Morgunblaðið - 09.08.1998, Blaðsíða 10

10 SUNNUDAGUR 9. ÁGÚST 1998
MORGUNBLAÐIÐ
FJÖLGUN bifreiða skapar meiri hávaðamengun og kallar á hávaðasamar framkvæmdir.
Morgunblaðið/Þorkell
Hávaðamengun er vandamál í Evrópu, þar
sem menn kvarta undan hávaða frá hljóm-
flutningstækjum, flugvélum og bifreiðum.
Kristín Marja Baldursdóttir kannaði
----------------———------------7--------
hvort hávaðinn væri svipaður á Islandi,
og kom í ljós að hann er síst minni en
í öðrum löndum.
SUMARIÐ er stutt á ís-
landi. Flesta langar því til
að njóta þess sem best og
vera úti í góða veðrinu,
ganga í guðsgrænni nátt>
úrunni, fara upp i sumar-
bústað, grilla í garðinum
sínum eða spóka sig í bænum. En
einmitt á þessum dýrmæta árstíma
þegar allt er í blóma og menn ættu
að njóta fegurðar og fuglasöngs
fara Islendingar í gang og hefja há-
vaðasamar framkvæmdir. Byggja
hús, leggja vegi, rífa upp götur,
grafa skurði, berja, bora, saga,
steypa og hamast á loftpressum þar
til allt kvikt í kringum þá hefur lagt
á flótta.
En þeir sem reyna að flýja til
fjalla í von um að flnna þögn og frið
verða oft fyrir vonbrigðum, því um
hálendið þeysa fjallabflar búnir
kraftmiklum vélum og yfir fljúga
þotur með þrumugný.
Hávaði í Evrópu
Hávaði er fyrir löngu orðinn
vandamál víða um 'heim. Fyrir
nokkru var fjallað um hávaðameng-
un í „Time“, og þar kemur fram að
samkvæmt skýrslu Umhverfisstofn-
unar Evrópu verða um 450 milljón
Evrópubúa fyrir ónæði af völdum
hávaða sem mælist yfir 55 desibel.
Það hljóðstig getur valdið svefn-
truflunum og árásargjamri hegðun.
Áætlað er að um 113 milljónir
Evrópubúa líði fyrir hávaða sem
mælist yfir 65 desibel og veldur of
háum blóðþrýstingi, og um 10 millj-
ónir manna fyrir hávaða sem er yfir
75 desibel, og veldur mikilli streitu,
auknum hjartslætti og hugsanlegu
heyrnartapi.
Fyrir utan þann hávaða sem fólk
veldur með hátt stilltum hljómfiutn-
ingstækjum og ýmsum skemmtun-
um og framkvæmdum utanhúss, er
mest kvartað yfir hávaða frá flug-
vélum, lestum og bifreiðum.
Hávaðasamasta þjóðin í Evrópu
er Grikkir samkvæmt rannsókn
sem OECD gerði árið 1996. í Aþenu
líða 60% borgarbúa fyrir hávaða
sem mælist yfir 75 desibel og er
mengun af völdum hávaða að verða
eitt mesta heilbrigðisvandamál
þjóðarinnar.
Um 70% þýsku þjóðarinnar verða
fyrir ónæði af völdum umferðarhá-
vaða, og í Hollandi er heilsu um
milljón manna sem búa í grennd við
Schiphol flugvöllinn stefnt í voða.
Þeir sem unna kyrrðinni mega
sín lítils. Þó eru nokkrir úr þeim
hópi farnir að láta til sín heyra.
Tæplega fimmtug bresk kona,
Valerie Gibson, hóf baráttu og
stofnaði samtök gegn hávaðameng-
un árið 1991, þegar hún varð að
flytja úr húsi sínu vegna nágranna-
konu sem neitaði að lækka í hljóm-
flutningstækjum sínum. I skoðana-
könnun sem gerð var í Bretlandi
kom í ljós að hávaðasöm tónlist var
sú tegund hávaða sem flestir kvört-
uðu undan. „En fólk sem kvartar
mætir fordómum," segir Gibson.
„Flestir kjósa að flytja heldur en að
lenda í átökum við nágranna."
Fyrir utan innanhússhávaða líða
Evrópubúar mest fyrir hávaða frá
bfla- og flugumferð.
Inni í húsum sem standa við
Morgunblaðið/Arnaldur
SUMARIÐ er tími framkvæmda á Islandi og um alla borg er verið
að bora og grafa.
Morgunblaðið/Þorkell
Á ÍSLENSKUM kaffihúsum er ekki ætlast til að menn spjalli
saman eftir klukkan ellefu.
Périphérique-hringtorgið í París
mælist hávaðinn 90 desibel þrátt
fyrir tvöfalt gler í gluggum og hljóð-
múr meðfram vegum. Umferðarhá-
vaði nálægt íbúðahúsum er hvar-
vetna mikið vandamál og í nokkrum
ríkjum Bandaríkjanna hafa menn
gert undirgöng fyrir bílaumferðina
og breytt gömlum umferðargötum í
garða og opin leiksvæði. Slíkar
framkvæmdir eru mjög kostnaðar-
samar og telja bandarískar um-
hverfísstofnanir að til sé mun ódýr- í
ari leið til að draga úr þeirri hávaða- í
mengun sem bflaumferð veldui'. ,
Hún er sú að draga úr hraðanum.
