Morgunblaðið - 10.08.1982, Blaðsíða 45

Morgunblaðið - 10.08.1982, Blaðsíða 45
MORGUNBLADID, ÞRIDJUDAGUR 10. ÁGÚST 1982 45 V^LVAKANDI SVARAR Í SÍMA 10100 KL. 10—12 FRA MANUDEGI TIL FÖSTUDAGS Heilagar hvalkýr — Trúarbrögð eða vísindi? ÞorvsM.r (ninlufaM skri'ar 29. júli: .Vrlvakandi. Mvers .••ina beitir Nittúru- verndarráð sér ekki fyrir algerri rriðim+orskaato'nains? Eyþor Einaraaon sagoi f samlali vio frétUmsnn útvarps að gogn varru ekki næKÍlr* til þeas ao |jo»t vasri ao hvslsstofninn þyldí vaio- srnar. l-anirreyoar eru uppistaoa veiða íslendinira ag hefur veioin verto mjog stooug <240 dýr ao jafnaoi) síoustu 35 ar Hver veiddur hvalur er lengdarmarldur. kyngreindur og i meirihluu tilfella alduragreind- ur Auk þess er fylgst með kyn þroska og þungunartiðní. r'ifllHi hvala hefur verið merktur li pessu ári. Þetu eru miklu nákvarmari KOgn en aflað er um þorskinn. Hver dsemir þorskinn guði van- þóknanlegri skepnu en hvalinn? Kf greindarvisiUU er logð til grundvallar vasri froðlegt sð viu hvaoa gé/naprof eru notuð og hvort rotUn á ekki hetri meðferð skilið vegna jrrvindar sinnar Prottameour Rlkisiilvarps uldi um lif eoa dauoa hvalastöfna ao raroa ef hvalveiðibano yrði ekki virt. ÞetU hlytur að byggjaat á sjáirgtaroum rannaöknum frétu- stofunnar, þvi aðrar rannsðknir benda til að langreyðarstofninn haft verið I vexti síðustu 5—10 ir r'retUeto'an msrtti gera Ratieri grein fyrir niðurstoðum slnum. Islendingar beiu ollum ráðum til þeaa að hver ær og gemlingur eignist aem flest lúmb. Þau eru svo fituð á þeim nýgrieoingi sem garg- istupp úr gróðurauðmnni Þessum rombum er síðsn slátrað engum til gagns. enginn vill eta kjötið þritt fyrir niðurgreioslur. Hvað segia menn við þessari landbúnaoar- aUfnu I heími þverrandi gróours? Það er ntargt sem við virftumst ekki hafa afni i að gera. aem að ðllum líkindum er meira ariðandi en friftun vel nýttra hvala. Algert hvalveiftibann er liklegra til aft valda sveiflum i lífkerfi sjivarina en iframhaidandi veiöar. Með veiftunum er einnig aflaft mikilvaegra upplýsinga um asUnd stofnanna aem ekki mi vanu í þi heildarmynd, sem tslendingar veroa að hafa af allri lifkeðj'i sjivar.* ..«lg-n InahesWsau er Bkkgra il e* vaMa eválaeea I ifeeeTl ajavae- gert sér upp þó nokkurn vísindasvip sem þeim fer illa. Þeir reyna að þyrla kringum sig orðum sem þeir skilja ekki — eins og „lífkeðja sjáv- ar" og annað í þeim dúr. Hvar var jafnvægi sjávar þær 50—100 milljónir ára meðan hval- urinn hafði einn með veiðistefnuna að gera og mennirnir voru ekki komnir til sögunnar og sjávarút- vegsráðuneytið ekki til? Hvað hélt hvalastofnunum í skefjum? Ekkert nema takmarkaðar „barneignir" hvalanna sjálfra. Svo virðist að hjá hvalnum haldist viðkoma og nátt- úruleg dauðsföll í hendur. Það er sama að segja að hinir títtnefndu „hvalstofnar" þoli alls enga veiði. Vel á minnst, „hvalstofna". Hvalveiðimenn tala ævinlega um einhverja hvalstofna með álíka gáfusvip og átján-barna-faðir í álf- heimum — greinilega hafandi enga skilgreiningu á hugtakinu, hvað þá meira. Varðandi þau höfuðrök hval- veiðimanna að langreyðarstofninn þoli núverandi veiðar vegna þess að veiðarnar hafi verið „konstant" síð- an 1948, þá er sú „hugsun" alröng af ýmsum ástæðum. T.a.m. hafa hvalveiðar aldrei í sögunni minnk- að smátt og smátt, heldur hrunið allt í einu — á einni til þrem vertíð- um. Hvalurinn „hegðar" sér í þessu tilliti einsog síldin og loðnan — vegna þess að þessi dýr eru hópdýr. Ekkert dæmi er þekkt um það að ofveiddur hvalstofn hafi rétt aftur við. Eina undantekningin í þessu efni er sandlægju-stofninn í Kyrra- liafi. Ahættan er einfaldlega of mikil af hvalveiðum. Ýmsar teg- undir eiga í vök að verjast — t.d. ýmsar fuglategundir — þótt þær séu alfriðaðar. Auk þess er „logik- in" hjá hvalveiðimönnum þessi í hnotskurn: það er nóg af hval með- an einhver hvalur veiðist (og fyllir budduna mína); þegar ekki borgar sig lengur að gera út á hval er „vís- indalegt" að stöðva veiðarnar. Hin- ar takmörkuðu langreyðarveiðar ís- lendinga byggjast auk alls þessa á afkastagetu alls Norður-Atlants- hafsins. Niðurlag greinar Þorvalds er svo- hljóðandi: „Með veiðunum er einnig aflað mikilvægra upplýsinga