Morgunblaðið - 26.11.1992, Blaðsíða 24

Morgunblaðið - 26.11.1992, Blaðsíða 24
24 MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 26. NÓVEMBER 1992 + iNwjpuiÞIiifrife Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Fulltrúar ritstjóra Fréttastjórar Ritstjómarfulltrúi Árvakur h.f., Reykjavík Haraldur Sveinsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Þorbjörn Guðmundsson, Björn Jóhannsson, Árni Jörgensen. Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson, Ágúst Ingi Jónsson. Björn Vignir Sigurpálsson. Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar: Aðal- stræti 6, sími 691111. Afgreiðsla: Kringlan 1, sími 691122. Áskriftar- gjald 1200 kr. á mánuði innanlands. í lausasölu 110 kr. eintakið. Stöðugleiki og verkalýðshreyfing [eikvæður tónn var ríkjandi, á þingi Alþýðusambands ís- lands á Akureyri, þegar efnahags- aðgerðir ríkisstjórnarinnar komu þar til umræðu á þriðjudag. Þing- fulltrúar bentu réttilega á að ýmsir þættir í aðgerðum ríkisstjórnarinn- ar fela í sér kjaraskerðingu fyrir almennt launafólk. Má þar nefna gengisfellingu íslensku krónunnar um 6%, skerðingu barna- og vaxta- bóta, virðisaukaskatt á húshitun og 1,5% almenna tekjuskattshækk- un. Þetta sögðu margir þeirra, sem til máls tóku á þinginu, ganga gegn þeim hugmyndum sem samstaða hefði rikt um að hinir betur settu í þjóðfélaginu myndu bera þyngstu byrðarnar vegna aðgerðanna. Jóhannes Sigursveinsson frá Dagsbrún sagði aðgerðir stjórn- valda vera „blauta tusku í andlit launafólks" og hvatti til að samn- ingum yrði sagt upp. Grétar Þor- leifsson frá Félagi byggingar- manna í Hafnarfirði sagði ráðstaf- anirnar vera stríðsyfirlýsingu, sem bregðast yrði við. Björn Snæbjörns- son frá Verkalýðsfélaginu Einingu á Akureyri sagði, að ekki væri hægt að líða að laun láglaunafólks yrðu skert. Berja yrði í borðið og láta í sér heyra. Hafliði Jósteinsson frá Húsavík sagði það óvirðingu, ef þingið hafnaði ekkí aðgerðunum. Ríkisstjórnin væri „höfuðóvinur launafólks" og það myndi ekki láta valta yfir sig. Hafsteinn Eggerts- son sagði ríkisstjórnina hafa kastað stríðshanska og að menn yrðu að búa sig undir átök við hana. Sigurð- ur Ingvarsson frá Árvakri á Eski- firði sagði stjórnina vera búna að „segja sig úr lögum við friðinn í landinu". Svona mætti halda lengi áfram að telja upp ummæli sem . féllu í garð ríkistjórnarinnar á þingi ASÍ og yfirlýsingar um aðgerðir af hálfu verkalýðshreyfingarinnar. Það er vel skiljanlegt, að fulltrú- ar á þingi Alþýðusambands íslands eru ósáttir við að umbjóðendur þeirra þurfi að þola kjaraskerðingu. Um það er líka ávallt hægt að deila hvernig skipta eigi byrðunum þegar gripið er til efnahagsaðgerða sem fela í sér kjaraskerðingu. Líklega hefur þó verið gengið lengra í þá átt nú en oftast áður, með hátekju- skatti og fyrirhuguðum skatti á fjármagnstekjur, að láta breiðu bökin bera sem þyngstar byrðar. Það er aftur á móti óumdeiíanleg staðreynd, að eins og ástandið er í efnahagsmálum þjóðarinnar í dag, þá eru engar forsendur til staðar fyrir kaupmáttaraukningu. Hagvöxtur hefur enginn verið eða neikvæður um