætt sé að veiða þá. Það verður fyrst að detta í vökina til að vita hvort óhætt sé að fara út á ísinn. Hvalveiðimenn munu hafa lært rökfræði hjá Munchhausen." Hverfilþjappa - þotuhreyfill Gerólík tæki — og þó! I>orbjörn Karlsson prófess- or í vélaverkfræði í Háskóla íslands, skrifar: „Hinn 4. ágúst sl. birti Velvakandi bréf frá Snorra Guðmundssyni, þar sem hann fjallar um misskilning, sem hann telur, að komi fram í skrifum tveggja ís- lenskra blaða um svokallaða „túrbó"-bíla, þ.e. bíla, sem búnir eru forþjöppu til að auka afköst hreyfla þeirra. Fann Snorri að því, að greinahöfundar sögðu bíla þessa búna „túrbínu". Þar sem skýringum Snorra er í ýmsu áfátt, langar mig að leggja nokkur orð í belg. Forþjöppur á sprengi- hreyflum (bensín eða dísil) eiga sér alllanga sögu eins og Snorri getur réttilega um. Þessar þjöppur heita á er- lendu máli „supercharg- er(s)", og eru þær ýmist knúnar af ás hreyfilsins eða af gashverfli, sem fær sitt afl úr útblástursgasi hreyf- ilsins. í síðari gerðinni mynda þjappan og hverfill- inn oft eina samstæða heild, sem þá er kölluð hverfil- þjappa („turbocharger"), sem er einmitt sú gerð, sem túrbóbílar eru búnir. Að segja, að bíllinn sé búinn hverfli (túrbínu) er því alls ekki eins vitlaust og Snorri vill meina Snorri kallar þotuhreyfla hverfla (túrbínu) og má segja, að það sé jafnrétt (eða jafnrangt) að segja, að hverfilþjappa sé hverfill. í báðum tilfellum er hverfill- inn aðeins hluti af því, sem um er að ræða. í þotuhreyfl- inum er hverfillinn tengdur þjöppu og knýr hana á sama hátt og gerist í hverfilþjöpp- unni. Að þessu leytinu má því segja, að þessi tvö annars gerólíku tæki, hverfilþjapp- an og þotuhreyfillinn, séu al- veg hliðstæð!" Skrifið eða hringið til Velvakanda Velvakandi hvetur lesendur til að skrifa þættinum um hvaðeina, sem hugur þeirra stendur til — eða hringja milli kl. 10 og 12, mánudaga til ro.siudaga, ef þeir koma þvi ekki við að skrifa. MeoaJ efnis, sem vel er þegið, eru ábendingar og orðaskipti, fyrirspurnir og frásagnir, auk pi.stla og Niuttra greina. Bréf þurfa ekki að vera vélrituð, en nöfn, nafnnúmer og heimilisföng verða að fylgja iillu efni til þáttarins, þó að höfundar óski nafnleyndar. Sérstaklega þykir ásta-ða til að beina því til lesenda blaðsins utan höfuðborgarsvæðisins, að þeir láti sinn hlut ekki eftir liggja hér í dálkunum.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.