Morgunblaðið - 11.05.1993, Blaðsíða 40

Morgunblaðið - 11.05.1993, Blaðsíða 40
+ 40 MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 11. MAI 1993 Sannleikanum verð- ur hver sárreiðastur eftirEystein Sigurðsson Þetta gamla orðtak kom mér í hug, er ég las skrif Friðriks Sigurðs- sonar, forstjóra Kísiliðjunnar hf., í Morgunblaðinu 24. apní og Degi 27. apríl. Tilefni þessa er grein, sem birtist í sömu.blöðum skömmu áður (Dagur 15.4., Morgunblaðið 17.4.) -frá undirrituðum. Hún var skrifuð vegna þess, að mér og mörgum fleiri hefir blöskrað málflutningur for- stjóranna og framganga öll, frá því hann tók hér til starfa. Um þverbak hefír keyrt á síðustu vikum, er for- stjórinn eys sveitunga sína svívirð- ingum í fjölmiðlum, séu þeir andvíg- ir Kísiliðjunni. Öll er grein Friðriks ómálefnaleg, og leitar hann víða fanga til að finna höggstað á þeim, sem tortryggja Kísiliðjuna. Allt eru þetta þó vindhögg, og ekki bendir þessi aðferð til þess, að hann hafi góðan málstað að verja. „Hrokafullur félagsskítur" Þessi grein mín var, að ég tel, níálefnaleg og studd fullum rökum, og virðist hún hafa komið illa við forstjórann, en ég harmaði líka, að hann skuli hafa uppi þann málflutn- ing sem raun ber vitni og er engum til hagsbótar. Ég dró ekki saman niðurstöður í minni grein varðandi persónu Friðriks Sigurðssonar, sá var ekki tilgangurinn, heldur að hrekja skoðanir og gagnrýna mál- flutning hans. í grein sinni segir Friðrik, að ég dragi upp mynd af honum sem „hrokafullum félagsskít, ^sem hafi þann tilgang einan í Mý- vatnssveit, að troða öðrum um tær og ala á sveitarríg". Mér sýnist for- stjórinn fara nærri hinu sanna með þessari lýsingu á sjálfum sér, og greinin öll staðfestir þá skoðun. Hún undirstrikar vanþekkingu hans á mönnum og málefnum í sveitinni, en staðfestir um leið þá nafngift, sem hann hefir valið sér og fyrr er vikið að. Heittruarsöfnuðurínn Friðrik ræðir í upphafi greinarinn- ar um „fámennan hóp veiðibænda á Mývatns- og Laxársvæðinu" sem hafí fyrir trúarbrögð að vera á móti Kísiliðjunni, og hafi svo verið í aldar- fjórðung. Þeir eru líka á móti land- græðslu, breyttri skipan skólamála og fleiri æskilegum breytingum í „þessari menningarsveit". Eins og málum er nú komið í Mývatnssveit, virðist menningin harla rótlaus, og á sömu leið botn- gróður í Ytri flóa, sem dælt hefir verið upp. (Hann visnar og deyr.) Svíkamyllan Nú eru skólamál hér í brenni- punkti, og svo að heyra sem mörgum komi á óvart, að deilur rísi. Engan, sem til þekkir, á þó að þurfa að undra það. Á almennum sveitarfundi í desember 1982 var kynnt skóla- stefna, sem 2. samkomulag hafði tekist um og enn er í gildi. Jafn- framt var gerð grein fyrir hugmynd- um um skólabyggingu í Reykjahlíð. Þær voru í engu samræmi við skóla- stefnuna, og augljóst, að ef þær gengju eftir, yrði Skútustaðaskóli lagður niður. Eftir þennan fund sagði ég, að ef svo héldi fram sem horfði um skólabyggingu, mundi sveitarfélagið klofna. A árunum 1986-90 benti ég margoft á það í sveitarstjórn, að sú skólabygging, sem þá var hafin, samrýmdist ekki skólastefnunni, m.a. vegna þess að öllum normum, sem hreppurinn ætti rétt á, hefði þegar verið ráðstafað. Því yrði ekki hægt að gera nauðsyn- legar lagfæringar á Skútustaða- skóla, þannig að framkvæma mætti á sómasamlegan hátt það kennslu- fyrirkomulag, er skólastefnan bygg- ir á. Allt voru þetta kallaðar illar getsakir, jafnframt látið í veðri vaka, að um leið og skólabyggingunni lyki, yrði hafist handa með lægfæringar á Skútustöðum. Þá var og gildandi skólastefna ítrekuð með samþykkt sveitarstjórnar 26. jan. 1989. En það fékkst líka staðfest um sama leyti í Menntamálaráðuneytinu, að á haustdögum 1984, þegar tveir full- trúar þess voru hér á ferð, hefði því verið að þeim hvíslað, að stefnt væri að því að leggja niður skóla á Skútustöðum. Enda er staðreyndin sú, að hinn nýi skóli, sem var sagð- ur byggður fyrir 60 nemendur, á nú að hýsa um 80 í 1.