Morgunblaðið - 11.03.2004, Blaðsíða 16

ERLENT
16 FIMMTUDAGUR 11. MARS 2004 MORGUNBLAÐIÐ
ALVARLEGUR klofningur er
kominn upp í röðum tamíla á Sri
Lanka og óttast menn að til átaka
muni koma á eyjunni að nýju, frið-
arferli sem þegar stóð tæpt er nú
sagt við það að renna út í sandinn.
Tiltölulega friðsamlegt hefur
verið um að litast á Sri Lanka frá
því að vopnahlé var gert í febrúar
2002 fyrir milligöngu Norðmanna.
Átök höfðu þá staðið yfir í um tvo
áratugi sem kostað höfðu meira en
60 þúsund manns lífið. Þar hafa
borist á banaspjót liðsmenn
stjórnarhersins í landinu og
skæruliðasveita tamíl-tígra
(LTTE) sem berjast fyrir sjálf-
stæðu ríki tamíla í norðaustur-
hluta Sri Lanka.
Undanfarnar vikur hefur ósætti
helstu ráðamanna í höfuðborginni
Colombo – forsetans Chandriku
Kumaratungu og forsætisráð-
herrans Ranils Wickremesinghe –
þótt stefna friðarferlinu á Sri
Lanka í voða. Leysti Kumarat-
unga nýverið stjórn Wickremes-
inghes upp og boðaði til þingkosn-
inga 2. apríl nk. Sakar hún
Wickremesinghe um að hafa gefið
of mikið eftir í viðræðunum við
fulltrúa LTTE.
Skæruliðar tamíla hafa ekki ver-
ið ánægðir með þau áhrif sem
þessi þróun mála í Colombo hefur
haft á friðarumleitanir. Þeir hafa
þó haldið að sér höndum til þessa.
Nú þegar klofningur er kominn
upp í þeirra röðum óttast hins veg-
ar margir að til átaka muni koma.
„Svo virðist sem teningunum
hafi verið kastað, að átök og of-
beldi muni skella á að nýju,“ segir
stjórnmálaskýrandinn Jehan Per-
era. „Núna standa skyndilega
tvær fylkingar tamíla andspænis
hvor annarri gráar fyrir járnum og
staðan er því sérstaklega hættu-
leg.“
Reynir „að réttlæta svik“
Helsti leiðtogi LTTE í austur-
hluta Sri Lanka, Vinayagamo-
orthy Muratlitharan, klauf sig í
síðustu viku frá meginhluta sveit-
anna og stjórn þeirra í norðri.
Hann ræður yfir sex þúsund af um
fimmtán þúsund manna herliði
LTTE og því er óhætt að segja að
um alvarlegan klofning sé að ræða.
Muratlitharan, sem jafnan er
kallaður Karuna ofursti, kveðst
hafa ákveðið að segja skilið við
LTTE í kjölfar þess að hann var
beðinn um að senda 1.000 liðsmenn
sveita, sem hann ræður yfir, til
norðurhéraða Sri Lanka. Er
Karuna sagður óánægður með þá
staðreynd að flestir fótgönguliða
LTTE séu úr austurhluta Sri
Lanka á meðan forysta LTTE
komi að mestu leyti úr norðurhér-
uðunum.
Karuna hefur aukinheldur látið
hafa eftir sér að beiðni forystu
LTTE væri vísbending um að hún
hefði í hyggju að hefja aftur her-
ferð gegn stjórnarhernum í land-
inu í kjölfar þingkosninganna í
apríl.
Forysta LTTE neitar hins veg-
ar þessum ásökunum. „Þetta er al-
gerlega rangt. Leiðtogi okkar,
Velupillai Prabhakaran, vill leysa
deilur [á Sri Lanka] á lýðræðisleg-
an hátt,“ sagði Daya Master, tals-
maður Prabhakarans. Sagði Mast-
er að LTTE hefði í hyggju að virða
vopnahlé sitt, hér eftir sem hingað
til, og að áfram yrði unnið að því að
tryggja varanlegan frið á Sri
Lanka. Bætti hann við að Karuna
vildi einungis þyrla upp moldviðri
til að „réttlæta svik sín“.
Haft er eftir talsmanni norrænu
eftirlitssveitanna á Sri Lanka,
Agnesi Bragadóttur, í gær að
ákveðið hafi verið að hætta tíma-
