Morgunblaðið - 04.04.1985, Blaðsíða 17

MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 4. APRÍL 1985
B 17
Byrjað að grafa gegnum rifíð inn í hðfnina (Hópið) í Grindavík.

Gamla trébryggjan á Járngerðarstöðum f Grindavik, aem talað er um
í viðtalinu.
Árabátur siglir á miðin frá Grindavík.
var áraskip og hét formaðurinn
Guðjón Magnússon. Hann var
mjög fiskinn og hafði aflað vel um
daginn. Það varð þeim eiginlega
að fjörtjóni — ég man vel að brim-
ið var ekki svo mikið þennan dag.
En þeir fengu þarna á sig
grunnbrot og skipið mikið fargað
— brotið hreinlega ruslaði þeim
fyrir borð og þar drukknuðu þeir í
svelgnum. Svo rak skipið út og
voru þá fjórir eftir í því. Bátur
sem kom á eftir bjargaði tveim
þeirra — einn var þá þegar látinn,
og var það faðir formannsins.
Annar var með lífsmarki en lést á
leiðinni í land.
Það kom líka fyrir að þeir fóru
niður úti á miðunum, og man ég að
einn bátur fórst einmitt þegar ég
fór minn fyrsta róður á trillu héð-
an. Það var bátur frá Sandgerði
sem náði að bjarga tveim mönnum
en mig minnir tveir hafi farist —
Þeir sáu í möstrin á trillunni um
það bil sem hún var að sökkva.
Það undarlega var að þennan dag
hafði skipstjórinn á þessum bát
ákveðið að róa austur fyrir, en það
hafði hann aldrei gert áður alla
vertíðina — og hann kemur rétt
tímanlega til að bjarga þessum
tveim mönnum. Svona getur það
verið merkilegt hvernig lífið hag-
ar atvikum. — Annar mannanna
sem þarna var bjargað var for-
maður á trillunni, Guðmundur að
nafni. Hann fórst síðar með fær-
eyskri skútu, þar sem hann var
fiskilós um borð. Þeir munu hafa
lent í árekstri við togara á miðun-
um.
Trilluútgerð
— Þú byrjaðir ungur skipstjórn,
er það ekki?
Eg tók við trillu þegar ég var 18
ára — var með hana eitthvað
þrjár vertíðar og tvær vertíðar
með aðra trillu. Svo fóru að koma
þessir dekkbátar, 8 til 12 tonn, og
eftir það fóru fiskiskipin sífellt
stækkandi.
Til að byrja með þurfti maður
engin sérstök réttindi en svo þegar
stærri bátar fóru að koma tók ég
35 tonna stigið. Seinna sótti ég
námskeið í Stýrimannaskólanum
ásamt fleiri körlum, það var
1958—59, og tókum við Punginn
sem kallað er (120 tonna réttindi).
— Þú hefur lengst af átt þá báta
sem þú hefur verið skipstjóri á, er
það ekki?
Jú, ég byrjaði að gera út sjálfur
1938 og keypti ég trillu með bróð-
ur mínum. Fyrstu trilluna mína
flæddi — hún var hér upp á kambi
með fleiri bátum en þá gerði svo
mikinn stórsjó að hana tók út og
brotnaði í spón. Það skemmdust
fleiri bátar í þessu veðri hérna, og
fengum við ekki krónu í skaða-
bætur.
Mér tókst þó að aura saman i
aðra trillu en við urðum svo líka
fyrir miklu óhappi með hana. Það
varð vélarbilun hjá okkur á mið-
unum og tók bróðir minn okkur í
tog. Hann réri þá úr Staðarhverfi
og dró okkur þangað — sagðist
vera þar með aukamúrningu sem
við gætum fengið, en tók ekki í
mál að slefa okkur hingað inneft-
ir. Við fengum svo gert við vélina
og lögðum bátnum þar yfir nótt-
ina. En það fór nú ekki betur en
svo að hann gerði veður, trillan
slitnaði upp og brotnaði í spón á
kambinum. Það voru ekki eftir af
henni annað en tvö umför heil og
hluti af öðrum kinnungnum. Þá
leist manni nú ekkert á blikuna
því þetta var um miðja vertíð.
Það vildi mér til happs að ég gat
fengið til liðs við mig fimm bræð-
ur að vestan, sem allir voru mestu
völundar og höfðu tekið ýmislegt
fyrir um ævina. Minnir mig að
þeir hafi verið sigmenn í Látra-
bjargi m.a. og þetta voru hörku
naglar. Þeir tóku þetta að sér; að
smíða trilluna upp úr brotunum —
og þá var nú handagangur í öskj-
unni, lagsmaður. Þeir komu trill-
unni saman aftur á einni viku —
smíðuðu hana hreinlega upp úr
brotunum, þannig að það urðu
ekki svo margir róðrar sem við
töpuðum fyrir þetta óhapp.
Á síld
— Þú gerðir svo út fleiri báta?
