Morgunblaðið - 02.04.2000, Blaðsíða 39

MORGUNBLAÐIÐ
SUNNUDAGUR 2. APRÍL 2000 39
FRÉTTIR
ÍSAL dæmt til að greiða starfsmanni sínum
7,4 milljónir kr. eftir vinnuslys
ISAL ber ábyrgð á ófor-
svaranlegri vinnuaðstöðu
HÉRAÐSDÓMUR Reykjaness hef-
ur dæmt íslenska álfélagið hf. til að
greiða rafvirkja sem slasaðist lífs-
hættulega við störf sín í álverinu í
Straumsvík í maí 1998, 7,4 milljónir
króna í skaðabætur. Álfélagið hefur
áfrýjað dóminum til Hæstaréttar.
Stefnandi málsins, sem starfað
hefur hjá félaginu í tæp 30 ár, slasað-
ist þegar hann var að kanna bilun í
sjálfvirkum búnaði í vélasamstæðu í
álverinu. Svokallaður þverfærslu-
tjakkur lenti á öxl hans með þeim af-
leiðingum að hann klemmdist á milli
tjakksins og fasts bita undir svoköll-
uðu skiptiborði sem hann skreið
undir til að kanna bilunina nánar.
Stefnandi hálsbrotnaði, viðbeins-
brotnaði og hlaut aðra áverka sem
urðu þess valdandi að hann var rúm-
liggjandi á spítala í þrjá mánuði, þar
af lengi á gjörgæsludeild.
Krafíst var 8,5 milljóna króna í
skaðabætur og var því m.a. haldið
fram að slysið mætti rekja til hættu-
legs vélbúnaðar og óforsvaranlegra
vinnuaðstæðna.
Orsök slyssins rakin til
breytinga á vélbúnaði
Dómurinn komst að þeirri niður-
stöðu að orsök slyssins mætti rekja
til breytinga á vélbúnaði í vélinni,
sem gerðar höfðu verið nokkru fyrir
slysið. Nauðsynlegt var því fyrir
manninn að fara undir borðið, sem
var hættulegt þótt hættan væri fyr-
irsjáanleg. Vinnuaðstaðan var því í
umrætt sinn óforsvaranleg og bæri
íslenska álfélagið ábyrgð á því.
Hins vegar viðhafði maðurinn ekki
nægilegar öryggisráðstafanir þegar
hann skreið undir borðið og taldi
dómurinn að slysið mætti rekja að
nokkru leyti til aðgæsluleysis hans
sjálfs. Þótti því rétt að skipta sökinni
þannig að stefnandi málsins bæri
fjórða hluta tjóns síns en Islenska ál-
félagið afganginn.
Stefnanda voru því dæmdar 7,4
milljónir króna í skaðabætur ásamt
vöxtum, auk 578 þúsund króna í
málskostnað.
Dóminn kváðu upp Ólöf Péturs-
dóttir dómstjóri Héraðsdóms
Reykjaness og meðdómendurnir
Birgir Sigurþórsson rafeindatækni-
fræðingur og Snæbjörn Kristjáns-
son rafíðnfræðingur. Lögmaður ís-
lenska álfélagsins var Einar Baldvin
Axelsson héraðsdómslögmaður en
lögmaður stefnanda var Guðni Á.
Haraldsson hæstaréttarlögmaður.
Morgunblaðið/Albert Kemp
Hópurinn framan við franska spítalann, en tengsl Frakka og
Fáskrúðsfirðinga hafa jafnan verið mikil.
Hugmyndasamkeppm um minjagrip
Tröllkarlinn
Bergþór bar
sigur ur býtum
Hveragerði. Morgunblaðið.
VERÐLAUN voru afhent nú nýver-
ið í hugmyndasamkeppni um gerð
minjagrips sem á einhvern hátt
tengdist uppsveitum Árnessýslu og
væri unninn úr efni þaðan. Sigur úr
býtum báru tröllkarlinn Berþór frá
Bláfelli og Guðmundur Magnússon
frá Steinahlíð, Hrunamannahreppi.
Verkefnið er samstarfsverkefni
sem Skógrækt ríkisins, Uppsveitir
Árnessýslu og Atvinnuþróunarsjóð-
ur Suðurlands stóðu fyrir en sam-
keppnin var styrkt af Límtré ehf.
Hugmyndin að samkeppninni
kviknaði á skógardegi í Haukadal
en lengi hefur þótt vanta minjagrip
sem skírskotaði til umhverfis,
menningar og sögu svæðisins.
