Morgunblaðið - 01.08.2000, Blaðsíða 26

Zb ÞKIÐJ UDAGUK 1. AGUST 2000
MOKGUNBLAÐIÐ
ÚRVERINU
Morgunblaðið/Helgi Mar
Ingunn AK í Asmar skipasmíðastöðinni í Chile. Nú hefur verið ákveðið að lengja skipið um 7,2 metra.
Ingunn AK lengd
um rúma 7 metra
ERLENT
Bretland og myntbandalagið
Varað við nei-
kvæðum efna-
hagsafleiðingum
Lundúnum. Reutcrs, AFP.
SAMKOMULAG hefur náðst á milli
Haraldar Böðvarssonar hf. og ASM-
AR-skipasmíðastöðvarinnar í Chile
um að nýtt nótaskip fyrirtækisins,
Ingunn AK 150, verði Iengt um 7,20
metra. Verður skipið eftir breytingu
72,90 metra langt og 12,60 metra
breitt.
Skipið reyndist þyngra en gert var
ráð fyrir í samningi um smíðina og
einnig risti það dýpra en ráð var fyr-
ir gert. Með lengingunni næst sá
ganghraði og sú djúprista sem gert
var ráð fyrir í smíðasamningnum.
Einnig verður burðargeta skipsins
FJÖGUR japönsk hvalveiðiskip
lögðu úr höfn sl. laugardag í rann-
sóknaleiðangur, en tilgangur ferðar
þeirra er að veiða um 160 hvali í vís-
indaskyni. Hvalirnir sem um ræðir
eru aðallega hrefnur, en auk þeirra
er ætlunin að veiða einnig 50 skoru-
hvali og 10 búrhvali. Búrhvalir og
skoruhvalir hafa ekki verið veiddir
síðan hvalveiðibann Alþjóða hval-
veiðiráðsins var sett á fyrir 15
árum.
Ætlun Japana að veiða 160 hvali í
visindaskyni, til viðbótar við þær
540 hrefnur sem þeir veiða árlega,
hafa vakið hörð viðbrögð víðsvegar
um heim. Hörðust hafa viðbrögð
Breta og Bandaríkjamanna verið
og hefur Japönum jafnvel verið hót-
að viðskiptabanni láti þeir ekki af
ætlunum sínum um veiðarnar. Tals-
maður Hvíta hússins sagði að Bill
Clinton, forseti Bandaríkjanna, og
Tony Blair, forsætisráðherra Bret-
lands, hefðu ritað bréf til japanskra
stjómvalda og hvatt þau til að láta
af áformum sínum um hvalveiðar.
meiri eftir lenginguna og mun það
geta borið allt að 2.000 tonn af afla.
Upphaílega var gert ráð fyrir að
Ingunn AK yrði afhent HB hf. í apríl
sl. en nú er gert ráð fyrir að skipið
verði afhent 15. nóvember nk. og að
það komi til heimahafnar á Akranesi
í desember.
Verulegar dagsektir
Haraldur Sturlaugsson, fram-
kvæmdastjóri HB hf., segist
bjartsýnn á að áætlanir um afhend-
ingu standist.
Gengið hefur verið frá samkomu-
Þrátt fyrir þetta halda Japanir
ótrauðir áfram og eru engin teikn á
lofti um að hætt verði við veiðarnar.
Hvalir veiddir
í skjóli vísinda
Dýraverndarsamtök hafa einnig
gagnrýnt veiðarnar harðlega og
segja forsvarsmenn World Wildlife
Fund að ekki megi leyfa Japönum
að komast upp með það að veiða
hvali í skjóli vísinda. Richard Mott,
varaforseti WWF, segir í samtali
við fréttavef BBC að það væri sér-
stakt áhyggjuefni að Japanir ætl-
uðu sér að veiða skoruhvali og búr-
hvali, þar sem þau dýr væru svo
stór að til þess þyrfti stór vinnslu-
skip sem væru bönnuð. Hann segir
að slíkt væri upphaf á stórtækum
veiðum eins og þeim sem voru á
góðri leið með að gera vissar hvala-
tegundir útdauðar fyrr á öldinni.
