Náttúrufræðingurinn - 1939, Blaðsíða 21

NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN 113
................iiiiiiiiii.iiiiiiiii........iiiii...........
göngum heim til Hvalseyja eitthvað sunnan að, og svo var einnig
í þetta skipti. Ég sá eina skammt fyrir framan eyjuna, sem ég
var í, og datt í hug að skjóta hana með rifli, sem ég hafði með-
ferðis, ef hún gæfi færi á sér. Þegar hún stakk sér, hljóp ég
fram á klett á eyjunni, og ætlaði að koma mér þar fyrir. Klett-
urinn er þverhníptur að framan, og um leið og ég kem fram á
brúnina, verður mér litið niður fyrir. Sé ég þá að urtan er þar
að snuðra við sjávarbotninn. Ég sá í opin augun á henni, sem
eðlilega sneru upp, en óðar en hún hafði séð mig, þaut hún sem
örskot burtu, og hafði ég ekki meira af henni í það sinn.
Það er eðli útselsins, að þegar ætið kemur undir vorið og hann
losnar úr vetrarsveltinu, að dreifa sér þá með öllum ströndum á
meðan hann er að fita sig, og fylgjast þá kynin sjaldan að. Karl-
selurinn virðist sækja lengra frá átthögunum heldur en urturnar.
Hvalseyjaselurinn fór áður svo sem menn vissu alla leið suður
á Skerjafjörð á sumrin, og enn í dag virðist hann fara að minnsta
kosti suður á Kollafjörð. Héldu Suðurnesjamenn jafnvel stund-
um, að slangurselur sá, sem þar var á sumrin, kæmi alla leið sunn-
an frá Eldey. Tjaldui*eyja-selurinn dreifir sér t. d. vestur með
Staðarsveit og alla leið vestur að Hellnum eða lengra. Á sumrin
halda sömu urturnar sig ár eftir ár á sama stað á meðan þær
lifa. Séu þær drepnar, koma vanalega aðrar í þeirra stað. Þegar
líður að september fara þær að halda af stað í áttina til kæping-
arstöðvanna, og er þá vanalegt að brimlar séu í fylgd með þeim.
Urtan ræður því, hvað hratt er farið, en hann dregst í humátt á
eftir. Stundum koma þau úr kafi saman, en komið getur fyrir,
eins og ég gat um fyrr, að urtan slangri upp undir land, en hann
bíður þá fyrir utan á meðan.
Oft hefir það undrað mig, hve vel selagólið heyrist í fjarska.
Það virðist ekkert heyrast betur, þó að maður sé rétt við hliðina
á selnum í skerinu heldur en úr mílna fjarlægð, og eigi bregst, að
hljóðið heyrist bezt úr þeirri átt, sem vindur blæs úr næst.
Merkilegt er annað við útselsbrimla, en það er, að þó þeir séu
dauðskotnir, þá geta þeir haft það til að rakna við aftur eftir
nokkurn tíma, eða ganga aftur, eins og við köllum það, og þá eru
þeir rétt ódrepandi. Ég var einu sinni búinn að glíma lengi við
einn á skutli, sem ég þó skaut upp á skeri, en hann hafði raknað
aftur við sér og komist í sjóinn. Það dugði ekki að mola haus-
kúpuna á honum, hann hætti ekki að hreyfast fyrr en ég hafði
tekið úr honum heilann. Einnig vissi ég dæmi um það, að búið
8