Morgunblaðið - 24.02.1995, Page 30

30 FÖSTUDAGUR 24. FEBRÚAR 1995
MORGUNBLAÐIÐ
T Aðalheiður Jón-
asdóttir fæddist á
Eiðsstöðum í
Blöndudal í Austur-
Húnavatnssýslu 30.
desember 1922. Hún
lést í Reykjavík 16.
febrúar síðastliðinn.
Foreldrar hennar
voru hjónin Ólöf
Bjamadóttir hús-
freyja, f. 3. ágúst
1884 að Gerðum í
Garði, d. 18. júlí 1957
í Reykjavík, og Jónas
Guðmundsson bóndi
á Eiðsstöðum, f. 19.
janúar 1879 að Víðimýri í
Skagafirði, d. 25. september
1933 á Blönduósi. Böm þeirra
vom átta auk Aðalheiðar: 1)
Bjarni, f. 16. ágúst 1905, d.
5. apríl 1906. 2) Ásta María,
f. 18. janúar 1909, d. 18. júni
1967, maður hennar var Mar-
inó Helgason, f. 1913, d. 1991.
3) Bjami, f. 1. febrúar 1911,
d. 1914. 4) Þorleifur Ragnar,
f. 27. október 1913, kvæntur
Guðrúnu Ó. Reykdal, f. 1922.
5) Guðmundur, f. 21. nóvem-
ber 1916, d. 6. desember 1916.
6) Guðmundur, f. 10. febrúar
1918, kona hans er Margrét
Jónsdóttir, f. 1927. 7) Ingiríð-
ur, f. 9. október 1920, maður
hennar er Magnús Blöndal, f.
1918. 8) Skúli, f. 12. febrúar
1926, kvæntur Guðrúnu Jóns-
dóttur, f. 1930. Aðalheiður
lauk námi frá Kvennaskólan-
um á Blönduósi og lagði stund
á hjúkmnarnám við Hjúkrun-
arkvennaskóla íslands. Megin-
ÞAÐ ERU gömul sannindi og ný,
að dauðinn kemur alltaf á óvart,
þrátt fyrir að reynt hafi verið að
búa sig undir komu hans. Það er
oft stutt milli gleði og sorgar.
Laugardagskvöldið 11. febrúar
sl. voru fjölskyldurnar samankomn-
ar í sínu árlega þorrablóti, þar sem
gleði og mikil samheldni réð ríkjum
að vanda. Þar var Aðalheiður með
sitt sígilda bros og ekki var annað
að sjá en hún nyti þess að vera
með vinum og ættingjum, þrátt
fyrir að hún hafi ekki getað tjáð
sig vegna sjúkdóms sem hráði hana
síðustu árin. Hún hefur ætíð í gegn-
um árin verið gleðigjafi hvar sem
hún hefur verið og hún naut þess
að taka á móti gestum sínum og
hluta starfsævi
sinnar vann hún
að hjúkmn aldr-
aðra og umönn-
un fólks á með-
ferðarstofnun-
um fyrir áfengis-
sjúklinga. Hún
giftist 6. mars
1948 eftirlifandi
eiginmanni sín-
um, Herði Har-
aldssyni, húsa-
smíðameistara í
Reykjavík, f. 28.
febrúar 1916.
Hann er sonur
hjónanna Halldóru Svein-
bjömsdóttur, f. 20. júní 1892,
d. 30. apríl 1931, og Haralds
Jónssonar, prentara, f. 18. júní
1888, d. 9. september 1977.
Aðalheiði og Herði varð fjög-
urra barna auðið og em þau
öll búsett í Reykjavík. Þau
eru: 1) Ólöf Kolbrún, f. 20.
febrúar 1949, gift Jóni Stef-
ánssyni, f. 1946. 2) Haraldur,
f. 9. júní 1950. 3) Björk Lind,
f. 21. apríl 1954, maki Ragnar
Petersen, f. 1953, þau skildu.
Böra þeirra Róbert, f. 1975,
og Snorri, f. 1978. 4) Harpa,
f. 7. ágúst 1960. Fyrri maki
Halldór Carl Steinþórsson, f.