allnokkurt skeið og benda spár til að syo verði áfram á næstu misserum. í lqk október- mánaðar voru 4.200 íslendingar án atvinnu, helmingi fleiri en á sama tíma í fyrra. Fiskveiðikvótar hafa dregist saman á þessu ári og munu skerð- ast enn meira á því næsta. Togarar eiga jafnvel í erfiðleikum með að finna fisk til að veiða upp í þá skertu kvóta, sem þeim hefur verið úthlutað. Alls staðar er rekstur fyrirtækja að stöðvast. Alls staðar er verið að segja fólki upp störfum. Og það sem verra er, hvergi eru sjáanleg tákn þess, að efnahagsástandið muni glæðast á næstunni. Það er einfaldlega ekkert að gerast, sem til hagvaxtar horfir. Fulltrúar verkalýðshreyfingar- innar, líkt og aðrir íbúar þessa lands, verða að taka mið af þeim aðstæðum, sem ríkja hverju sinni. Það þýðir ekki að setja upp kröfur um íaunahækkanir, þegar öll at- vinnustarfsemi í landinu er að drag- ast saman. Hvað myndi það þýða ef kaup yrði hækkað án þess að fyrir því væru forsendur? Allar for- sendur væru brostnar fyrir þeim efnahagslega stöðugleika sem hér hefur ríkt undanfarin tvö ár þrátt fyrir allt. Við blasti afturhvarf tii tíma gagnkvæmra hækkana kaup- gjalds og verðlags. Útkoman yrði óðaverðbólga. Allur sá árangur, sem náðst hefur, ekki sist fyrir til- stilli verkalýðshreyfingarinnar, væri fyrir bí. Enn myndi draga úr líkum atvinnulausra á að finna vinnu þar sem atvinnurekendur sæu varla ástæðu til að bæta við starfskröftum, ef launakostnaður hækkaði enn frekar. Þeir sem tapa mestu á slíkri þróun er almennt launafólk. íslensk verkalýðshreyfing, ekki síst Alþýðusamband íslands, hefur áður sýnt þá ábyrgð að taka hönd- um saman með öðrum þjóðfélags- hópum til að rétta af íslenskt efna- hagslíf. Sú var til dæmis raunin í lok sjöunda áratugarins er íslenskt þjóðfélag varð fyrir miklum efna- hagslegum áföllum. Þá átti verka- lýðshreyfingin ríkan þátt í að vetur- inn 1990 náðist víðtækt samkomu- lag um hófsama kjarasamninga til að kveða niður verðbólguna. Eftir að þjóðarsáttarsamningarnir náð- ust átti verkalýðshreyfingin stóran þátt í að festa stöðugleika í sessi með aðhaldi að framleiðendum og seljendum vöru og virkri verð- gæslu. Sjaldan hefur verið jafn brýn þörf og nú á að verkalýðshreyfing- in sýni af sér raunsæi og ábyrgð. Það er alltof mikið í húfi til að menn geti leyft sér að gera kröfur, sem ekki taka mið af veruleikanum, og grípa til aðgerða sé ekki að þeim gengið. Slíkar aðgerðir yrðu aðeins til að hleypa stöðugleikanum endanlega upp í verðbólgu- og gengisfellingabál og slá raunveru- legri kaupmáttaraukningu lengur á frest en nauðsyn krefur. AÐGERÐIR RIKISSTJORNARINNAR I EFNAl AF INNLENDUM VETTVANGI AGNES BRAGADÓTTIR Togast á um þak á gjaldtöku og olnboga- börn Byggðastofnunar EFTIR að Davíð Oddsson forsætísráðherra hafði kveðið upp úr með það í ræðu sinni á Alþingi í fyrrakvöld að Atvinnutrygginga- sjóður og Hlutafjársjóður Byggðastofnunar ættu, með eignum sin- um, tekjum og skuldum, að renna inn í Þróunarsjóð sjávarútvegs- ins, sem í framtíðinni væri ætlað að standa undir öllum þeim skuld- bindingum sem hann tekst á hendur, töldu margir