Markmið keppninnar var að til
yrði gripur sem hægt yrði að selja
ferðamönnum sem og heimamönn-
um og um leið að skapa atvinnu-
Itækifæri í heimabyggð. Gripurinn
yrði unninn úr efni sem fyndist á
svæðinu og skilyrði var að hánn
hentaði vel til fjöldaframleiðslu.
Alls bárust 10 munir frá 8 aðilum
í keppnina og var dómnefnd mikill
vandi á höndum að velja einn sigur-
vegara úr þeim góða hópi. Dóm-
nefndina skipuðu Karl Helgi Gísla-
son, Svanur Ingvarsson og Bjarni
Þór Kristjánsson. Var það sam-
dóma álit nefndarinnar að munirnir
væru mjög góðir og vel unnir og
þar væri margt sem hentaði til
íjöldaframleiðslu.
En einungis ein verðlaun voru í
boði og sigurvegari í keppninni
varð Guðmundur Magnússon frá
Steinahlíð, Hrunamannahreppi, en
hann sendi tröllkarl einn vígalegan
í keppnina, Bergþór frá Bláfelli.
Gripnum er ætlað að minna á sög-
una um tröllið Bergþór er bjó í Blá-
felli. f máli dómnefndar kom fram
að vöntun hefur verið á skemmti-
legum fígúrum í íslenskri minja-
gripaflóru og því er karlinn Berg-
þór kærkomin nýjung á þeim
markaði.
Sigurður Bjarnason, fulltrúi At-
vinnuþróunarsjóðs Suðurlands, var
viðstaddur verðlaunaveitinguna og
sagði af því tilefni að nú væri komið
að því að þróa hugmyndina áfram
og mun sjóðurinn aðstoða vinnings-
hafann við að koma hugmyndinni á
markað.
Til gamans má geta þess að
yngsti þátttakandinn í samkeppn-
inni var aðeins 10 ára gamall,
Hrefna Helgadóttir, og sendi hún
hugmynd að skemmtilegri bóka-
Morgunblaðið/Aldís Hafsteinsdóttir
Þátttakendur og aðstandendur keppninnar með munina sem
bárust í samkeppnina.
stoð sem hún vann með aðstoð afa
síns.
Við athöfnina tóku fjölmargir til
máls og meðal annarra Jón Karls-
son frá Gýgjarhólskoti í Biskups-
tungum sem ásamt eiginkonu sinni
átti muni í samkeppninni. Þegar
niðurstaða dómnefndar lá fyrir
kastaði hann fram eftirfarandi
stöku:
Bergþór sýnist burðastór
blómlegur á velli.
Heldur er hann herðamjór
hokinnmjögafelli.
Umsjón með verkefninu höfðu
Ólafur Oddsson, Skógrækt ríkisins,
Björn Bjarndal, Suðurlandsskóg-
um, Sigurður Bjamason, Atvinnu-
þróunarsjóði Suðurlands, og Ás-
borg Amþórsdóttir, ferðamála-
fulltrúi uppsveitanna.
Fulltrúaráð Sambands íslenskra sveitarfélaga
Framkvæmd laga
um þjdðlendur
verði endurskoðuð
FUNDUR fulltrúaráðs Sambands
íslenskra sveitarfélaga, hinn 58. í
röðinni, hvetur fjármálaráðherra,
Geir H. Haarde, sem fer með fyrir-
svar fyrir hönd ríkisins og stofnana
þess, vegna krafna um eignarrétt-
indi á landi, til að beita sér fyrir end-
urskoðun á framkvæmd laga nr. 58/
1998 um þjóðlendur. Fulltrúaráðið,
sem fundar að Reykholti þessa dag-
ana hefur sent frá sér álit þar sem
það mótmælir því að gengið sé þvert
á þinglýstar eignarheimildir
eins og þjóðlendunefnd hafí þegar
gert í kröfugerð sinni á tilteknum
landsvæðum. Varar fulltrúaráðið
við því að gildi þinglýstra eignar-
heimilda á landi sem að hálendinu
liggi séu almennt dregnar í efa um-
fram aðrar þinglýstar eignarheim-
ildir. „Við setningu laga um þjóð-
lendur nr. 58/1998 kom aldrei fram
að ætlunin væri að hrófla við
þinglýstum eignarlöndum heldur
fyrst og fremst að kanna og skera úr
um hvaða land telst til þjóðlendna
og hver séu mörk þeirra og eignar-
landa,“ segir í áliti fundarins.