1959, d. 1985; börn þeirra
Aðalheiður, f. 1977, og Amór,
f. 1982. Síðari maki Brynjar
Freyr Stefánsson, f. 1960. Son-
ur þeirra Hörður Freyr, f.
1990. Útför Aðalheiðar Jónas-
dóttur fer fram frá Langholts-
kirkju í dag og hefst athöfnin
kl. 15.
vinum. Aðeins fimm dögum eftir
unjrætt þorrablót kom hið ákveðna
kall og undan því var ekki vikist.
Það hafa beðið hennar þýðingar-
mikil störf handan landamæranna.
Heiða, eins og hún var jafnan
kölluð, var næst yngst barna þeirra
Ólafar Bjarnadóttur og Jónasar
Guðmundssonar er bjuggu á Eiðs-
stöðum í Blöndudal, Þijú af
systkinunum létust í æsku. Þegar
Heiða var á ellefta ári féll faðir
okkar frá, á góðum aldri. Á þeim
árum var ekki margra kosta völ
hjá fátækri ekkju í sveit annað en
að koma bömum sínum fyrir á
stærri býlum í sveitinni og láta þau
reyna að vinna fyrir sér. Hópurinn
tvístraðist nokkuð og urðu systkin-
MINNINGAR
in að laga sig að nýjum aðstæðum.
Á þessum ámm hafði tæknin ekki
haldið innreið sína í íslenskan land-
búnað og byggðist því allt á mik-
illi erfiðisvinnu og löngum vinnu-
degi. Allt gekk þetta án áfalla og
þegar fram liðu stundir sótti Heiða
vinnu við margvísleg störf. Þar kom
að hún fór í hjúkmnarnám og þar
með var stefnan tekin á framtíðar
lífsstarfið. Aðal vinnustaðir hennar
vom Dvalarheimili aldraðra sjó-
manna og síðustu árin starfaði hún
á Vogi meðan heilsa hennar leyfði.
Mér er tjáð að hjúkmnarstörf hafi
hentað henni mjög vel, hún var
glaðlynd við sjúklinga sína og nær-
gætin í allri framkomu og vann
hylli allra þeirra sem hennar nutu.
Hún var skyldurækin í störfum sín-
um og vann öll verk sín af kost-
gæfni. Eigi má gleyma hennar aðal
starfi, húsmóðurstarfinu, en því
miður er það vanmetið oft á tíðum,
en það er staðreynd að allar mæð-
ur bera birtu í heimili barna sinna
og umvefja þau í móðurlegri og
óþrotlegri fómfýsi.
Börn hennar og Harðar urðu
fjögur, öll mannkostafólk og nýtir
þjóðfélagsþegnar og segja má að
þau hjón hafí notið mikils barna-
láns sem er ómetanlegt og mikil
guðsgjöf. Barnabömin fimm vom
miklir og dýrmætir augasteinar afa
og ömmu en nú þarf afínn að gegna
báðum hlutverkunum og hann mun
valda því hlutverki vel, en hann er
sérlega laginn að laða að sér börn
og þau em honum mjög nátengd.
Þegar heilsu Heiðu fór að hraka
sýndu eiginmaðurinn og börnin al-
veg einstaka umhyggjusemi og
nærgætni og mættu margir af því
læra. Við vitum að Heiða hefði svo
gjarnan viljað þakka þeim öllum
ásamt mörgum vinum sínum fyrir
alit sem hún þáði af þeim og einn-
ig starfsfólkinu á hjúkmnarheimil-
inu Eir sem reyndist henni ákaflega
vel og viljum við leyfa okkur að
bera þessar kveðjur hennar. Við
þökkum Heiðu samfylgdina, söng-
inn og gleðina sem henni fylgdu
alla tíð.
Dauðinn er ekki óvinur heldur
ævintýri. Enn er að visu breytt um
svið, en er ekki hið nýja svið ennþá
opnara, bjartara og fegurra en það
sem blasir við okkur hér? í draum-
um okkar er það alltaf ljósi vafíð.
Annars getum við ekki lýst því, því
við höfum hvorki augu til að líta
það, né tungu til að segja frá því.
En tvennt er það meðal annars sem
við treystum að sé þar, enda veitir
það lífi okkar mestan unað; samfé-
lag ástvina og næg viðfangsefni.