að þar með væri búið að útkljá þann ágreining um framtiðarfyrirkomulag gjaldtöku í sjávarútvegi, sem lýst hefur verið hér í Morgunblað- inu, bæði í gær og fyrradag. Það var full fljótfærnislegt að gera sér í hugarlund að svo væri, því Kristján Ragnarsson, formaður LÍÚ, hefur þegar dregið stuðning samtaka sinna við samkomulag- ið í Tvíhöfða tíl baka og nánast lýst stíórnvöldum strið á hendur. Þegar forsætisráðherra hafði lokið máli sínu í fyrrakvöld, komu formenn Tvíhöfða, þeir Magnús Gunnarsson og Þröstur Ólafsson, til fundar við þá Þorstein Pálsson sjávarútvegsráðherra og Jón Baldvin Hannibalsson, utanríkisráðherra, þar sem menn reyndu, samkvæmt upplýsingum Morgunblaðsins að komast til botns í þessu viðkvæma máli. Á ofangreindum fundi mun hafa komið fram að ekki væri ágreining- ur um að Atvinnutryggingasjóður og Hlutafjársjóður ættu að renna inn í Þróunarsjóðinn og ekki heldur um að starfsemi Þróunarsjóðsins ætti að standa undir skuldbinding- um sjóðsins, og því yrði að miða gjaldtöku í framtíðinni við þarfir sjóðsins. Þar af leiðandi væri úti- lokað að ákveða eitthvert þak á þróunargjaldið á fiskveiðiárinu 1996-97, þar sem fullkomin óvissa ríkti um hvaða skuldbindingar sjóðurinn hefði tekist á hendur þegar að því kæmi, en það væri eftir að sjóðurinn hefði starfað samfleytt í þrjú og hálft ár. Það eina sem í raun og veru væri ljóst, væri að gjaldtakan sem þá yrði ákveðin, yrði miðuð við það að hún stæði undir skuldbindingum sjóðs- ins þá. Samkvæmt upplýsingum Morgunblaðsins varð sæmileg-sátt um þessa túlkun á stöðu málsins á ofangreindum fundi og nú munu menn einhenda sér í þá undirbún- ingsvinnu sem framundan er og vona að undiröldur sjávarútvegs- geirans lægi á næstu vikum, kannski án þess að allt of mikillar bjartsýni gæti um að svo verði. Staða Atvinnutryggingadeildar Byggðastofnunar var um síðustu áramót þannig að höfuðstóll var neikvæður um 1.447 milljónir króna og staða Hlutafjárdeildar Byggðastofnunar var sú, að bók- fært nafnverð hlutabréfaeignar sjóðsins hHóðaði upp á 807 milljón- ir króna. Útlán Atvinnutrygginga- deildar í árslok í fyrra námu 8,8 milljörðum króna, þar af voru úti- standandi lán rúmlega 7,1 milljarð- ur króna, en þá höfðu 1.680 millj- ónir króna verið dregnar frá á sér- stökum afskriftareikningi, sam- kvæmt mati Ríkisendurskoðunar og Byggðastofnunar. Samkvæmt upplýsingum Morg- unblaðsins var talið um síðustu áramóti að um sjö milljarðar króna, af útistandandi lánum Atvinnu- tryggingadeildar væru inn- heimtanlegar og mun það mat litl- um breytingum hafa tekið á þessu ári, að minnsta kosti hvað Byggða- stofnun sjálfa varðar. Öðru máli mun gegna hvað varðar mat Ríkis- endurskoðunar, samkvæmt upp- lýsingum Morgunblaðsins, því þar á bæ mun talið að óhætt sé að afskrifa þegar um tvo milljarða króna af útistandandi skuldum, til viðbótar þeim 1.660 milljónum króna, sem þegar hafa verið af- skrifaðar. Hvað varðar Hlutafjárdeild Byggðastofnunar þá er það eitt um þann sjóð að segja," að sam- kvæmt ársreikningi sjóðsins fyrir árið í fyrra, átti sjóðurinn hluta- bréf í 11 fyrirtækjum á landinu, fyrir 