Fréttablaðið - 09.12.2007, Blaðsíða 88

Fréttablaðið - 09.12.2007, Blaðsíða 88
MENNING 50 Íslenskir krakkar rétt eins og aðrir hafa heyrt og lesið fjöldan allan af sögum af kóngum og drottningum og þeirra fólki þrátt fyrir að ekkert sé hér konungsríkið. Gerður Kristný sendir nú frá sér sína fimmtu barnabók en þar beinir hún sjónum sínum að embætti forsetans. Sögu- hetjan er forseti Íslands, en þó enginn þeirra sem hefur hlotið þjóðkjör. Forsetinn í bókinni er einmana í embættinu og langar í raun og veru meira að vera gröfu- stjóri. Í upphafi bókar- innar er hann heldur leið- ur yfir aðstæðum sínum en horfist í augu við emb- ættið, skyldur sínar og væntingar eftir því sem á söguna líður. Þrátt fyrir að forsetinn í sögunni gegni æðsta embætti landsins er hann bæði uppátækjasamur og til- finningaríkur. Fullorðins- lífið er víst sjaldnast spennandi og því ákveðin hughreysting fyrir les- endur að jafnvel forsetar geta verið með barnssál. Sagan er ærslafull og rík af ævintýrum en allir staðhættir eru í samræmi við þá sem við þekkjum í tengslum við embætti forsetans, Bessastaðir og forsetaskrifstofan á sínum stað. Halldór Bald- ursson myndskreytir bókina og á ríkan þátt í heildarmynd hennar. Myndirnar eru fullar af lífi og undirstrika kímni textans með sérlega vel gerðum hætti. Halldór hefur myndskreytt fjölda barnabóka á undan þess- ari og fyrir löngu skipað sér í röð þekktustu skop- myndateiknara landsins. Í lok bókarinnar eru teikningar af öllum for- setum lýðveldisins og upplýsingar um forseta- tíð þeirra. Þannig tengj- ast teikningarnar, rétt eins og textinn, raun- verulegum upplýsingum um embætti forsetans. Stór þáttur í sögunni eru þau bréf sem forset- anum berast frá fólkinu í landinu. Bréfin brjóta upp form sögunnar bæði hvað varðar innihald og útlit. Fólkið í landinu vill gjarnan fá forsetann til þess að koma og vera við- staddan ýmsar uppák- ommur auk þess sem það hefur áhyggjur af honum sjálfum. Ballið á Bessastöðum er skemmtileg lesning, sem vel er hægt að mæla með fyrir hressa byrj- endur í lestri. Hún er með góðu letri og tvö- földu stafabili sem er gott er fyrir þá sem ekki hafa náð fullri þjálfun í lestri. Efnistökin gera það að verkum að bókin er upplögð sem umræðu- grundvöllur um hvaða erfiðleikar steðja að þeim sem eru einir í embætti og geta ekki ráðfært sig við neinn í sömu sporum. Ballið á Bessastöðum er hressandi lesning um æðsta embætti landsins. Hildur Heimisdóttir Hressandi lesning Skáldkonan Gerður Kristný á bæði ljóðabók og barnasögu á bókamarkaði þessa dagana. FRÉTTABLAÐIÐ/ VALLI Ævisöguleg bók- menntarýni er geld. Í stað þess að skoða hvort bókin standist á eigin forsendum, hvort lesandi finni sig í text- anum fer mest fyrir ævisögulegri rýni hjá þeim sem nú eru mest áberandi í bókaumfjöll- un. Stanslaus leit eftir höfundi sjálfum í text- anum. (Hvers á Böðvar að gjalda?) Eins og fólki sé ofviða að greina á milli sögumanns og höfundar. En mönnum er vor- kunn. Yngsta kynslóð höfunda hefur undan- farin ár gert tilraunir til að má út skil milli skáldskapar og veru- leika með tengingu við netskrif og tölvupóst- samskipti. Best hefur til tekist hjá Kristjóni Kormáki í Frægasti maður í heimi sem kom út fyrir þremur árum ? bók sem tengist einmitt Ágústi Borgþóri Sverr- issyni með óbeinum hætti. Þó Ágúst sé að ýmsu leyti gamaldags rithöfundur hvað varð- ar stíl og tilheyri ekki beint þeim hópi rithöf- unda veitist erfitt að hafna ævisögulegri nálgun þegar hann á í hlut. Ágúst Borgþór er meðal þekktari blogg- ara landsins, oft kallað- ur ?Bloggþór? á netinu og vakti athygli á dög- unum þegar hann hót- aði því að ef ný bók hans Hliðarspor seldist í undir 350 eintökum myndi hann hætta að blogga. Hvernig sem fer með það ætti Ágúst Borgþór að velta því vandlega