Þess vegna er það okkar helga von
að Heiða fagni nú fögrum móttök-
um og muni með nýjum kröftum
leggja aftur hönd á verk sem em
AÐALHEIÐUR
JÓNASDÓTTIR
Páll Ágúst Jóns-
son andaðist á
Sjúkrahúsi Siglu-
fjarðar 13. febrúar
síðastliðinn. Hann
var fæddur á Kambi
í Deildardal 9. sept-
ember 1921. For-
eldrar hans vora
Jón Halldór Araa-
son og Hólmfríður
Rannveig Þorgils-
dóttir. Páll átti
fimm bræður og
eina systur. Tveir
bræðranna em Iátn-
ir. Páll kvæntist
Unu Sigríði Ásmundsdóttur
frá Klöpp í Reyðarfirði. Hún
lifir eiginmann sinn. Þau eign-
uðust níu böm. Afabörnin em
16 og langafabörnin 11. Jarð-
arförin fór fram í kyrrþey að
ósk hins látna.
MIG LANGAR í fáum orðum að
minnast föður míns, „Palla á Höfn-
inni“, eins og hann
var alla jafna kallað-
ur.
Á mínum uppvaxt-
arámm var hann hót-
elstjóri á Hótel Höfn
á Siglufírði. Það vora
skemmtileg ár, alltaf
eitthvað um að vera
og nóg að gera, því
við systkinin fómm
snemma að vinna við
hin ýmsu störf á
„Höfninni“. Þá var
mikið um ferðamenn
bæði innlenda og er-
lenda og minnist ég
þess sérstaklega hvað ég var stolt
þegar hann var að tala „útlensku".
Þá fannst mér ég eiga „flottasta"
pabbann í heiminum. Þó mikið væri
að gera gaf hann sér tíma til að
skreppa í sveitina til ömmu. Það
vom skemmtilegir tímar. Oftast
fómm við í heimsóknir á næstu
bæi, og þá var hann í essinu sínu
og alla tíð hrókur alls fagnaðar.
Síðan liðu mörg ár. Pabbi var
kominn á Landspítalann þjáður af
liðagigt. Þá var ég flutt til Reykja-
víkur og hæg heimatökin að heim-
sækja hann þangað. Seinna fór
hann á Reykjalund. Þær vom yndis-
legar helgamar sem við áttum
heima hjá mér á þeim tíma. Þá var
spilastokkurinn ekki langt undan,
og engin tímamörk fyrir því hvað
spilað var lengi fram eftir nóttu.
Hann hafði yndi af spilamennsku
og taflmennsku.
Það var alltaf jafn gott og gaman
að heimsækja hann á Siglufjörð,
ætíð var vel tekið á móti okkur fjöl-
skyldunni. Hann var alltaf með
stórsteikur og hugsaði um að allir
fengju fylli sína, enda vann hann
lengst af við matreiðslu. Hann var
mikill sögumaður, og sagði mjög
skemmtilega frá. Aldrei leið honum
jafn vel og þegar eldhúskrókurinn
var fullsetinn og hann horfði fram-
an í skellihlæjandi andlitin. Eins var
það síðastliðið sumar þegar við vor-
um fyrir norðan, þó hann væri sár-
þjáður hætti hann ekki fyrr en hann
gat komið öllum til að hlæja. Þann-
ig vil ég minnast hans.
Ég votta móður minni, systkinum
og öðmm aðstandendum mína
dýpstu samúð. Megi Guð styrkja
okkur í sorginni.
Jóhanna.
PÁLL ÁGÚST
JÓNSSON
henni og öðmm til blessunar.
Kæra systir. Fjölskyldurnar
kveðja þig í bili með söknuði og
trega í fullvissu um að þú munir
taka á móti okkur þegar við komum
með söng og þínu fagra brosi eins
og þér var svo tamt að gera meðan
þér var gefið líf og heilsa.
Guð blessi þig og okkar endur-
fund.
Systkini.
Þegar ég kom fyrst að Árbæjar-
skóla fyrir um aldarfjórðungi vakti
strax athygli mína kvikur og hnell-
inn náungi, sem þó var greinilega
kominn til fullorðinsára. Þessum
manni kynntist ég fljótt náið og
tókst með okkur hið besta sam-
band. Hér var Ágúst Filippusson,
umsjónarmaður skólans og afi allra
bama er skólann sóttu. Jón Árna-
son, þáverandi skólastjóri, var ótrú-
lega laginn við flest sín verk, þótt
ýmsir sæju það ekki fyrr en síðar.