807 milljónir króna að nafn- verði. Það eru fyrirtækin: Oddi hf., Útgerðarfélag Bíldælinga hf., Fáfnir hf., Búlandstindur hf., Alp- an hf., Meitillinn hf., Hraðfrystihús Grundarfjarðar hf., Árnes hf., Gunnarstindur hf., Hraðfrystistöð Þórshafnar hf. og Tangi hf. Ekk- ert þessara fyrirtækja er almenn- ingshlutafélag, þannig að ekki er í raun og veru hægt að greina frá gangverði hlutabréfa fyrirtækj- anna, en ákveðið var við frágang ársreiknings að skrá hlutabréfa- eign sjóðsins á nafnverði. Heim- ildamenn mínir eru þó sannfærðir að óhætt sé að afskrifa þegar í stað um hálfan milljarð króna, þegar raunveruleg verðmæti Hlutafjársjóðs séu metin, auk þess sem þeir benda á að kaupendur slíkra hlutabréfa séu ekki beinlínis á hverju strái. „Bara sú hugsun að ætla að setja þennan sukksjóð Steingríms Hen inni, andi forn rætt ur þ falla lýsti ívik náðs töku un s vegs af : ingu K gekl aðþ verií öllu svar ur e Svo stan í daj ur e K gerc sig að ; þam fyrii lagr um arðs vitai fran skip er s mál. grei þau tímt fyrii Þ ráðr sér stöð ekki vær tæk vegi út í inn að ; til c ban; hlut ban tapj beti brúí sjáv Efnahagsreikningur Atvinnutryggingardeildar 1991 EIGNIR Bankainnistæður og verðbréf-----------174.721.624 Lánveitingar— - 8.809.380.643 Afskriftareikningur útlána Aðrar eignir---------------- - 8.809.380.643 (1.680.993.530) -----27.233.171 Eignir samtals - 7.330.341.908 SKULDIR og EIGIÐ FÉ Skuldir samtals---------- Eigið fé Stofnframlag------------ Óráðstafað eigið fé — Skuldir og eigið fé samtals 8.777.816.345 400.000.000 - (1.847.474.437) (1.447.474.437) 7.330.341.908 Efnahagsyfirlit Hlutafjárdeildar EIGNIR Aðrar eignir------------- Hlutabréf---------------- Hrein eign til greiðslu hlutdeildarskírteina — Hlutdeildarskírteini: A-hlutdeildarskírteini - B-hlutdeildarskírteini - Skuldbindingar umfran Hlutdeildarskírteini eru tvenns ábyrgð ríkissjóðs sbr. VII. kafla sjóös til 600 millj. króna sem ei kr. og B-skírteini sem em án ríl stofnunar endurgreiðir hlutdeil bréfa. Endurgreiðslan hefst eic greiðist samkvæmt ákvörðun; skirteina skal að fullu lokið inn Lækkun endurgreiðslu virðisaukaskatts af vinnu ByggingarvísitaJa hækkar i LÆKKUN endurgreiðslu virðis- aukaskatts af vinnu iðnaðar- manna við ibúðarhúsnæði hefur í f8r með sér 2,5% hækkun bygg- ingarvísitölunnar og rúmlega 1,6% hækkun lánskjaravísitölu, að sögn Haraldar Sumarliðasonar forseta Landssambands iðnaðar- manna. Sagði hann slæmt að kynda undir verðbólgunni og hækka öll lán í landínu með þess- um hætti. Haraldur sagði að margt væri ják- vætt í efnahagsaðgerðum ríkis- stjórnarinnar þegar á heildina væri litið. Hins vegar gerði hann athuga- semdir við einstök atriði og þá sér- staklega fyrirhugaða lækkun endur- greiðslu virðisaukaskatts á vinnu iðnaðarmanna við íbúarhúsnæði. Virðisaukaskattur af vinnu á bygg- ingarstað hefur verið endurgreiddur að fullu, en nú verða greidd 60%. Haraldur sagðist telja að þessi aðgerð væri vanhugsuð. Kvaðst hann efast um að hún skilaði ríkissjóði nokkru. Vinnan færðist einfaldlega ir

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.