Morgunblaðið - 19.09.1993, Qupperneq 16

16
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 19. SEPTEMBER 1993
að fullu lýðræði verður komið á.
Við það myndi SADC-strandlengjan
aukast um 30%, en suður-afrískt
hafsvæði tengir Atlantshaf og Ind-
landshaf.
Tvíþætt starf
í byrjun hafði Ólafur aðsetur í
Malaví, eða á meðan vatnaútvegur
og úthafsveiðar voru eitt í augum
Afríkumanna. Hann á m.a. stóran
þátt í að nú er til fyrsta flokks ís-
lenskt rannsóknaskip á Malaví-
vatni sem er liður í verkefni, sem
Þróunarsamvinnustofnun íslands,
Norræni fjárfestingabankinn og
Alþjóðabankinn fjármagna. En eftir
sjálfstæði Namibíu þótti skynsam-
legt að flytja þau mál, sem snúa
að eiginlegum sjávarútvegi, til hins
nýfijálsa ríkis, þar sem Ölafur hóf
störf um mitt ár 1992. Vatnaútveg-
urinn varð eftir í Malaví þar sem
annar íslendingur, Ásbjörn Dag-
bjartsson, gegnir nú ráðgjafastarfi
á því sviði. „Það má segja að mitt
starf sé tvíþætt,“ segir Ólafur.
„Annars vegar er ég sérstakur
tengiliður milli Norðurlandanna og
SADC-ríkjanna. Hinsvegar er ég
fiskimálaráðgjafi namibískra
stjórnvalda. I Afríku er sjávarút-
vegur yfírleitt skilgreindur sem
landbúnaður, sem að mati Namibíu-
manna eykur á skilningsleysi
þeirra, sem búa í löndum, sem ekki
eiga land að sjó. Þess vegna var
nauðsynlegt að greina að náttúru-
auðlindirnar, annarsvegar til sjávar
og hinsvegar til sveita."
Efnahagslögsaga þeirra íjögurra
landa, sem liggja að sjó, er 200
mílur, og er stefna þarlendra stjórn-
valda að nýta þá auðlind eins og
kostur er enda mega aðrir ekki
veiða innan lögsagnanna nema með
sérstöku veiðileyfi. „En eins og
stendur eiga heimamenn hvorki
nægjanleg tæki né mannafla til
veiðanna þannig að töluvert er um
samvinnu vestrænna fyrirtækja og
viðkomandi stjórnvalda í þessum
löndum. Fyrirtækin koma með pen-
inga og tækniþekkingu. Á móti
leggja stjómvöld til veiðileyfi við
strendur Afríku. Flest ríkin binda
það í samninga að heimamenn séu
hafðir með og læri í leiðinni, í stað-
inn fyrir að sjá á eftir peningun-
um í hendur útlendinga alfarið.
Því má þó ekki gleynia að rá-
nyrkja á þessum miðum hefur
verið stunduð lengi og hafa
Spánverjar t.d. verið mjög ötulir
úti fyrir ströndum Namibíu og
Angóla."
Ólafur segir að starf sitt sé því
sem næst einvörðungu fólgið í skrif-
stofuvinnu þó stundum séu ferðalög
fylgifiskur starfsins. „Ég mæti í
vinnuna klukkan átta á morgnana,
skrifa skýrslur, álitsgerðir og svara
fyrirspurnum ýmissa aðila, sem ég
er að reyna að fá til samstarfs í
hin og þessi verkefni. Um þessar
mundir erum við aðallega með sex
fiiafur V. Einarsson, sjávar-
útvegsfræðingur og fiskimála-
fuiitrúi SADC-ríkjanna.
eftir Jóhönnu Ingvarsdóttur
Starf í þróunarlöndunum á svo sannarlega ekki við alla enda
þurfa vestrænir erindrekar þróunarstofnana oft á tíðum að lifa
við aðstæður, sem þeim eru síður en svo tamar. Hinsvegar eru
til þeir einstaklingar, sem hafa mikla aðlögunarhæfni og sóma
sér vel í slíku starfi. Einn þeirra er Olafur V. Einarsson, sem
nú starfar sem fiskimálafulltrúi í Windhoek, höfuðborg Namibíu,
og þó ýmsir erfiðleikar, og ekki síður seinagangur, herji oft á
tíðum á embættismannakerfið í þriðja heiminum svokallaða, kall-
ar hann ekki allt ömmu sína.
