Morgunblaðið - 02.04.2000, Blaðsíða 30

30 SUNNUDAGUR 2. APRÍL 2000
MORGUNBLAÐIÐ
Guðsteinn, Ása María og fris Hrönn Einarsdóttir í hringstiganum sem Guðsteinn smiðaði.
Morgunblaðið/María Hrönn
ISLENSKT EINKAFRAMTAK,
LIST OG HÖNNUN í ÓSLÓ
•msamammSs
Á SUNIMUDEGI
► Ása María Björnsdóttir og Guðsteinn Þorláksson reka
fyrirtækin IS kunst gallery & café og IS kunst Art & Clot-
hing við Leirfallsgata í Grunerlokka-hverfinu við miðborg
Óslóar. Ása María er alin upp á Vestfjörðum en rætur sínar
rekur hún til Akraness þar sem hún bjó fyrstu æviárin. Hún
nam hótelstjórnun í Sviss og markaðsfræði við Tækniskóla
íslands. Guðsteinn ólst upp á Flateyri en fluttist á unglings-
árum til Sauðárkróks. Hann er vélvirki að mennt. Þau hjón-
in stofnuðu og ráku um árabil listmunaverslunina Smíðar
og skart, fyrst við Suðurlandsbraut í Reykjavík og síðan við
Skólavörðustíg. Dóttir þeirra, fris Ósk, er í Verslunarskóla
íslands en á sumrin dvelur hún í Ósló.
Islensk fata- og skartgripahönnun í IS kunst.
eftir Maríu Hrönn Gunnarsdóttur
DÖKKHÆRÐ, hávaxin,
ung stúlka gengur inn
úr dyrunum. Hún
gengur hugsi á milli
listaverkanna, sem
prýða alla veggi og Jsekja drjúgan
hluta gólfflatarins. Asa María gef-
ur sig á tal við hana og þær ræða
saman í hálfum hljóðum. Þegar
stúlkan hefur kvatt kemur í ljós að
þær spjölluðu ekki einungis um
myndlist. Innan skamms verður
haldin tískusýning í IS kunst og
stúlkan, sem aldrei hefur tekið þátt
í slíkum viðburði, hefur samþykkt
að sýna föt eftir íslenska fatahönn-
uði. „Islensk hönnun finnst mér
einkennast af náttúru og frelsi.
Hún er svo óheft og óhefðbundin.
Þess vegna vil ég fá módel sem
ekki eru þvinguð af ákveðinni
framkomu," útskýrir Ása María.
Guðsteinn er ekki óvanur upp-
ákomum sem þessari. Ása María er
hugmyndarík og þegar hún hefur
melt hugmyndirnar með sjálfri sér
og síað frá þær sem ekki ganga upp
lætur hún til skarar skríða og kem-
ur þeim gjarnan í framkvæmd.
Þannig var það til að mynda með
stofnun fyrirtækisins IS kunst í
Ósló fyrir tveimur árum.
Vegna skyldleikans
Nú reka þau hjónin gallerí með
tveimur sýningarsölum og list-
munaverslun, kaffihús og fataversl-
un í rótgrónu hverfi, sem gengið
hefur í endurnýjun lífdaga á síð-
ustu árum. Listaverk eftir u.þ.b. 70
íslenska listamenn eru til sýnis og
sölu í galleríinu auk verka eftir
búlgarska listakonu og fjóra Norð-
menn. í kjallaranum er lítill sýn-
ingarsalur þar sem verk listamann-
anna, alla jafna eins í einu, eru
sýnd. Hver sýning stendur yfir í
þrjár vikur og er bókað langt fram
á árið 2001. Inn af listmunaverslun:
inni er rammíslenskt kaffihús. I
desember sem leið fengu Ása Mar-
ía og Guðsteinn hæðina fyrir ofan
til umráða og þar hafa þau opnað
sýningarsal og verslun með föt eft-
ir 10 íslenska fatahönnuði.
- En hvernig kom það til að Ása
María og Guðsteinn fluttu til Ós-
lóar og stofnuðu þar fyrirtæki?