um ástand stofnanna sem ekki má vanta í þá heildarmynd, sem íslendingar verða að hafa af allri lífkeðju sjáv- ar." Það verður semsé að veiða hvali (helst útrýma þeim) til að geta vit- að hvort óhætt sé að veiða þá. Það verður fyrst að detta í vökina til að vitahvort óhætt sé að fara úta ís- inn. Hvalveiðimenn munu hafa lært rökfræði hjá Munchausen. Hvali má merkja og rannsaka á ýmsan hátt án þess að veiða þá. Það yrði helzt hin merka aldursgreining sem myndi líða, því það má kyn- greina eftir kálfunum. Síðan er það að „við" getum alls ekki státað af þeirri „heildarmynd" af „lífkeðj- unni" sem Þorvaldur ræðir um. Naumast slíkrar þekkingar verði aflað í náinni framtíð, því síður að nægilegur skilningur gíæðist á því hvernig allt þetta „úrverk" vinnur saman. Þó svo væri, er eftir að stjórna öllu þessu af viti. Hingað til hafa vísindamenn að jafnaði farið úr öskunni í eldinn þegar þeir hafa reynt að stýra lífkeðju þurrlendis- ins. Þó er dæmi um skilning veiði- manna á lífkeðjunni (mín vegna mega þeir bítast um heiðurinn fiskifræðingarnir, skipstjórarnir og aðstoðarfólk Steingríms — Steingr- ímur sjálfur væntanlega stikkfrír einsog venjulega). Þeir tóku brauðið frá barninu — veiddu æti þorsksins — loðnuna og undruðust síðan hvað hefði orðið af þorskinum. Þeir vilja tvínytja sama hlutinn. Bæði mjólka og slátra Búkollu. Ætli byrjunin mætti ekki verða sú að hanna gáfnapróf handa fiski- mönnum (og þeim sem ráða stefn- unni í fiskveiðimálum íslendinga). Ætli það sakaði að marki þótt á meðan drægist nokkuð að hanna gáfnaprófin fyrir hvalinn, þorskinn og rottuna?" Þessir hringdu . . Það hefur allt horfið Gudrún Björnsdóttir hringdi og hafði eftirfarandi að segja: — Ég er svolítið sár út af leiði sem mér kemur við í kirkju- garðinum í Fossvogi. Ég miss- ti dóttur mína í bílslysi 22ja ára gamla, og ég fæ ekki að hafa leiðið hennar í friði. Ég hef sett þar sumarblóm og þeim hefur verið stolið. Ég hef sett þar vasa með plastblóm- um og það hefur allt horfið. Síðast setti ég þar niður fjölær blóm. Þegar ég kom út í kirkjugarð fyrir hálfum mán- uði síðan, var búið að moka öllum blómunum upp úr leið- inu. Ég vék mér að garðyrkju- manni þarna á staðnum og hann sagðist ekkert eftirlit hafa með þessu og engin af- skipti hafa af þessu leiði. Mér hefði fundist að stúlkan mætti hvíla í friði. Strunsar út á gangbrautina Haukur Friðriksson hringdi og hafði eftirfarandi að segja: — Ég hef oft tekið eftir því, þegar ég er að horfa út um gluggann hérna í Hátúni 12, hve fullorðna fólkið er miklu kærulausara en börnin og unglingarnir, þegar það fer yfir götuna á gangbrautinni á móts við Sjónvarpshúsið. Það strunsar gjarna úr strætisvagninum út á gangbrautina, eins og um lokaða göngugötu væri að ræða, lítur hvorki til hægri né vinstri og hirð- ir þaðan af síður um að kveikja á gönguljósunum. En börnin og unglingarnir byrja alltaf í því að kveikja á Ijósunum og sýna með því varkárni sem fullorðna fólkið forsómar. Þetta finnst mér at- hyglisvert. GÆTUM TUNGUNNAR Sagt var: Þetta skeði fyrir löngu síðan; að minnsta kosti eru tíu ár síðan hann fór. Gott mál þætti: Þetta varð fyrir löngu; að minnsta kosti eru tíu ár síðan hann fór. Á íslensku er x borið fram egs (ekki eggs). Þess vegna er sex borið fram segs en ekki seggs. RICOHMR^ SUPER RIOCH myndavélarnar sækja í sig veöríö á heims markaðnum RICOH :¦:¦:•:• super Vegna hagstæðra innkaupa getum við nú boðið yður RICOH-myndavélar á ótrúlega hagstæöu verði. Til dæmis góðar vélar með skiptanlegri linsu frá kr. 2.748,-. Sú margverölaunaöa myndavél KR 10 — Ijósop frá 1,7, kostar t.d. aðeins kr. 4.686,-. Nú borgar sig ekki lengur ad eiga litlu vasamyndavélarnar því aö við bjóðum vandadar og smáar 35 mm vélar, full- komlega sjálfvirkar, sem gefa margfalt meiri myndgæöi en 110 vasamyndavólar — frá kr. 886,-. Þaö er aðeins einn galli á gjöf Njaröar: Birgöirnar eru mjög takmarkadar. \lAapjin Þú hringir — viö póstsendum. Auöbrekku 44—46, Kópavogi, sími (91) 456 300 Klappstólarnir komnir aftur LÉTTUR, STERKUR OG VANDADUR. EFNID ER BRENNI. VALINN VIDUR. Nú kr. 275.- SENDUMGEGN POSTKROFU ARMULI4SIMI82275

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.