„Markmið þjóðlendulaga nr. 58/
1998 er að skera úr um eignarhald á
landi sem enginn getur sannað eign-
arrétt sinn á. Því hvetur fulltrúaráð-
ið fjármálaráðherra til að beita sér
fyrir því að þjóðlendunefnd dragi
kröfu sína út fyrir þinglýst eignar-
lönd, þannig að óbyggðanefnd úr-
skurði einungis í þeim tilvikum sem
þinglýstar eignarheimildir einstakl-
inga, sveitarfélaga og annarra lög-
aðila liggja ekki fyrir.“
Fái bættan tekjumissi
Þá hefur fulltrúaráðið samþykkt
álit þar sem það leggur áherslu á að
sveitarfélögin fái að fullu bættan
þann kostnað sem kann að hafa orð-
ið umfram tekjur vegna verkefna
sem þau tóku við af ríkinu við yfir-
færslu grunnskólans.
Ennfremur leggur fundurinn
áherslu á að samþykktar verði sem
fyrst lagabreytingar sem tryggi að
sveitarfélögin fái bættan þegar á
þessu ári þann tekjumissi sem þau
hafa orðið fyrir vegna aðgerða Al-
þingis og ríkisvaldsins undanfarna
áratugi. Segir aukinheldur í áliti
fundarins að við endurskoðun á
tekjustofnum sveitarfélaga verði
þeim tryggð hlutdeild í veltutengd-
um sköttum svo veltubreyting í
þjóðfélaginu komi fram í tekjum
þeirra.
Einnig telur fundurinn mikilvægt
að tekjur sveitarfélaga verði tengd-
ar rekstri fyrirtækja og stofnana á
hverjum stað. „Auk þess telur fund-
urinn að skýra eigi eins og kostur er
fjármálaleg samskipti ríkis og sveit-
arfélaga með því að endurskoða
samstarfsverkefni aðila og fella til
dæmis niður þátttöku sveitarfélaga
í stofnkostnaði framhaldsskóla og
sjúkrastofnana."
Franskir
blaðamenn
í heimsókn á
Fáskrúðs-
firði
Fáskrúðsfirði. Morgunblaðið.
Níu franskir blaðamenn voru á
ferðinni á dögunum en þeir voru
staddir á Islandi í tengslum við sigl-
ingakeppni sem á að hefjast næsta ^
sumar á milli íslands og Frakk-
lands. Ráðgert er að sigla frá
Frakklandi til Reykjavi"kur og með
í þeirri ferð verða tvær stórar segl-
skútur.
Blaðamennirnir komu til Fá-
skrúðsfjarðar til að skoða franskar
minjar og áttu cinnig fund með
hreppsnefndarmönnum. Meðal ann-
ars fóru þeir út í Hafnames þar
sem þeir skoðuðu gamla franska
spítalann.
------UH---------
A
Forseti Islands
í opinbera
heimsókn
í Rangár-
vallasýslu
FORSETI íslands, Ólafur Ragnar
Grímsson, fer í tveggja daga opin-
bera heimsókn í Rangárvallasýslu
dagana 6. og 7. apríl.
Heimsóknin hefst með móttöku
við Þjórsárbrú klukkan 9 að morgni
fímmtudagsins 6. aprfl.
Þá fer forsetinn á Hvolsvöll og
heimsækir leikskólann Örk, Hvols-
skóla, Sláturfélag Suðurlands og
Sögusetrið. Því næst fer forsetinn að
Skógum og skoðar þar byggðasafnið,
þá heimsækir hann Þorvaldseyri
undir Eyjafjöllum, sauðfjárbúið í
Teigi og Breiðabólstað í Fljótshlíð og
dvalarheimilið Kirkjuhvol á Hvols-
velli.
Að morgni föstudagsins 7. apríl
fer forsetinn að Odda á Rangárvöll-
um. Hann skoðar næst hrossarækt-
arbúið £ Oddhól og fer svo á Hellu
þar sem hann heimsækir leikskólann
og grunnskólann. Þá fer hann að
Laugalandi og heimsækir þar einnig
leikskólann og grunnskólann. Næst
skoðar hann kartöfluverksmiðju
Þykkvabæjar, starfsemi Flugbjörg-..
unarsveitarinnar á Hellu, gler-
verksmiðjuna Samverk, starfsemi
Landgræðslunnar í Gunnarsholti og
loks heimsækir hann Dvalarheimilið
Lund.
Klukkan 20:30 er fjölskyldusam-
koma í íþróttahúsinu á Hellu og eru
allir íbúar sýslunnar velkomnir
þangað. *