bundið öllu eftirliti með fram-
kvæmd vopnahlésins í landinu á
yfirráðasvæði Karunas. Þess sé
beðið að hann skýri betur afstöðu
sína til vopnahlésins – en Karuna
hefur krafist þess að stjórnvöld í
Colombo semji sérstaklega við
sveitir hans um vopnahlé.
Andóf illa liðið
Flestir af 3,2 milljónum tamíla –
sem eru 18% íbúa landsins – búa í
norður- og austurhéruðum Sri
Lanka og hafa tamíl-tígrarnir bar-
ist fyrir sjálfstæðu ríki tamíla þar.
Tamílar í Norður-Sri Lanka eru
betur menntaðir og lífsskilyrði
þeirra eru almennt talað betri en
lífsskilyrði tamíla í austurhluta
landsins, þar búa einkum bændur
sem hlotið hafa minni menntun og
atvinnuástand er þar verra.
Í gegnum tíðina hafa tamílar í
Austur-Sri Lanka þó sem fyrr seg-
ir séð LTTE fyrir mannskap í bar-
áttu þeirra við stjórnarherinn í
landinu. Hefur óánægju gætt með-
al tamíla í austurhlutanum með að
LTTE hafi engu að síður verið
stjórnað frá Norður-Sri Lanka og
er talið líklegt að Karuna hafi vilj-
andi vísað til þessara hluta, er
hann klauf sig frá LTTE í síðustu
viku, í því skyni að styrkja stöðu
sína meðal íbúa Austur-Sri Lanka.
Engum blandast hugur um að
Karuna tók umtalsverða áhættu er
hann ákvað að storka leiðtoga
LTTE, Vellupillai Prabhakaran,
með þeim hætti sem hann hefur nú
gert. Fá fordæmi eru fyrir því að
Prabhakaran umberi óhollustu eða
að spurningum sé varpað fram um
ákvarðanir hans, allt innbyrðis
andóf hefur í reynd verið litið
hornauga.
Prabhakaran bauð Karuna
raunar sakaruppgjöf um helgina
gegn því að hann drægi sig í hlé
sem leiðtogi sveita LTTE í austur-
hluta Sri Lanka. Karuna hafnaði
hins vegar tilboðinu og sagði það
„fáránlegt“ en bætti því þó við að
hann væri tilbúinn til samstarfs
við Prabhakaran til að koma í veg
fyrir átök. „Þar yrði aðeins um
vinsamlegt samstarf að ræða,“
sagði hann. „Við myndum ekki
gangast undir yfirráð hans.“
Blóðbað í vændum?
Ákvörðun Karunas um að hafna
boði Prabhakarans um sakarupp-
gjöf þykir í stuttu máli sagt hafa
aukið líkurnar á því að til uppgjörs
muni koma. „Sagan myndi gefa til
kynna að blóðbað væri í vændum,“
segir fréttaskýrandinn Perera.
„Sá möguleiki er alltaf fyrir
hendi að fylkingarnar tvær fari út í
átök,“ segir sömuleiðis Paikisothy
Saravanamuttu, annar virtur
fréttaskýrandi, en hann er tamíli.
„Það verður afar erfitt fyrir LTTE
að leyfa Karuna að ríkja áfram yfir
klofningshópi. Innan LTTE er það
litið mjög alvarlegum augum þeg-
ar menn storka forystunni opin-
berlega með þessum hætti.“
Peres segir á hinn bóginn að
þátttaka alþjóðasamfélagsins í
friðarferlinu á Sri Lanka gæti haft
jákvæð áhrif og svo skipti máli
hvernig brottfluttir tamílar bregð-
ist við. Þeir hafi mikil áhrif sökum
þess að þeir hafi í gegnum tíðina
fjármagnað rekstur LTTE.
Kemur til uppgjörs hjá tamílum?
Óttast er að átök
brjótist út á Sri
Lanka að nýju
eftir að klofn-
ingur kom upp
hjá skæruliða-
sveitum tamíla
AP
Karuna ofursti (til hægri) hlýðir hér á einn undirmanna sinna. Karuna
hefur klofið sig frá sveitum Tamíl-tígra sem berjast fyrir sjálfstæðu ríki.
Colombo, Batticaloa. AP, AFP.
’Sagan myndigefa til kynna að
blóðbað væri í
vændum.‘