Japanir standa fast á sínu og segja
að veiðarnar komi til með að afla
vísindamönnum miklvægra gagna
um fæðu og ferðir hvala.
lagi um að ASMAR greiði verulegar
dagsektir til Haraldar Böðvarssonar
hf. vegna þeirra tafa sem orðið hafa á
afhendingu skipsins. Einnig tekur
ASMAR á sig meginhluta kostnaðar
við lengingu skipsins. Að sögn Har-
aldar er hér um mjög farsæla lausn
að ræða fyrir HB. Hann segir að þó
skipið hafí verið nánast tilbúið til af-
hendingar hljóti fyrirtækið ekki fjár-
hagslegan skaða vegna þessa. „Aðal-
atriðið er að með því fáum við stærra
og burðarmeira skip og ég tel að
þetta hafí verið góð lending fyrir
okkur,“ segir Haraldur.
Herferð
gegn
þorsk-
veiðum
NÝ auglýsingaherferð World
Wildlife Fund mun kosta allt að
60 milljónir króna en að þessu
sinni er auglýsingunum beint
að þorskinum. Auglýsingaher-
ferð WWF er ætlað að þvinga
fram vemdarsvæði fyrir fiska,
þar sem engin veiði er leyfð, og
minnka veiðar Breta á þorski
og ýsu. Ein stærsta og þekkt-
asta auglýsingastofa Bret-
lands, Saatchi & Saatchi, hefur
útbúið auglýsingarnar fyrir
WWF, samtökunum að end-
urgjaldslausu.
Ein auglýsinganna sýnir
fiskimann frá 1934 halda á 100
punda þorski og síðan físki-
mann árið 2000 halda á eins
punds þorski. Markmið auglýs-
inganna er að fá Breta til að
huga að slæmu ástandi þorsk-
stofnsins með því að höfða til
ástar þeirra á þjóðarréttinum,
fiskur og franskar. Talsmenn
WWF segja að ekki sé endan-
lega ljóst hversu miklu fjár-
magni verður varið í herferðina
þar sem það fari eftir því hve
mikla peninga styrktaraðilar
samtakanna komi til með að
veita til verkefnisins.
VERÐI Bretland ekki fljótlega aðili
að Efnahags- og myntbandalagi
Evrópu (EMU) og haldi brezka ríkis-
stjórnin áfram að reka útgjaldakræfa
stefnu gæti efnahagur landsins tekið
bakslag og
breytzt einu sinni
enn í „sjúklinginn
í Evrópu". Við
þessu er varað í
niðurstöðum
svokallaðrar
Item Club-
skýrslu, sem birt
er ársfjórðungslega og unnin var í
þetta sinn af Ernst & Young endur-
skoðunarfyrirtækinu.
Þá sagði einn meðlimur Verka-
mannaflokksins í lávarðadeild brezka
þingsins, að þjóðaratkvæðagreiðsla
um inngöngu Bretlands í EMU kynni
að verða haldin fyrir lok næsta árs.
Item Club-skýrslan er byggð á op-
inberum hagtölum brezka fjármála-
ráðuneytisins. Höfundar skýrslunn-
ar segja að þar sem Gordon Brown
fjármálaráðherra tilkynnti nýlega
um mikinn áformaðan útgjaldaauka
- þar á meðal 43 milljarða sterlings-
punda, andvirði um 5000 milljarða
króna, til mennta-, heilbrgiðis- og
samgöngumála - væri óhjákvæmi-
legt annað en hækkun skatta fylgdi í
kjölfarið. Slíkar skattahækkanir
myndu draga úr eftirspum í einka-
geiranum og valda samdrætti í efna-
hagslífinu.
Þetta myndi kalla á það, að aftur
yrði gripið til „gamaldags hag-
stjómaraðferða skattheimtu og rOds-
útgjalda", einmitt þegar myntbanda-
lagið er að knýja stjórnvöld
meginlandsríkja til að hrinda umbót-
um í framkvæmd og lækka skatta.
Hætta á að dragast afturúr
evru-ríkjunum
,Á meðan Bretland er að glutra
niður þeim kostum sem það hefur
haft á efnahagssviðinu á síðustu ár-
um, framyfir samkeppnislönd á meg-
inlandi Evrópu, er efnahagslíf
Þýzkalands að færast nær efnahags-
legri uppsveiflu. Þar hjálpar að sjálf-
sögðu til, að það hrærist að fullu inn-
an innri markaðarins. Brezkt
efnahagslíf stefnir í þessum saman-
burði í að dragast æ meira afturúr,“
hefur BBC uppúr niðurstöðum
skýrslunnar.
Þá segir Chris Patten, fyrrverandi
frammámaður í brezka íhaldsflokkn-
FRÖNSK stjómvöld hafa vísað á bug
áskomn brezka utanríkisráðherrans
um að ákveðin verði dagsetning fyrir
inngöngu nýrra aðildarríkja í
Evrópusambandið (ESB). Frakkar
fara með formennsku í ESB þetta
misserið.
