Fréttablaðið - 09.12.2007, Blaðsíða 28

Fréttablaðið - 09.12.2007, Blaðsíða 28
MENNING 2 K osningarnar um síðustu helgi í Rússlandi færðu flokki Pútíns forseta stóran meirihluta í Dúmunni. Þá hefur flokkur hans og liðið sem að honum stendur enn hert tökin á samfélagi þar austur frá, ekki aðeins í þeim hlutum landsins sem standa næst Vesturlöndum, heldur líka í fjarlægari pörtum sem lúta stjórninni í Moskvu. Þá ræður valdastéttin í Rússlandi öryggislögreglunni, hernum, fjölmiðlum, olíuiðnaði og nú herma fréttir að áhugi þeirra á listrænu starfi þar í landi hafi aukist. Fyrir fáum vikum fyrirskipaði menningarmálaráðherra landsins að saklaus ljósmynd úr fórum listahópsins Bláu nefin yrði ekki sýnd á sýningu í París. Myndin sýnir tvo lögreglumenn standa í birkiskógi að kyssast og heitir Tímabil miskunnar. Bláu nefin vinna einkum með ljósmyndir sem eru kátleg en miskunnarlítil umfjöllun um ýmis fyrirbæri sem yfirvöld, veraldleg og andleg yfirvöld þar taka nokkuð alvarlega. Það er einmitt samtvinnun valdastofnana sem fólki í listalífi landsins stendur stuggur af. Hálf tylft listamanna hefur verið ákærð fyrir myndlist sína og galleríistinn Marat Guelman var tekinn og laminn af hópi manna á götu fyrir nokkrum mánuðum. Hann hefur um langt árabil rekið gallerí sem sýnir list utan við alfaraleið. Um þessar mundir er þar uppi sýning á verkum eftir Marilyn Manson, en við galleríið hefur stór hópur listamanna komið að, þar á meðal Bláu nefin, sem voru fulltrúar Rússlands á Feneyja- tvíæringnum bæði árið 2003 og 2005. Hann hefur rekið kröftuga starfsemi bæði í Moskvu og í Kiev og beitt sér fyrir sýningarhaldi víða um landið, meðal annars stutt fréttasíðuna www.gif.ru, en þar má fylgjast nokkuð með sýningarhaldi í Rússlandi á verkum listamanna sem eru leitandi að nýju máli fyrir hið mikla land sem skóp þá. Þá er forvitnilegt að skoða síður gallerís- ins www.guelman.ru. Nú eru horfur á að sverfi til stáls með róttækum listamönnum og íhaldssömum, sumir segja afturhaldssömum, öflum í stjórnkerfi Rússlands og þegar til átaka kemur þar milli hópa listamanna eru engin grið gefin. Ýmsir hafa einmitt óskað griða: þeirra meðal hinn kunni leikstjóri og leikari Nikita Mikhalkov. Yngstu myndir hans til að sjást hér á landi voru Rakarinn frá Síberíu 1998, Brunninn af sól frá 1994, sem hann hlaut bæði verðlaun í Cannes og Óskar fyrir; Svörtu augun frá 1987 og Óklárað verk fyrir sjálfspilandi píanó frá 1977. Mikhalkov vinnur nú að framhaldsmynd eftir Brunninn af sól en þegar hann talar hlustar Rúss- land. Þeir bræður Andrei Konchalovsky hafa lengi verið í forystu listamanna í Rússlandi, enda komnir af listafólki í þriðja ættlið. Faðir þeirra samdi þjóðsönginn. Mikhalkov tilheyrir hópnum kringum Pútín og skoraði á hann ?fyrir hönd fjölda listamanna? að breyta lögum um áframhaldandi setu á forsetastóli. Mótmæli risu víða og hafa málsmetandi menn í ýmsum listgreinum stigið fram og mótmælt áskorun- inni. ?Framtíð okkar er fortíð,? segir rithöfundurinn Sorokin í viðtali við International Herald Tribune í síðustu viku. Mikhalkov neitar því ekki og segir ?modus operandi? Rússlands vera menntaða íhaldssemi og á þá við valdstjórn sem virðir hefðir trúar og fornra siða. Það eru samtök heima fyrir sem hafa sótt til saka einstaklinga sem stóðu fyrir sýningunni um rúss- neska samtímalist í París fyrr á þessu ári. Talið er að hún hafi komist á koppinn fyrir afskipti franskra yfirvalda. Lítið var um mótmæli rússneskra lista- manna þegar koss löggunnar var tekinn af sýning- unni og þykir mörgum það til marks um óttann sem ríkir nú í Rússlandi. Guelman talar um sefasýki gegn vestrænum áhrifum sem leggist brátt yfir listalífið. Raunar hefur list frá Rússlandi vakið minni athygli hin síðari misseri, einkum vegna framgöngu kínverskra listamanna í myndlistarheiminum. Guelman segir rússneska list vera íroníska í eðli sínu og svo hafi verið um langa hríð, en það kalli fram sjónarmið sem stjórn ríkis og kirkju kunni illa við. Sagan sýnir að alla síðustu öld földu andófsöfl sig í skjóli lista. Því er spáð að úrslit kosninganna fyrir viku kalli enn á slíkt skjól fyrir tjáningarfrelsið og ýmsir hópar muni á næstu misserum sækja hart að því skjóli. MOSKVA trúir ekki á tár T ilnefningar til Íslensku bókmenntaverð- launanna eru til umræðu. Eðlilega. Verðlaun skulu standa undir nafni og endurspegla á sannfærandi hátt sinn stofn. Komið er í ljós að fyrirkomulag vals og úrslita verðlauna bókaútgefenda er umdeilanlegt. Greiða verður fyrir hvert rit sem skal koma til álita ? sú greiðsla hefur í nær tvo áratugi verið hin sama ? 