„Ferðamenn sem komu í Smíðar
og skart spurðu mig oft hvers
vegna þeir gætu ekki fengið ís-
lenska listmuni annars staðar en á
íslandi,“ segir Ása María. „Ég
spurði sjálfa mig að því sama,
hvers végna ekki? Ég fór síðan af
stað árið 1996 til að leita að heppi-
legum stað undir sýningar- og sölu-
gallerí fyrir íslenska list. Ég byrj-
aði á því að fara til Stavanger í
Noregi. Vinkona mín býr þar og
hún sagði að þar væri nóg pláss
fyrir svona starfsemi. Ég skoðaði
líka Ósló, Gautaborg, Kaupmanna-
höfn, París, Amsterdam og New
York. Ég afskrifaði London og
Kaupmannahöfn fljótlega. Ósló,
París og New York stóðu upp úr.
Við völdum síðan Ósló vegna þess
að hingað var auðveldast að koma
vegna skyldleikans við ísland,
tungumálsins og menningarinnar."
„Skipaferðir eru líka greiðar
hingað,“ skýtur Guðsteinn að og út-
skýrir að þau fái öll verk flutt frá
íslandi með skipum Eimskipafé-
lagsins.
Annars missir maður af
góðum lausnum
Ása María flutti til Óslóar í októ-
ber 1998 en Guðsteinn ekki fyrr en
síðastliðið haust. Guðsteinn tók þó
fullan þátt í undirbúningi opnunar-
innar. „Ég kom fyrst út í septem-
ber 1998. Þá fékk ég áfall. Ég sá að
þetta yrði gríðarleg vinna. En við
unnum þetta á mettíma á norskan
mælikvarða," segir hann.
Húsgagnaverslun hafði verið
starfrækt í húsinu tíu árum fyrr og
þess vegna þurfti ekki að fá sér-
stakt verslunarleyfi, hefðarétturinn
gilti. Húsnæðið mátti aftur á móti
muna fífil sinn fegurri. Upp úr
kjallaranum báru þau drasl sem
fyllti tvo stóra gáma og það þurfti
að breyta öllu og mála. Auk þess
smíðaði Guðsteinn drjúgan hluta
innréttinganna sjálfur, m.a.
hringstiga og borðfætur. „Ég segi
stundum að þetta hafi verið dýr-
asta megrun sem ég hef farið í. Ég
missti 9 kíló á 6 vikum,“ segir Guð-
steinn kíminn.
„Við fengum Hólmfríði Jónsdótt-
ur arkitekt og Ástu Sigríði Ólafs-
dóttur innanhúsarkitekt til að
hanna með okkur húsnæðið. Þær
voru mjög hrifnar af hugmyndinni
og studdu okkur mikið,“ segir Ása
María. Hún leggur áherslu á
hversu mikilvægt það sé að fá fag-
lega aðstoð hönnuða og arkitekta.
„Annars missir maður af góðum
lausnum eins og þessari," segir hún
og sýnir hvernig stóru borðin í
kaffistofunni verða að milliveggjum
þegar þau eru reist upp á rönd og
hvernig má hækka og lækka borð-
fæturna á litlu borðunum eftir því
til hvers á að nota þau.
Vel gekk að gera upp húsnæðið,
sem þá var á götuhæð og í kjallara.
Norskar byggingareglur og skriff-
inska áttu þó eftir að flækja málið
og minnstu munaði að þau fengju
ekki leyfi til að opna staðinn. „I
vikunni áður en við ætluðum að
opna komst ég að því að leyfið fyrir
rekstrinum yrði ekki tekið fyrir hjá
yfirvöldum fyrr en eftir 6 mánuði.
Nýjar reglur voru komnar í gagnið
og starfsfólkið hafði ekki við. Við
ákváðum að opna samt. Við fengum
bráðabirgðaleyfi með hörku og lög-
fræðiaðstoð en síðan var undanþág-
an felld úr gildi. Fulltrúi yfirvalda,
sem var greinilega eitthvað á móti
þessu, hélt lengi að ég væri arki-
tekt. Þegar ég sagði honum að svo
væri ekki og að ég skildi ekki um
hvað hann væri að tala bráðnaði
hann og lét sig,“ endar hún flóknar
útskýringar af viðskiptum sínum
við byggingaryfirvöld borgarinnar.
Um miðjan mars á þessu ári opn-
uðu þau hæðina fyrir ofan galleríið.