Eitt af hans meistarastykkjum var
að ráða þau hjón, Svövu Bjarna-
dóttur og Ágúst Filippusson, að
stofnuninni. Svövu fyrst sem kaffí-
konu og Ágúst síðar sem húsvörð.
Hafí þau verið afi og amma nem-
endanna, þá vomm við kennarar,
sem þóttumst þeim aðeins yngri,
eins og bömin þeirra.
Fyrir utan að Ágúst væri hinn
besti félagi og mjög traustur er á
reyndi, var hluti af ánægjunni við
að umgangast hann að koma hon-
um í spjall til að beita sinni oft
kaldhæðnu fyndni. Hann var af-
bragðsgóður húsvörður og gott til
hans að leita með hvað eina og
hann hafði vakandi auga á öllu því
er umsjón hússins snerti. En þrátt
fyrir sérstakan hæfni sína sem
umsjónarmaður, varð hann sam-
kvæmt starfsreglum að láta af
störfum fyrir aldurs sakir, enda
þótt hann væri þá betur hæfur í
starfið og harðskeyttari til verka
en margir honum yngri menn.
Ekki fjölyrði ég um hans ævi-
kvöld eftir að störfum lauk við
Árbæjarskóla, en mikill veit ég að
var söknuður hans við fráfall
Svövu. Ættingjar hans og tengda-
fólk sinnti honum ætíð vel, en ekki
vom tengslin minnst við yngri af-
komenduma.
Alltaf var gaman að heimsækja
Gústa, þótt heimsóknum fækkaði
síðustu árin. Ógleymdir eru ýmsir
persónulegir greiðar og viðvik er
hann gerði mér, eftir að störfum
hans lauk við Árbæjarskóla. Vil ég
þakka það ásamt góðri vináttu og
samstarfí gegnum árin.
Ég votta þessum látna heiðurs-
manni virðingu mína og ættingjum
hans og aðstandendum samúð við
fráfall hans.
Marinó Þ. Guðmundsson.
Glaðlyndi og góðvild vom þeir
eðlisþættir sem mest vom áberandi
í fari Heiðu föðursystur minnar,
Aðalheiðar Jónasdóttur. Ef lýsa
ætti eiginleikum hennar nánar
koma í hug orðin dugnaður, jafn-
lyndi, ósérhlífni, manngæska og
nærgætni.
Það hefur margt breyst í íslensku
þjóðlífí frá því að Heiða fæddist í
lágreistum torfbæ norður í
Blöndudal í Húnavatnssýslu í lok
ársins 1922 og margt dreif á daga
hennar á rúmlega sjö tugum ára.
Bernskustundir í hópi glaðværra
systkina að Eiðsstöðum hafa
eflaust orðið henni lærdómsríkar
en ekkert hefur mótað bamssálina
meira en fráfall föður hennar Jón-
asar Guðmundssonar þegar hún
var á ellefta ári, 1933. Arið eftir
var heimilið Ieyst upp og systkinin
urðu að fara að vinna fyrir sér eft-
ir því sem tök voru á sitt á hveijum
staðnum. Heiða var tvö ár á Höllu-
stöðum og önnur tvö á Bollastöðum
í Blöndudal. Þá var hún í kaupa-
vinnu á Hvítárvöllum í Borgarfirði
og starfaði eitt ár við saumaskap
á Siglufírði.
Með dugnaði kom hún sér áfram
eins og hin systkinin, fór {Kvenna-
skólann á Blönduósi og stundaði
hjúkrunamám í Reykjavík en lauk
því ekki þar sem aðrar skyldur
kölluðu.
Meðfram heimilishaldi og upp-
eldi barna vann Heiða langa vinnu-
daga við hjúkmnarstöf, þar af ára-
tug á Hrafnistu og tólf ár á með-
ferðarstofnunum SÁÁ. Hjá síðar-
nefnda aðilanum vann hún alltaf á
næturvöktum og hafði á orði að
það væri mun þægilegra til þess
að geta notað daginn til annarra
verka og oft undruðust vandamenn
hennar hve lítillar hvíldar hún unni
sér.