 

   

      


! 

     
 

!"#!

 

  


"$!"$

!"#!
 
%&'
"

()'
 ('
%'
*+  , - 
. ,/




  %01(2
 - UNGAR, svartklæddar konur æfa kung fú-
spörk á þjóðarleikvanginum í Kabúl; íþrótta-
völlurinn komst í heimsfréttirnar í tíð talib-
ana þegar þeir notuðu hann undir opinberar
aftökur. Skammt frá er annar hópur stúlkna,
í gallabuxum og með slæður á höfði, að spila
körfubolta.
Eftir margra ára blóðug átök í landinu og
kúgun og þjáningar á valdatíma talibana eru
ungar, afganskar konur aftur farnar að snúa
sér að íþróttum. Í sumar mun að minnsta
kosti ein kona lifa þann draum sem einungis
hefði verið hlegið að fyrir fjórum árum – hún
ætlar að keppa á Ólympíuleikunum í Aþenu í
ágúst.
Langt frá heimsmetinu
Robina Muqimyar er 17 ára mennta-
skólanemi. Hún mun þó varla vinna til verð-
launa í 100 metra hlaupinu því besti tími
hennar er rúmar þrjár sekúndur frá heims-
metinu. En þátttakan ein á Ólympíuleikunum
í ágúst verður sigur fyrir þjóð sem er enn að
sleikja sárin eftir áratuga langa borg-
arastyrjöld og þar sem margir íhaldsmenn í
trúmálum eru enn andvígir allri íþróttaiðkun
kvenna. Norðmaðurinn Stig Traavik, sem
keppti fyrir þjóð sína í júdó árið 1992, er ráð-
gjafi fyrir afganska ólympíuliðið.
Áhuginn á íþróttum hvarf aldrei í landinu.
„Ef konur taka þátt í Ólympíuleikunum sýnir
það að framfarir eru að verða í landinu,“
sagði Neema Soratgar, íþróttakona sem búist
er við að verði fánaberi Afgana við setningu
leikanna.
Hún spilar blak og körfubolta og í tíð talib-
ana stóð hún fyrir leynilegum þjálf-
unartímum fyrir konur – til að halda takt-
inum var notuð tónlist sem talibanar
bönnuðu einnig. Nokkrum vikum eftir fall
talibana í árslok 2001 var hún farin að
stjórna leikfimi fyrir húsmæður í sal eins
framhaldsskólans.
Fatnaðurinn til trafala
Síðast sendu Afganar þátttakendur á Ól-
ympíuleika árið 1996 en ekki er vitað til að
afganskar konur hafi nokkurn tíma verið
meðal keppenda. Þátttaka Lima Azimi í
heimsmeistaramóti í frjálsíþróttum í París í
ágúst í fyrra markaði upphaf þess að afg-
anskar konur færu aftur að taka þátt í íþrótt-
um á alþjóðavettvangi.
Azimi var klædd í síðbuxum með víðum
skálmum þegar hún tók þátt í 100 metra
hlaupi. Hún kunni ekki á startkubbana og
hafnaði í neðsta sæti á tímanum 18,37 sek.,
sjö sekúndum á eftir sigurvegaranum.
Enn eru margir bókstafstrúarmenn í Afg-
anistan á móti nýjabruminu. Abdul Matin
Mutasem Bilal, sem er múlla við Abu Bakar
Sidiq-moskuna í Kabúl, segir að reglur ísl-
ams mæli fyrir um að konur skuli hylja allt
nema hendur, fætur og andlit.
„Þegar ég segi að nágrannar konunnar
eigi ekki að sjá allt andlitið, hvernig er þá
hægt að leyfa mörg þúsund útlendingum,
fólki sem ekki er múslímar, að sjá líkama
hennar?“ spyr Mutasem Bilal. Og varaforseti
afgönsku Ólympíunefndarinnar, Zia Dashti,
reynir að taka tillit til þessara sjónarmiða.
„Við höfum ekki svo miklar áhyggjur af
höfuðslæðunni en það er gallinn sem er mik-
ilvægur. Íþróttakona má ekki sýna á sér fót-
leggina. Ef það gerist munu múllarnir kvarta
yfir því að við sendum konur sem hlaupi
klæðlausar,“ segir Dashti.
Ólympíudraumar
kvenna í Kabúl
Kabúl. AP.
AP
Afganskar stúlkur við íþróttaæfingar á þjóðarleikvanginum í Kabúl. Ljóst er að minnst ein
kona verður í Ólympíuliði Afganistans á leikunum sem haldnir verða í Aþenu í sumar.
Konur mega nú stunda íþróttir í Afganistan
’ Þegar ég segi að ná-grannar konunnar eigi
ekki að sjá allt andlitið,
hvernig er þá hægt að
leyfa mörg þúsund útlend-
ingum, fólki sem ekki er
múslímar, að sjá líkama
hennar? ‘