Við fyrstu sýn er hann stór, stæðilegur og kjaftfor á köflum,
en við nánari kynni er hann viðkunnanlegur, traustur, skemmtileg-
ur og drífandi persónuleiki, sem fer sínar eigin leiðir ef því er
að skipta án þess að spyrja kóng né prest.
Hann keyrði eins og berserkur
þjóðveginn frá flugvellinum
í átt að höfuðborginni eftir
að hafa tekið -á móti mér á
aðalflugvelli þeirra Namib-
íumanna, en gætti þess þó að hægja
ferðina þegar hann sá blikkandi ljós
lögreglubíla rétt við borgarmörkin.
„Nú eru þessir andskotar að tékka
á því hvort stútur sé við stýri. Við
skulum skrúfa upp rúðumar svo
þeir finni ekki anganin af okkur,“
segir ÓIi í gríni um leið og við ökum
framhjá laganna vörðum óáreitt.
Hann stingur upp á því að ég bóki
mig strax inn á Thúringer Hof, sem
er þægilegt, lítið hótel í hjarta borg-
arinnar, og skoli af mér ferðarykið.
Síðan fengjum við okkur göngutúr
á veitingastaðinn Spur, þar sem
hann hyggðist kynna mig fyrir
bestu fáanlegu nautasteikum í
heimi. Á eftir gætum við rölt á
Joe’s eða „Jóa“, eins og hann kall-
aði hverfiskrána, og fengið okkur
einn laufléttan fyrir svefninn.
Ólafur útskrifaðist sem sjávarút-
vegsfræðingur frá Tromsö í Noregi
árið 1983. Hann gegndi starfí úti-
bússtjóra Hafrannsóknastofnunar í
Ólafsvík til ársins 1987, eða þangað
til hann kom til starfa hjá stofn-
unni í Reykjavík.
Áherslubreytingar
Hann byijaði í þróunarstarfi á
vegum Þróunarsamvinnustofnunar
Islands um mitt ár 1988 þegar hann
fór til afríkuríkisins Malaví sem
fiskimálafulltrúi Norðurlandanna,
en Norðurlöndin höfðu þá gert með
sér sérstakt samkomulag um aðstoð
við svokallað SADC-ríkjabandalag,
pg féll sjávarútvegsgeirinn í hlut
íslendinga. „í fyrstu leit þetta ekk-
ert allt of vel út því þegar ég var
kominn til Afríku og ætlaði að fara
að taka til hendinni, var niðurskurð-
arhnífurinn kominn hátt á loft á
Norðurlöndunum út af öllum þeim
efnahagshremmingum, sem þar
höfðu dunið yfir. Það hefur því
reynst erfitt að fá fjármagn til
verkefnana auk þess sem
áherslubreytingar hafa orðið í
þróunarpólitíkinni eftir hrun
kommúnismans," segir Ólafur.
SADC eða Southem Afric-
an Development Community f
er efnahagsbandalag tíu ríkja í
sunnanverðri Afríku að undan-
skilinni Suður-Afríku. Innan i
samtakanna eru: Angóla, ■
Botswana, Lesotho, Malaví,
Mósambik, Swaziland, Tansan-
ía, Zambía, Zimbabwe og
Namibía, sem síðast bættist í
hópinn eftir sjálfstæði frá Suð-
ur-Afríku. í mars 1990. Þar af
liggja aðeins fjögur lönd að
sjó, Angóla og Namibía á vest-
urströnd Afríku og Tansanía
og Mósambik á austurströnd-
inni, svo að segja má að Ólaf- «
ur hafi mest með þessi fjögur
lönd að gera. Hinsvegar eru
líkur á að Suður-Afríkumenn
gangi í ríkjasambandið eftir
HUOMFALL
Tíu ríki
mynda
SADC-ríkja-
bandalagið
Swaziland
AFMCU
ERSVO