Ef hámarkshraði er lækkaður úr
65 km/klst niður í 48 km/klst., hefur
það sömu áhrif og ef helmingur bif-
reiða á umferðargötum væri fjar-
lægður.
Fólk sem býr nálægt stórum
flugvöllum á ekki síður við hávaða
að etja en íbúar við umferðargötur.
Rannsóknir sem gerðar voru í (
Munehen í Þýskalandi sýndu að há- (
vaðinn frá flugvellinum þar hefði ,
áhrif á námsgetu barna sem bjuggu
í nálægð hans.
I ljós kom að hávaðinn hafði skert
langtímaminni þeirra og tungumála-
skilning. Flugvöllurinn var færður
árið 1992 og tveimur árum síðar
hafði námsgeta þessara bama batn-
að. En að sama skapi versnaði náms-
geta þeirra skólabarna sem voru svo
óheppin að búa nálægt þeim stað
sem flugvöllurinn var færður til.
fslenskur hávaði (
Ætla mætti að umhverfishávaði
hrjáði ekki íslensku þjóðina eins fá-
menn og hún er. En þrátt fyrir fá-
mennið heyrast hljóð úr horni.
Umferðarhávaði er síst minni hér
en annars staðar og mun varla
minnka í framtíðinni því stöðugt
stækkar bílafloti landsmanna.
Um 151 þúsund bifreiðar era á
skrá í landinu, þar af um 137 þús- (
und fólksbflar. Heimilin í landinu |
era um 90 þúsund og munu því
mörg heimili hafa minnst tvo bíla til
umráða. Stöðug aukning hefur verið
í bifreiðainnflutningi landsmanna
frá árinu 1994 og voru nýskráningar
bifreiða til dæmis fjórðungi fleiri nú
en í fyrra.
Fjölgun bifreiða skapar meiri há-
vaðamengun og kallar jafnframt á .
meiri framkvæmdir í gatnagerð. Við
umferðarhávaðann bætist því há- (
vaðinn frá gatnagerðinni sem er |
ekki svo lítill þegar malbika þarf
götur og breikka með viðeigandi :
vélum og loftpressum.
Vélahávaðinn er ekki eingöngu
bundinn við gatnagerð. I Reykjavík
til dæmis, má finna margar hávaða-
samar verksmiðjur, nánast inni í
miðjum íbúðahverfum. Sumar eru
starfræktar með hávaða og látum ,
jafnt að nóttu sem að degi.
Kvartanir vegna umhverfishá-
vaða í Reykjavík berast til Heil- j
brigðiseftirlits Reykjavíkur.
Gunnar Svavarsson, umhverfis-
verkfræðingur, segir að þó nokkuð
hafi verið kvartað vegna umferðar-
hávaða, einkum vegna umferðar-
þungans við Miklubraut og Hring-
braut, eins og oft hefur komið fram
í fréttum. „Umferðarhávaðinn við
Hringbraut hefur mælst um það bil ,
70 desibel og þar er umferð stöðug
allan sólarhringinn. Hins vegar hafa
fáar kvartanir borist vegna hávaða (
frá Reykjavíkurflugvelli. Það er
helst að íbúar húsa sem standa
næst flugvellinum kvarti þegar
menn era að læra á litlar vélar og
æfa snertilendingarflug.“
En umhverfishávaðann er alls
staðar að finna.
Árið 1996 bárust 62 kvartanir til
Heilbrigðiseftirlitsins. Þær voru >
meðal annars vegna hávaða frá bíla-
umferð, veitingastöðum, vegna ým-
iss konar atvinnustarfsemi, snjó- (
moksturs, loftræstiútblásturs, bak-
arís, tívolís, loftpressu, kirkju-
klukkna, bflskúrsstarfsemi, útihá-
talara, kvikmyndasýninga, skips í
höfn, kælis, ruslagámalosunar, skó-
verkstæðis, tónleika, flugs, tré-
smíðaverkstæðis, vatnsdælu,
frystikistu, þungs dyns, og lágtíðni-
hljóðs. í 30 tilvikum þótti ástæða til <
að gera mælingar.
Mesti hávaði sem Gunnar hefur
mælt reyndist vera 130 desibel og (
kom frá riffli. „Hávaði á skemmti-
stöðum getur einnig orðið mikill.
Hann hefur mælst 90 desibel og
getur farið yfir 100 desibel. Frá
loftpressu er hávaðinn svipaður, og
jafnvel frá sláttuvélum getur hávað-
inn mælst 80 til 90 desibel. En það
er hávaði sem menn vita að tekur
enda og geta því fremur þolað en ■
hávaða frá stöðugri umferð sem
veldur streitu og þreytu. Annars er • !
það mjög einstaklingsbundið hvað (
menn túlka sem hávaða. Það sem