-9. bekk, og þar að auki 10. bekk og tónlistar- skóla. Þar með telur sveitarstjórnin sjálfsagt að ganga á margendurtek- in loforð sín og leggja Skútustaða- skóla niður, þótt það valdi mörgum nemendum og aðstandendum þeirra geysilegum óþægindum. Allt er þetta mál einn blekkingavefur, hrein svikamylla. Niðurstaðan af þessu er sú, að nú ríkir í sveitarfélaginu algjört upp- lausnarástand, sem staðfestir þau orð mín um árið, að þetta kynni að leiða til klofnings sveitarfélagsins. Það verður seint hægt að kenna fámennum trúarsöfnuði á bökkum Laxár og Mývatns um þá stöðu skólamála, sem upp er komin, og þeim einum er um að kenna, sem blekkingarvefinn ófu á undanförnum 10-12 árum. Ekki verður Kísiliðjan hreinþvegin, sem auðvelduðu sveitarfélaginu byggingu skólans, en gerðu það þá um leið háðara Kísiliðjunni. Áhrif veðurfars „Tíðni suðvestanvinda í Reykja- hlíð hefur stóraukist undanfarin 30 ár og tíðni logndaga stórminnkað", segir Friðrik í grein sinni. Ég hefí Eysteinn Sigurðsson „Forstjórínn þarf engar áhyggjur að hafa af þvi, að víð leitumst ekki við að umgangast nátt- úruna á ábyrgan hátt. Hitt er þó ofrausn og reyndar misskilningur hans, að ætla okkur hafa fundið upp og inn- leitt hér varúðarregl- una. Það bætast stöðugt nýir liðsmenn þessum ágæta söfnuði, nú síðast ráðherrar iðnaðar- og umh verfismála." engar verðurfarsskýrslur undir höndum, en rengi ekki þessi orð. Hins vegar þarf hiargs að gæta í þessu efni, eins og því, hvort aukn- ingin verður á þeim árstíma sem vatnið er ísilagt eða ekki, en þó eink- um því, við hvað er miðað. Það mun örugglega ekki miðað við næstu 30 árin fyrir 1960, sennilega eru ekki til veðurfarsskýrslur frá þeim árum í Reykjahlíð. Tilvitnunin er ónákvæm og segir lítið. Ef litið er á málið út frá al- mennriskynsemi, er mín niðurstaða þessi: Árin 1963-70 hafa, a.m.k-. á Norðausturlandi, verið nefnd „kal- ár", köld ár, flestir veturnir snjó- þungir, en þetta þýðir að suðlægar áttir hafa hopað fyrir norðlægum. Eftir 1970 batnaði tíðarfar nokkuð, margir vetur snjóléttir, en það bend- ir á meiri sunnanátt, þegar Mývatn er undir ís. Hitt er aðalatriði þessa máls, að frá 1925-60 var hlýinda- skeið á landi hér, og það segir okk- ur, að suðlægar áttir hafi ríkt, enda er það alkunna, að hér voru suðvest- lægir vindar nánast árvissir í ágúst og september á þessum árum, og um þetta vitnar margt eldra fólk í sveitinni. Á þessum árum var hér þó blómlegt fuglalíf og silungsveiði mjög góð. Köfnunarefnismengun Forstjórinn vitnar í skýrslu sér- fræðinganefndar um Mývatnsrann- sóknir, en kýs að birta ekki orðrétt- ar tilvitnanir, það hentar ekki hans málflutningi. Varðandi aukningu köfnunarefnis í Mývatni segir hann, að nefndin hafi ekki áhyggjur af þeim þætti, einungis sé bent á, að frekari rannsókna væri þörf á set- flutningum. Þetta er rangt. Nefndin benti m.a. á að rannsaka þyrfti frek- ar hegðun vatnablómans vegna hækkunar á N:P-hlutfalli í vatninu. Þetta kemur fram m.a. á bls. 29 og 56 og víðar í nefndarálitinu. Afrek heittrúarmanna Sá trúarsöfnuður, sem Friðrik talar um í upphafi greinar sinnar, og ég hefi áður vikið að, er ekki svo ýkja fámennur og á víða hauka í horni bæði