Þar hafa þau opnað sýningarsal og
verslun með íslenskan fatnað frá
Sunnevu Design, Spaksmanns-
spjörum, SVO, Rögnu Fróða,
hönnu_70, the Collection Reykja-
vík, Astu Guðmundsdóttur, ÉLM
Design Team, Fanneyju Antons-
dóttur og Olgu Gunnarsdóttur og
skartgripi eftir Friðrik Flosason
gullsmið. Guðsteinn smiðaði allar
innréttingar sem og hringstiga á
milli hæðanna en Ása María sér að
mestu um samstarfið við hönnuð-
ina. „Fötin frá Sunnevu vöktu strax
mikla athygli," segir Ása María og
bætir við að fólk hafi sérstaklega
dáðst að því hversu mjúkt skinnið í
fötunum er. „En fyrsta flíkin sem
ég seldi var frá Spaksmannsspjör-
um. Margir kannast við merkið.
Síðan kom hingað stúlka sem hróp-
aði upp yfir sig þegar hún sá fötin
hennar Olgu. Olga kenndi einu
sinni við hönnunarháskóla hér í
Ósló og hún hafði verið kennari
stúlkunnar.
Á Islandi er engin ein verslun
sem föt eftir alla þessa hönnuði fást
í,“ segir hún enn fremur og bætir
við að í versluninni megi fá gott yf-
irlit yfir það sem er að gerast í ís-
lenskri fatahönnun.
Fasteignaverð margfaldast
á fáum árum
Grúnerlokka-hverfið, sem er í
u.þ.b. 15 mínútna göngufæri frá að-
aljárnbrautarstöðinni í miðborg
Óslóar, verður æ vinsælla og segir
Ása María að verð á fasteignum
þar hafi margfaldast á undanförn-
um fjórum árum. Fjöldi verslana er
starfræktur í nágrenninu og er Ása
María ritari í samtökum verslunar-
eigenda í hverfinu. Samtökin hafa
gripið til ýmissa ráða til að vekja
athygli á hverfinu. 10. júni verða
haldnir svokallaðir Grunerdager í
hverfinu og ætlar Ása María, sem
hefur markaðssetningu fyrirtækis-
ins á sinni könnu, að nota tækifær-
ið og kynna íslenska list og hönnun
svo eftir verði tekið. ,Á sama tíma
verður sýning sem við tökum þátt í
í sveitarfélaginu Aurskog-Holand í
maí í vor flutt hingað.“ Auk þess
hefur verið stofnað til samstarfs við
nemendur listaskóla í Ósló og von-
ast Ása María til þess að þeir fáist
til að búa til skúlptúra úr rusli
þennan dag enda þykir henni ekki
veita af að vekja athygli Óslóarbúa
á því að borgin þeirra gæti verið
snyrtilegri.
Bein tengsl við neytendur
Um páskana verður sýningin
Life Trend Show haldin í Oslo
Spectrum. Að þessu sinni verður
hátíðin tileinkuð lífsstíl ársins 2000.
Ása María og Guðsteinn hafa hug á
að setja fyrirtæki sitt í þetta sam-
hengi enda var eftir því leitað af
hálfu aðstandenda sýningarinnar.
„List er lífsstíll," segir Ása María
og bætir við hversu ánægð hún er
með að sóst hafi verið eftir kröftum
þeirra. „Allt sem tengist lífsstíl
verður á sýningunni. Með henni
eru fyrirtæki að reyna að komast í
bein tengsl við neytendur án milli-
liða á borð við heildsala."
Ása María segir marga aðra hafa
leitað eftir samstarfi við IS kunst.
Hún hefur t.d. átt í samningavið-
ræðum við hjón frá Seattle sem oft
leggja leið sína í galleríið en eigin-
konan er einmitt norsk að ætt og
uppruna. „Konan hefur áhuga á að
stofna gallerí og kaffihús í Seattle,
í svipuðum dúr og IS kunst, og við
myndum sjá um að velja myndlist
frá íslandi fyrir hana.“
Ása María og Guðsteinn munu
einnig útvega verk eftir íslenska
listamenn á sýninguna í Aurskog-
Holand sveitarfélaginu, „og það er
sérstaklega skemmtilegt vegna
þess að sýningin stendur yfir á
þjóðhátíðardegi Norðmanna,11 segir
Asa María. „Sýningin verður haldin
í gömlu prestsetri. Þema hennar
verður ísland er landið.“
Þá hafa tveir leirlistaskólar, ann-
ar rétt fyrir utan Ósló og hinn í
Þrándheimi, óskað eftir því að fá að
koma árlega í IS kunst með nem-
endur til að fylgjast með leirlist.
„Við reynum að vera vandlát