fyrir sér. Ef honum er alvara með að elta rithöfunda- drauma sína. Sá sem þetta skrifar fer af og til inná bloggsíðu hans og kannast við ýmsa þætti persónulegs og einlægs bloggs hans í bókinni: Kaffihúsaráp, margvíslegt bauk við skriftir, matarfíkn, dálæti einnar persón- unnar á progrokki Yes, ýmis atriði úr hvers- dagslífinu svo sem að hengja uppúr vél (ekki síst þar sem vel tekst til í skáldsögunni) og svo framvegis. Því er það svo að óhjákvæmi- lega skýtur Ágúst Borgþór sjálfur stöðugt upp kollinum í sögunni sem virkar truflandi á ágæta persónusköpun sem er annar aðall umræddrar bókar. Aðalpersónur eru þrjár: Daníel og Árni eru miðaldra menn, giftir, kúgaðir af að stæðum og eiginkon- um, félagar frá fornu fari sem fást við skrift- ir hvor á sinn hátt. Báðir eiga í tilvistar- kreppu, þjakaðir af gráum fiðringi, en þeir, og lesandinn þar með, þurfa að glíma við spurningu um hvort kynlíf án tilfinninga eða ást án snertingar sé verri ? já, eða betri eftir atvikum? Að auki hvort vændi sé óum- deilanlega og í öllu falli níðingsháttur gegn konum? Þriðja aðal- persónan er Elín, 25 ára bókmenntafræðinemi sem starfar í bókabúð. Sagan er vel grund- uð, snjöll að byggingu og kallast ýmsir þættir skemmtilega á. Daníel starfar sem ritstjóri tímarits. Til hans leitar Hallgerður, ung kona sem vill birta grein, uppsuðu úr BA-ritgerð sinni sem fjallar um vændi. Daníel líst vel á en vill fá viðtal við vændiskonu með grein- inni. Hallgerður er hins vegar ófrávíkjanlega þeirrar skoðunar að merkilegra sé að heyra í glæpamanninum kaupanda vændisins. En kannanir sýna að þeir eru einkum giftir karlmenn á miðjum aldri. Daníel, giftur á miðjum aldri, fer á stúfana og ballið byrj- ar. Höfundurinn hefur sent frá sér fimm smá- sagnasöfn og nýtir sér þá verkþekkingu með ágætum í bók sem flokkast eiginlega öllu heldur sem ?novella? en skáldsaga ? þræðir fléttast saman með óvæntum hætti. Ýmsar eftirtektar- verðar og jafnvel spaugilegar aukaper- sónur koma við sögu. Sonur Daníels er til dæmis einskonar blanda af einkennum sem maður telur sig þekkja í skáldspírum Nýhil-hópsins og Ágústi Borgþóri sjálfum. Og oft bregður fyrir meitl- uðum texta: ?Árni velti því stund- um fyrir sér hvaða verkefnum svo háaldr- aður og veikburða maður gæti yfirleitt sinnt einn síns liðs inni á lítilli skrifstofu. Gat það hugsast að hann sæti þarna hálfan dag- inn án þess að gera nokkurn skapaðan hlut? Að sérhver vinnudagur væri í raun einungis táknræn hylling æfi- starfsins?? (bls. 63) Þá má segja að í blautlegum lýsingum takist Ágústi Borgþóri betur upp en flestum íslenskum höfundum sem fengist hafa við slíkt þeirra sem þessi ritdómari hefur lesið. Líkt og Ágúst sé þraut- þjálfaður sem slíkur penni. En eins og höf- undur skrifar af mikilli og ágætri tilfinningu um tilvistarkreppu miðaldra karlkyns söguhetja sinna verður þriðja aðalpersónan ekki eins sannfærandi. Ágúst Borgþór er nákvæmur texta- gerðarmaður og því verður það beinlínis kauðskt þegar hann nauðgar stafsetningar- villum inn í tölvupóst- skeyti Elínar til Árna ? sem er fremur ódýrt bragð í persónusköpun. Lesandinn, sem í þessu tilfelli er einmitt mið- aldra karlmaður líkt og höfundur, nær ekki æskilegri tengingu við sögu Elínar. Og líklega er það nákvæmlega þar sem Hliðarspor klikka. Því þó höfundur geri sig góðu heilli hvergi sekan um að taka afstöðu til þeirra athyglisverðu siðferð- isspurninga sem bókin veltir upp mun drjúgur hluti lesenda taka fyrirfram-gefna- af stöðu til þeirra. Sem er synd. Jakob Bjarnar Grétarsson Þjakaður af gráa fiðringnum Ágúst Borgþór Sverrisson rithöfundur FRÉTTABLAÐIÐ/VALLI Bókin lætur lítið yfir sér, 27 örstuttar ?ljóð- rænar? sögur í einföldu samtalsformi á stíl- hreinu talmáli. Enginn sögumaður, enginn ljóð- mælandi, bara