Fljótlega eftir að hún hætti störf-
um fyrir aldurs sakir fór hún að
kenna veikinda sem hún átti við
að stríða til síðasta dags en naut
þá sjálf hjúkrunar á sjúkrastofnun-
um og ómældrar ástúðar og um-
hyggju fjölskyldu sinnar.
Við þáttaskil hvarflar hugurinn
til liðinna stunda.
Ég minnist þess að þegar ég kom
ungur suður til Reykjavíkur í fram-
haldsnám var óvíða jafn upplífg-
andi að líta inn og á Langholtsveg-
inum hjá Heiðu og Herði. Þar var
alltaf glaðværð og gleði ríkjandi
og heimilið miðstöð skyldfólks, vina
og kunningja úr öllum áttum. Á
þessum stað lágu leiðir mínar og
Elínar konu minnar til dæmis fyrst
saman. Oft var þarna spjallað fram
á nætur enda Heiða mikill nátt-
hrafn og áhugasöm um margvísleg
málefni. Ekki átti það síst upp á
pallborðið hjá henni að ræða eilífð-
armálin og reyna að átta sig á
hvers væri að vænta að genginni
ævileið.
En það var jafnan létt yfir mann-
fundum á heimili þeirra Heiðu og
Harðar. Einstök kímnigáfa og smit-
andi hlátur húsfreyjunnar átti ekki
sístan þátt í því að gestir vom löng-
um með bros á vör á meðan þeir
stóðu við undir þeirra þaki.
Heiða var sönghneigð með af-
brigðum eins og hún átti kyn til
því að í móðurætt hennar hafði
sönggleði og tónlistaráhugi borist
mann fram af manni. Hún hafði
gaman af söng á mannamótum, tók
virkan þátt í kórstarfi Húnvetn-
ingafélagsins og söng um langt
árabil í Kór Langholtskirkju sem
tengdasonur hennar, Jón Stefáns-
son, hefur stýrt af alkunnri snilld.
Tvær dætra hennar, þær Ólöf Kol-
brún og Harpa, hafa báðar lokið
framhaldsnámi í söng og Ólöf sem
kunnugt er verið ein helsta söng-
stjama íslensku óperannar um ára-
bil og nú óperustjóri.
Á heimili Ólafar og Jóns hafa
allir ættliðir tengdir systkinunum
frá Eiðsstöðum hist á þorranum
undanfarin ár til þess að treysta
skyldleika- og vináttubönd. Fagn-
aður þessa árs fór fram 11. febr-
úar síðastliðinn og sóttu hann lið-
lega sextíu manns. Þar var Heiða
meðal annarra, björt yfírlitum og
glæsileg eins og hún átti vanda til
með glampa í auga. Örfáum dögum
seinna hafði hún kvatt þessa jarð-
vist. Það er sjónarsviptir að sjá
hana ekki framar og eiga þess
ekki kost að gleðjast með henni á
góðri stund. Innileg samúð okkar
er hjá fjölskyldu hennar og nánasta
venslafólki þessa dagana.
Vetrarlegt er um að litast í
Blöndudal um þessar mundir eins
og um Norðurland allt en undir
djúpum snjóbreiðunum eru gengin
spor bernskunnar á hlaðinu þar
sem Eiðsstaðabærinn stóð. En spor
Aðalheiðar Jónasdóttur lágu víðar
á löngum ferli. Hún lét til sín taka
á ýmsum sviðum mannlífsins. Alls
staðar geislaði frá henni góðsemi
og göfuglyndi.
í hugum samferðamanna geym-
ast ljúfar myndir og notalegar minn-
ingar fá vegferð elskulegrar konu
sem sífellt var tilbúin að fórna sér
fyrir aðra og veita þeim sem veik-
burða vom eða áttu við annan vanda
að stríða alla þá alúð og umhyggju
sem hún átti til. Við ævilok er bjart
yfir minningu hennar.
Olafur Ragnarsson.
• Flcirí minningnrgrcinur um
Aðalheiði Jónasdóttur bíða birt-
ingar ogmunu birtast í blaðinu
næstu daga.