Já, eftir þetta fóru dekkbátarnir
að koma og þá keypti ég Hrönn G
sem var átta tonn og síðar Happa-
sæl. Við vorum svo með óðin og
Ægi á síld í Hvalfirði og fyrir
norðan. Síðar keyptum við Tý. Um
þessi skip var kveðin þessi vísa:
Halló báUr, halló skip,
hver v»r ad kalla á Naífa?
Halló Ægir. Óóinn, Týr,
eóa einhverjir þeirra skarfa.
Týr hafði tíðum verið stopp
vegna vélarbilana þegar við keypt-
um hann og höfðu fyrri eigendur
aldrei haft verulegt gagn af skip-
inu vegna þeirra. Við fengum
snjallan vélamann til að líta á
þetta fyrir okkur og hann taldi sig
strax vita hvað vandræðunum olli.
Það voru einhverjir járnhólkar
með gangráðinum í honum sem
áttu að vera til styrktar, og gerir
karlinn sér lítið fyrir og rífur þá
alla burt. Annað gerði hann eig-
inlega ekki.
Alltaf man ég þegar við fórum í
prófferðina á Tý, frá Reykjavík
upp í Hvalfjörð. Við lentum í
kappstími við Grindvíking GK
alla leið og þá var nú ekki sparað
að keyra á fullu — þeir voru næst-
um búnir að eyðilegga hjá sér vél-
ina, svo mikið sigldu þeir, en höfðu
samt ekki roð við okkur. Vélin
gekk alltaf eins og klukka meðan
við áttum skipiö og Týr gekk svo
vel að fæstum skipum þýddi að
etja kappi við hann. Ég var á hon-
um fyrir norðan á síld og gekk
alltaf vel með Tý.
Það var svo 1949 að við keyptum
Sæborgu GK og var ég með hana
næstu árin. Nokkrum árum síðar
keyptum við 49 tonna bát nýjan
frá Danmörku og hlaut hann einn-
ig nafnið Sæborg. Ég var svo með
fleiri báta í millitíðinni, Arnfirð-
ing og Heimi og reyndar Harald
lika.
Kvótakerfið og stjórnun físk-
veiða
Gísla Jónsson, sem er 150 tonn,
keytum við árið 1960 nýjan frá
Þýskalandi. En við vorum bara
með hann hann eitt sumar á síld
en seldum hann svo. Þá keyptum
við Kára GK og svo annan bát
1964 sem hlaut sama nafn. Ég var
svo með Kára GK 146 á trolli allar
götur síðan — allt þar til ég ætlaði
að róa á annan í hvitasunnu i
fyrra, en datt og mjaðmabrotnaði.
Það verður víst endir sjómennsk-
unnar fyrir mig. Nú er ég alfarið
farinn í land en sonur minn tekinn
við bátnum.
— Hvað finnst ykkur um kvót-
ann, þessum gömlu körlum sem
voruð alltaf vanir að mega fiska
eins og þið gátuð?
Ég veit það ekki, ég veit bara
það ekki — en hann er víst nauð-
synlegur. — Okkur tókst nú ekki
að fiska uppí okkar kvóta í fyrra
— það var hlaupið í að loka þess-
um bleiðum, sem við máttum vera
á með trollið, áður en við náðum
honum öllum. Þær voru hins vegar
opnar áfram fyrir þessa andskot-
ans snurvoðarbáta — þeir mega
flengjast kringum allt land með
þessa helvítis snurvoð, hvað sem
tautar og raular. Þeir opnuðu
meira að segja Bugtina fyrir snur-
voðinni — víst með það að yfir-
varpi að þeir gætu veitt með henni
kolann sem nóg var orðið af þar.
En svo eru það bara fleiri tegundir
en kolinn sem í hana veiðast.
Þetta var víst gefið eftir af þvi að
snurvoðin átti að fara eitthvað
betur með miðin en önnur veiðar-
færi — sem er eins og hvert annað
helvítis kjaftæði. Snurvoðin var
talin skaðræðis verkfæri hér áður
fyrr og hún er það auðvitað ennþá.
Eins er það með togarana fyrir
vestan. Það er verið að opna og
loka þessum hólfum á víxl — gall-
inn er bara sá að togararnir skafa
upp hverja bröndu um leið og hólf-
in eru opnuð, og það er um seinan
að loka þeim þegar togararnir eru
búnir að ljúka sér af.
Kvótakerfið er út af fyrir sig
ekki svo slæmt en ég get ekki verið
sammála því hvernig að skipting-
unni er staðið. Um það verður að
sjálfsögðu alltaf deilt. En ég er
sannfærður um að það mætti gera
mikið betur í stjórnun fiskveiða
hér við land en nú er gert, og ná
þannig betri árangri.
Viötal: Bragi Óskarsson
Fallegar ódyrar
sólstofur
Traust odyr
gróðurhús
Gisli Jonsson og co hf
Sundaborg 41, simi 686644
Opnunartími yfir hátíðirnar
Skírdag frá kl. 18.00.
Föstudaginn langa frá kl. 18.00.
Laugardag frá kl. 18.00.
Páskadag lokaö.
2. í páskum frá kl. 18.00.
Gleðilega páska Borðapantanir í síma 18833.