persón- ur sem birtast og hitt- ast fyrirvaralaust í raunverulegu rými (ekki á sviði) og hefja samræðu. Sögurnar (sem ég kýs að kalla svo) eru ekki ljóðrænar í þeim skilningi að þær laði fram tilfinninga- lega innlifun, heldur í þeirri merkingu að þær ögra raunveruleikanum sem þær gerast í með blekkingu skáldskapar- ins þar sem sjónvillur eru raunverulegar. ?Galdurinn við list- ina að blekkja er sá að skapa hugsunarvillu? segir Aristóteles í bók sinni um skáldskapar- listina og þaðan er sjón- hending að hljóð- og sjónvillu. Sögurnar eru öðrum þræði tilbrigði við þessa fornu glímu og þá ekki síður stíl- brigðin kennsl og hvörf sem höfundur fer listi- lega með ? og kannar í verki hvort koma má frásagnarheild (upp- hafi, miðju og endi) fyrir í örsögu í beinni ræðu ? kannar þann möguleika til hins ýtr- asta. Sögurnar á bls 9, 11, 17, 19, 23 og 26 eru t.d. allar (öðrum þræði) leikur með kennsl og hvörf ? þar sem fortíð- in, oftar en ekki, stekk- ur úr fylgsni, ljóstrar upp og umhverfir. En ekki síður vakir það fyrir höfundi að reyna þanþol fjarstæð- unnar og þá spurningu Ara (sem er ei auðvelt að svara) hvort fari betur í skáldskap ?það sem er sannfærandi en ógerlegt eða hitt sem er ósennilegt en gerlegt? eða einhver önnur blanda, og hvað sé lík- legast til að ?vekja skelfingu og vorkunn? (snerta streng og hafa áhrif). Ekki misskilja mig; sögurnar í þessari bók eru umfram allt afspyrnuskemmtilegar og atburðir þeirra hand- an orða víða þannig að maður hlær lengi og upphátt einsog að heilli skáldsögu (albesta dæmið bls. 27) eða sýpur hveljur (8) eða hvort tveggja (29). Þetta er ein fyndnasta bók sem ég hef lesið á árinu; spaugilegustu atvikin eiga sér stað eftir að sögunum lýkur og hug- arflugi lesandans þar engin takmörk sett. Ari heldur því fram að sé eitthvað fjar- stæðukennt fellt inn í sögu ?á nógu sannfær- andi hátt? þá taki les- andinn það gilt, jafnvel þótt það sé ?fáránlegt?. Í nákvæmlega þessu felst áskorun bókarinn- ar og sigurinn felst í því að ?fáránleikinn? og furðurnar eru þar ekki ímyndun, ekki draumur eða tákn ? ekki skáld- veruleiki sem lesand- inn verður að yfirfæra ? heldur þekkjanlegur og áþreifanlegur nútími, raunverulegri en raunsæislegt bíó, sem stígur og hnígur frá því ?ótrúlega? (5, 24, sem eru ?hljóðvill- ur?) og ?ósennilega? (7, 14, 16, 21) að því ?óger- lega? (6) og ?fáránlega? (13 Sjónvilla, og 18), og spretta af ástæðu sem er ?sýnileg? innan ljóðs- ins þótt hún geti verið um að villast. Furður bókarinnar, fjarstæður og ?tilviljan- ir? eru ?sannfærandi? og trúverðugar af því að lesandinn (dómar- inn) finnur að þær eru ?felldar inn í? atburða- keðju sem ?gæti gerst? og er að gerast í raun- veruleikanum (ef vill); ofsa-akstur tækninnar (13) og erfðavísinda (18) ? á 21. öld mun Eyrnastór (18) aka vél- arlausum bíl (13) víðar en í leikfangalandi. Sög- urnar sviðsetja brot af líðandi stund en sann- færa lesanda sinn þó ekki síður með því forna bragði skáldskaparins að styðja ?skáldaða orsök? (t.d. einhvern fáránleika) með ?sannri afleiðingu? (raunveru) þar sem lesandinn trúir orsökinni af því útkom- an er ?rétt? (sbr Ara) og hefur það heldur sem sannara reynist ? og jafnvel þótt hvorugt sé satt (og þá er næsta spurning hvort sá fróði sé ekki bara mýta eins- og hinn á selnum). Sigurður Hróarsson Svör við spurningum Ara Óskar Árni Óskarsson skáld. FRÉTTABLAÐIÐ/VILLI HLIÐARSPOR Skáldsaga eftir Ágúst Borgþór Sverrisson SJÓNVILLUR Óskar Árni Óskarsson BALLIÐ Á BESSASTÖÐUM Höfundur: Gerður Kristný Myndskreytingar: Halldór Baldursson 18
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120

x

Fréttablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fréttablaðið
https://timarit.is/publication/108

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.