Morgunblaðið - 30.09.2005, Qupperneq 27

MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 30. SEPTEMBER 2005 27
UMRÆÐAN
FYRIRKOMULAG listnáms á
grunn- og framhaldsskólastigi er
málefni sem varðar flesta, en sér-
staklega snertir það nemendur,
listafólk og fagfólk sem starfar að
listum og menningu.
Listdansskólinn
Umræða um lista-
skóla, mikilvægi þeirra
og hlutverk í samfélagi
nútímans hefur ekki
verið hávær hérlendis.
Undanfarið hefur þó
verið nokkur umræða í
fjölmiðlum um listnám
og listaskóla í
tengslum við þá
ákvörðun mennta-
málaráðuneytisins að
leggja niður Listdans-
skólann. Ljóst er að
skiptar skoðanir eru á
því hvort listkennsla
eigi alfarið að eiga sér stað innan
hins almenna skólakerfis eins og
skipulagið gerir nú ráð fyrir á Ís-
landi, eða hvort efla eigi grundvöll
sérhæfðra listaskóla og fagskóla í
listum hérlendis. Mikilvægt er að í
umræðu um þessi mál sé hlustað á
sjónarmið fagfólks í listum.
Listir og virk þátttaka
í lýðræðissamfélagi
Þekkingarmiðlun á sviði lista og
menningar er ákaflega áhugavert
viðfangsefni því slík þekking varðar
skipulag, umhverfi, samfélagslega
sjálfsmynd og ábyrgð, atvinnu, nám
og menntun á öllum stigum, en ekki
síst varðar hún framtíð menningar,
menntunar og lista á Íslandi. Jafn-
framt snertir hún spurningar um
eflingu virkrar þátttöku í lýðræð-
issamfélagi og alþjóðasamfélagi.
Lýðræðisleg þátttaka felst ekki ein-
göngu í því að nýta atkvæði sitt
þegar kemur að kosningum.
Sjálfsprottin blómstur?
Eins og skólakerfinu er nú háttað
hérlendis er ekki gert ráð fyrir
starfsemi sjálfstæðra listaskóla á
grunn- og framhaldsskólastigi –
annarra en tónlistaskóla. Gert er
ráð fyrir að listkennsla
fari alfarið fram innan
kerfis grunn- og fram-
haldsskóla.
Nokkrir listaskólar
hafa þó fengið opinbert
fé til reksturs um ára-
bil, svo sem Listdans-
skólinn og Myndlista-
skólinn í Reykjavík.
Tónlistaskólarnir á
Íslandi eiga sér grund-
völl í námskrá tónlist-
askóla, opinberum
reglugerðum og fjár-
veitingum til þeirrar
starfsemi á fjárlögum ríkis og sveit-
arfélaga. Þannig hefur það verið í
áratugi; sú blómstrun í íslenskri
tónlistarmenningu sem nú stendur
yfir er ekki sjálfsprottin eins oft
hefur verið látið í veðri vaka, en á
sér m.a. rætur í þrotlausu grasrót-
arstarfi íslenskra og aðfluttra lista-
manna á 19. og 20. öld sem byggðu
upp fyrstu tónlistarkennsluna sem
síðar leiddi til samfélagslegra
ákvarðana um aðkomu ríkis og
sveitarfélaga að rekstri tónlist-
askóla, er teknar voru á alþingi Ís-
lendinga á 5. og 6. áratugum 20. ald-
ar.
Slík blómstrun gæti átt sér stað á
öllum sviðum lista og menningar, ef
hlúð væri að þessum þáttum sem
skyldi.
Kennsla á sviði skapandi lista
þarf að stórum hluta að vera ein-
staklingsmiðuð, verkleg og fara
fram á verkstæðum þar sem til-
raunir eru mögulegar. Í listaskól-
anum næst einbeiting og örvun sem
er mun flóknara að rækta innan al-
mennra skóla, þar sem kenna á
stórum hóp, fjöldann allan af fögum
og þar sem listir eru því miður oft
vanmetnar og einangraðar.
Listir eru ekki skraut á tyllidög-
um og stuðningur við önnur fög
heldur mikilvægur vettvangur til
eflingar gagnrýnni, skapandi hugs-
un og sjálfstæðri þekkingarleit.
Listir miðla þekkingu og mik-
ilvægum verðmætum; þær gera ein-
staklingum kleift að finna nýjar
leiðir til að takast á við vanda og
viðfangsefni, hvort sem viðfangs-
efnið felst í samfélagslegum, um-
hverfis- eða einstaklingsbundnum
þáttum.
Auður í listum
Listaskólar eru menningarstofn-
anir þar sem listamenn og list-
menntaðir einstaklingar kenna og
skipuleggja námið.
Kennslu/námsumhverfi listaskóla
byggist á þeim grundvelli að listir
séu vettvangur nýrra hugmynda og
sjónarmiða, nýsköpunar, rannsókna
og tilrauna.
Í listaskólum og listmenntun býr
reynsla og þekking er varðar skap-
andi ferli, frumkvæði og ný sjón-
arhorn. Samfélag 21. aldarinnar og
þær kynslóðir sem taka við af okkur
þurfa ekki síst á slíku að halda til að
takast á við hverfulleika tímanna.
Listaskólarnir/listamenn geta
þannig verið afl sem styður við og
eflir hið almenna menntakerfi.
Verklegt nám
Listmenntað fólk haslar sér völl í
samfélaginu með ýmsum hætti en
kýs oft að beina kröftum sínum að
skapandi starfi eða í tengslum við
listahópa og menningarstofnanir.
Fjölmargir hafa valið að snúa að
nýju til Íslands eftir margra ára bú-
setu erlendis og eftir langt há-
skólanám í listum/menningu. Þá er
ónefndur fjöldi fólks af erlendu
bergi brotið sem hefur valið að
starfa hérlendis að list sinni og
miðla Íslendingum af örlæti þekk-
ingar sinnar og skapandi krafts, oft
við misjöfn skilyrði.
Reynsla listmenntaðs fólks af
þeirri verklegu nálgun sem lista-
skólarnir byggjast á getur auðgað
nám/kennslu innan almenna skóla-
kerfisins ef skapaður er vettvangur
til miðlunar þar á milli. Vel er þekkt
að fjöldinn allur af hæfileikaríkum
nemendum á hægara með nám sem
tengt er verklegum og áþreif-
anlegum þáttum. Í skólakerfinu
okkar er hins vegar enn mest
áhersla lögð á hefðbundna bóklega
þætti.
Meðal fagfólks í listum býr mikill
mannauður. Það er ákaflega mik-
ilvægt að fyrir hendi sé vettvangur
þar sem sá auður getur ávaxtast. Sá
vettvangur felst meðal annars í
listaskólum.
Um listnám og lýðræði
Þóra Sigurðardóttir
fjallar um listnám ’Í listaskólum oglistmenntun býr
reynsla og þekking
er varðar skapandi
ferli, frumkvæði og
ný sjónarhorn.‘
Þóra Sigurðardóttir
Höfundur er myndlistarmaður og
verkefnisstjóri www.knowhow.
Mikið úrval af
fallegum
rúmfatnaði
Skólavörðustíg 21, Reykjavík, sími 551 4050

 


 
  
 




  
Fréttasíminn
904 1100