hérlendis og erlendis. Barátta fyrir verndun þessa svæðis hófst fyrir a.m.k. 35 árum, þegar stíflur voru reistar við Mývatnsósa. Söfnuðurinn átti þátt í að lagfæra að nokkru þau spjöll, er þar voru unnin, með þeim hætti, að athygli vakti langt út fyrir landsteinana, og olli straumhvörfum í umgengni við náttúruna hér á landi. Þá kom hann í veg fyrir vatnaflutning frá Skjálf- andafljóti til Mývatnssvæðis og að Laxárdal yrði sökkt. En barátta þessa fólks leiddi enn fremur til þess, að jarðgufuvirkjun reis við Kröflu, Flatbrauð með villtum jurtum Imaí var hátíðisdagur verkalýðsins, en sá dagur er líka afmælisdagur mannsins míns. Þá er opið hús hjá okkur, enda eiga allir frí. Ekki var amalegt að litast um í morgun, • hvít snjóbreiða yfir öllu og grýlukertin héngu niður úr þakskegginu, en einhvern veginn passaði þetta ekki. Þ6 virtust farfuglarnir ekki láta þetta rugla sig í ríminu, hrossagauk- urinn hneggjaði og steypti sér niður á fannhvíta mosaþúfu og lóan vappaði um í snjónum og söng sitt dirrindí, stelkurinn kvað sitt daggadágg og þrestirnir kepptust við að syngja í snævi- þökktum trjánum. Ég hresstist við þessa sumargleði fuglanna, bjó til deig í kleinur og flatbrauð og ætlaði að kveikja undir feitinni á eldavélinni, en rafmagnið var farið. Hvað var til ráða? Gasgrillið stóð fyrir utan eldhúsdyrnar á kafí í snjó, en hann mátti sópa af. Logn var og auðvelt að grilla flatbrauðið, en hvað með kleinudeigið. Auðvitað var hægt að hita feitina í potti á grillinu, en allir mínir þunnbotna pottar eru of litlir og wokpannan of grunn, en emeleraði steik- ingarpotturinn, hann er stór og sæmilega hár. Hann var notað- ur og kleinubaksturinn tókst vel og ekki sá á pottinum. Ég mæli þó ekki með þessari aðferð, og var raunar með lífið í lúkunum allan tímann, þrátt fyrir gott brunateppi, sem haft var við hendina. Ég hefí alltaf haldið því fram að allt væri hægt að matbúa á gasgrilli, en svona langt hélt ég ekki að ég myndi ganga. Hér er uppskrift af flatbrauði á grillið, og eru hundasúrur í annarri tegundinni en fíflablöð í hinni. Þessar jurtir spretta af krafti og veita okkur sumarbirtu, eh þær láta A hvorki frost né snjó hafa áhrif á sig. £ Ég hitti nokkrar seyðfirskar fermingarsystur í dag, þær hlógu mikið af því að ég hefði sagt í síðasta þætti að hræra ætti kleinudeigið, þær vildu hnoða það. Það geri ég auðvitað líka. Flatbrauð með fíflablöðum 10 stk. 20 sm í þvermál. 2 hnefar fíflablöð 4 dl sjóðandi vatn 5 dl rúgmjöl 4 dl heilhveiti Vátsk. salt 1. Þvoið fíflablöðin, klippið þau síðan smátt með skærum. Hellið sjóðandi vatni yfir þau. 2. Setjið rúgmjöl, heilhveiti og salt í skál, setjið fíflablöðin og sjóðandi vatnið út í. Hnoðið vel saman. Gott er að hnoða þetta í hrærivél, þar sem deigið er mjög heitt. 3. Skiptið deiginu í bita, fletjið Umsjón: KRISTÍN GESTSDÓTTIR Teikningar: SIGURÐUR ÞORKELSSON út og skerið undan diski. 4. Hitið grillið, setjið flatkök- urnar beint á grindina og steikið við mesta hita í um 3 mínútur á hvorri hlið. 5. Bleytið hreint stykki, vefjið flatkökurnar jafnóðum í það og setjið í plastpoka. Flatbrauð með hundasúrum 2 hnefar hundasúrur 4 dl sjóðandi vatn 3 dl rúgmjöl 4 dl haframjöl 2 dl hveiti Va tsk. salt 1. Þvoið hundasúrurnar og klippið þær síðan smátt með skær- um, hellið sjóðandi vatni yfír þær. 2. Setjið rúgmjöl, haframjöl, hveiti og salt í skál, hellið vatninu og hundasúrunum út í og hnoðið saman. Farið síðan að eins og segir í uppskriftinni hér að ofan — flat- brauð með fíflablöðum. -í
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.