Sagði talsmaður franska utan-
ríkisráðuneytisins að eitt helzta for-
gangsatriði franska formennskutíma-
bilsins væri að ná í höfn samkomulagi
allra núverandi 15 aðildarríkja um
umbætur á stofnanauppbyggingu og
fyrirkomulegi ákvarðanatöku í sam-
bandinu. Þessar umbætur séu grund-
vallarforsenda fyrir því að samþandið
geti tekið inn ný aðildarríki. Talsmað-
urinn, Bemard Valero, tjáði blaða-
mönnum í París að engin ástæða væri
til að hvika frá því sem ákveðið hefði
verið í þessu sambandi á leiðtoga-
um sem fer með utanríkismál í fram-
kvæmdastjóm Evrópusambandsins,
í viðtali við FinancM Times að Bret-
Iand myndi fóma tækifæmm til efna-
hagslegrar velgengni og alþjóðlegra
áhrifa gangi
landið ekki til liðs
við myntbanda-
lagið.
Sagði Patten
Breta eiga á
hættu að lenda í
sams konar að-
stöðu og Norð-
menn og Svisslendingar, sem yrðu að
sætta sig við að reglur sem vörðuðu
efnahagslíf þeirra væm ákveðnar af
samtökum ríkja sem þeir ættu sjálfir
ekki aðild að.
Fleiri viðvörunarraddir
Og Haskins lávarður, sem situr í
lávarðadeildinni fyrir Verkamanna-
flokkinn, sagði í BBC-viðtali á sunnu-
dag, að hann teldi mögulegt að þjóð-
aratkvæðagreiðsla um EMU-aðild
yrði haldin í Bretlandi innan við hálfu
ári eftir næstu þingkosningar, en
reiknað er með að þær fari fram fyrir
mitt næsta ár.
Tony Blair forsætisráðherra hefur
sagt að ríkisstjóm hans muni eftir
næstu kosningar taka ákvörðun um
það hvort rétt og tímabært sé að
ganga í myntbandalagið, og sú
ákvörðun sé háð skýmm efnahags-
legum forsendum. Sagði Haskins að
stjómin hefði fram að þessu verið
meira í því að bregðast við en að sýna
forystu í myntbandalagsmálinu.
Meira afgerandi forystu væri þörf í
þessu máli á næstu mánuðum, þegar
nær drægi kosningum.
Rætt um framtíð Bretlands-
verksmiðja Nissan
Gott dæmi um þær hættur sem
brezku efnahagslífi stafar af því að
vera utan evra-svæðisins er að Niss-
an-bflaverksmiðjurnar og reyndar
fleiri japanskir framleiðendur sem
eiga samsetningarverksmiðjur í
Bretlandi, hafa nú hafið viðræður við
brezk stjórnvöld um framtíð Nissan-
verksmiðjanna í Sunderland á NA-
Englandi. Hafa forsvarsmenn Niss-
an sagt að hið háa gengi pundsins
kunni að knýja þá til að færa fram-
leiðsluna annað. Blair hitti fúlltrúa
Nissan í gær vegna málsins, og bar
þar á góma mögulega ríkisstyrki til
verksmiðjunnar.
fundinum í Helsinki í lok síðasta árs.
Samkvæmt Helsinki-samþykktinni
skal að því stefnt að kerfisumbætum-
ar verði komnar til framkvæmda fyr-
ir árið 2003 og að því loknu verði hægt
að taka ný ríki inn í sambandið.
í síðustu viku varð Robin Cook, ut-
anrfldsráðherra Bretlands, ráða-
mönnum umsóknarríkjanna 12 til
mikillar gleði, fyrstur þungavigtar-
stjómmálamanna í sambandinu til að
lýsa því opinberlega yfir að festa ætti
dagsetningu fyrir stækkun sam-
bandsins. Reyndar hefur Cook ekki
sagt að hann telji rétt að ákvörðun
um þessa dagsetningu verði tekin á
leiðtogafundinum í Nice í desember
nk. en ráðamenn margra umsóknar-
ríkjanna hafa lýst óskum um að þar
yrði ákveðið hvenær aðildarviðræð-
um ljúki.
Fyrirhuguðum hvalveiðum
Japana harðlega mótmælt
Veiða 160
hvali í vís-
indaskyni
Stækkun Evrópusambandsins
Frakkar vilja ekki
fasta dagsetningu
París. Reuters.