Samvinnan - 01.04.1969, Blaðsíða 3

Reykjavík.
Herra ritstjóri.
í októberhefti Hlyns, rits
samvinnustarfsmanna, er grein
um enduTskipulagningU' ensku
samvinnufélaganna, ásamt
ræðu Taylors lávarðar, sem ég
tel að eigl mikið erindi til ís-
lendinga og íslenzkra sam-
vinnumanna.
Á timum atvinnuleysis og
óöryggis, þegar menn sjá ekki
aðra leið betri en flýja land,
eftir að hafa verið meðal tekju-
hæstu manna heims, miðað við
höfðatölu þjóðarinnair, hlýtur
að vera eðlilegt að leita að or-
sökum þess, sem slíku ástandi
veldur. Hafa þar verið nefnd
til atriði svo sem verðfall og
aflabrestur, að ógleymdri
rangri stjómarstefnu.
Mér er þó nær að halda að
meginorsökin sé hvorugt af
þessu, heldur áhugaleysi alls
almennings um félagsmál, og
þá um leið oft sín brýnustu
hagsmunamál. Það er ekki óal-
gengt að heyra meðlimi hinna
ýmsu félaga agnúast út í sam-
þykktir, sem gerðar höfðu ver-
ið í félögum þeirra, að þeim
fjarverandi, af því þeir hinir
sömu höfðu ekki áhuga á að
mæta á viðkomandi fundi.
Þetta áhugaleysi og ótti við
að koma skoðunum sínum á
framfæri veldur því, að tak-
markaður hópur manna er
leiðandi í félagsmálum lands-
manna, oft um áratugi. Slíkar
aðstæður leiða af sér takmark-
anir og jafnvel óreiðu viðkom-
andi félaga. Gleggstu dæmin
eru stjómmálasamtökin og
samvinnusamtökin, sem mig
langar að ræða hér sérstaklega.
Það virðist vera misskilning-
ur alls þorra manna, að sam-
vinnufélag verði að heita
„kaupfélag". Þessi misskilning-
ur hefur valdið því, að hring-
inn í krimgum land á hverjum
verzlunarstað er eiitt félag látið
sinna hinum ólíklegustu hlut-
verkum, og oft með þeim af-
leiðingum að það getur ekkert
þeirra rækt sem skyldi.
Það er ekki óalgengt, að
sama samvinnufélagið sé með
aðalverzlun staðarins, með
landbúnaðarvörur í umboðs-
sölu, reki þjónustuiðnað fyrir
svæðið, sé útgerðarfélag og að
síðustu aðallánastofnun á við-
komandi verzlunarsvæði, sem
öllum finnst sjálfsagt að geta
fengið ótakmarkað úr og hin
mesta svívirða að þurfa að
greiða vexti, ef viðkomandi
hefur verið skuldlaus um ára-
mót, þó að humdruð þúsunda
séu í skuld meiri part árs.
Það getur varla talizt óeðli-
legt, þó eitthvað sé ekki sem
skyldi við slikan rekstur, og
oftast er það verzlunin, sem
fyrir barðimu verður, þegar
freistazt er til að láta harna
bera halla af annarri þjónustu.
í stjórn þessara félaga sitja
tíðum menn, sem voru fram-
sýnir og dugmiklir fyrir 30 til
40 ár.um og hafa unnið mikið
og gott starf, svo að þeim fáu
félagsmönnum, sem á fundi
mæta, finnst þeir þurfi að
heiðra þá með þvi að láta þá
fremja elliglöp í sömu störfum
og þeir hafa áður unmiö hvað
bezt í.
Stjórm kaupfélaga getur því
sumstaðar verið safn heiðurs-
borgaraöldunga á viðkomandi
verzlunarsvæði. Þessi mál hafa
jafnvel þróazt upp í það, að
sami maður sé framkvæmda-
MUdiir
lyri 1*
hendur
vex
• •
ÞVOTTALOGUR
OrSj EFNAVERKSMIÐJAN
SJÖFN
Wm AKUREYRI
FÆSTI KAUPFELAGIIMU
3