25 þúsund. Ekki nema lítill hluti þeirra tveggja þúsunda rita sem koma út í ár kemst í pottinn. Útgefendur margra fræðirita og bókmenntaverka telja sig ekki eiga erindi í þann slag. Eru ekki með. Sem skekkir myndina strax. Tvær þriggja manna nefndir velja síðan úr bunkanum sem borgaður er inn. Tíu verk fara síðan til lokaálits hjá þriðju nefndinni. Íslensku bókmenntaverðlaunin eru peningaverðlaun ? þess vegna er aðgangseyririnn. Hefur verðlaunaupphæðin í báðum flokkum staðið í stað um langt skeið. Athugasemd Sigurðar Pálssonar um að verðlaunaféð þyrfti að vera 10 milljónir svo verðlaunin skiptu máli er hárrétt. Nýlega hefur Þráinn Bertelsson upplýst að hlutur höfundar af seldu eintaki á meðalverði sé um 500 krónur. Heiðurslaun Alþingis munu vera um 120 þúsund á mánuði, grunnlaun starfslauna ekki helmingi meiri. Það er því ljóst af þessum tölum að hagur höfunda bæði fræði- og bókmenntaverka er afar rýr. Þeir eru heftaðir flestir á fátæktarjötu, verða að framleiða látlítið með reglulegu millibili. Og spyrja má hvort það sé bókmenntum til fram- dráttar. Víst er ríkisstyrkur til fræða og bókmennta nauðsynlegur á þeim örmarkaði sem Ísland er. Ákafi íslenskra höfunda til útrásar er því skiljanlegur, heimamarkaður og stuðningur af skattfé til bók- menntasköpunar dugar mönnum ekki til framfærslu og þeirrar aðstöðu sem nútímahöfundar verða að hafa. Og ekki er að minnka mikilvægi þess að rekinn sé í landi þróaður bókiðnaður sem á öllum sviðum stenst samkeppni. Ein forsenda þess er að rithöfund- um séu tryggð sæmileg laun. Geti útgefendur ekki tryggt það verður að líta til stærri hagsmuna ? þjóðarhags. Starfslaunakerfið er komið til ára sinna og ekki kvaldi höfðingsskapur þingheim þegar sett voru niður mörk fyrir launagrunni í þeim lögum, þing- heimur er gjafmildari þá hann dæmir í eigin sök og skaffar sér laun og eftirlaun. Stjórnvöld ættu að taka það til endurskoðunar, styrkja það enn og auka. Hagsmunaaðilar sem standa fyrir viðurkenning- um, Grímu, Eddu, Sjónlistaverðlaunum og Íslensku tónlistarverðlaununum verða á hverjum tíma að líta til framkvæmdar, hvort sem hún fer fram í fámenn- um hópi eða stórum. Þeir verða að meta það við áhugamenn og fjölmiðla að rætt sé á opinberum vettvangi um verkhætti við val og eiga að fagna þeim áhuga. Vegtyllur af þessu tagi er hnykkur á þeirri almennu athygli sem listalífið í landinu nýtur. Umræður um þau eru vottur umhyggju. VERÐLAUN OG VEGTYLLUR Páll Baldvin Baldvinsson skrifar Sérverslanir með íslenska listhönnun eru fáar þótt stöðugt fjölgi þeim sem vinna á þeim akri. Í gamla innréttingahúsinu við Aðalstræti eru sýningarsalir fyrir slíka muni og Kraum sem selur og sýnir íslenskt handverk af ýmsu tagi. Þar koma að sjötíu hönnuðir. Valið á verkum til sölu er vandað og gefur því að líta það sem best er gert í íslenskri listhönn- un: fatnað, skartgripi, leður og roð, nytjahluti, húsgögn, bækur og plötur. Í gær opnaði Handverk og hönnun jólasýningu í framhúsinu, en á sýningarlofti í bakhúsinu er sýning á húsgögnum eftir Erlu Sólveigu Óskarsdóttur og lampi Aðalsteins Stefánssonar. Bæði vinna á alþjóðlegum vettvangi. Þá er ótalið það sem er á boðstólum í Kraumi. Áhugasamir sem ekki eiga þess kost að leggja leið sína í Aðalstrætið næstu daga geta litið á vefsíður: www.kraum.is, og www. handverkoghönnun.is. Best er þó að líta við í þessu aldna húsi: Tóvinnuhús er það merkt á uppdráttum frá Skúla Magnússyni sem hóf iðnað hér í borginni sem hafði fram til þessa verið stopull á verslunarstöð- um og biskupstólunum. Það er reist 1764 og var eitt þeirra húsa sem stóðu við þá einu götu sem Reykjavík var þá. Kraum í Aðalstræti Halla Bogadóttir, forstöðu- kona í Kraumi, við sýnishorn af íslenskri listhönnun sem hún selur í fógetahúsinu. ÍSLENSKT HANDVERK MY ND MEÐ LEY F I : GALERIE VOLKER DIEHL , BERLIN / GUELM AN GALLER Y , MOSC OW GUELM AN GALLER Y , MOSC OW GUELM A N GALLER Y , MOSC OW
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120

x

Fréttablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fréttablaðið
https://timarit.is/publication/108

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.