Samvinnan - 01.04.1969, Page 35

Edvard T. Edvardsson:
Hnýflar
surnadarnbsvns
í landi einu laingt laingt í burtu þar sem tunglið skín á daginn
og sólin á næturnar bjó eitt sinn þjóðhöfðitngi, sem á sínum efri
árum fékk ákafa lönigum til að smaikka seyði af homum sumar-
gamallar gimbuir.
— Heiliin mín, sagði hann við konuna sína. Eftir þéttar og fast-
ar hugleiðingar hef eg gengið úr skugga um, að það mundi styrkja
gamlan maiga minn, fjörga blóðið og fríska þan'kann að smaifcka
seyði af hornum sumargamailar gimbur.
— Eg skal laga seyðið, sagði konan státin, ef þú færir mér
lambið.
Árla kvölds, þegar sólin hóf næturlega siglingu sina um hvolfið,
fór þjóðhöfðingi-nn að gamga; hann gekk upp í sveit og spígspor-
aði fram og aftur um landið. Og öll sumarlömb landsins flykktust
til hans og lögðu snoppuma á kné hans og jörmuðu upp til hans
til að votta honum hollustu. En sér til rnikils hugarangurs sá
hann, að ekkert þessara lamba hafði hnýfla, sem hann vildi
drekka af seyði; þau vor.u ýmist ofhyrnd eða vanhyrnd, h-nýfl-
arnir annaðhvort of dökkir eða of ljósir, of sléttir eð.a of gáróttir.
Og hann hélt áfr.am að reika um sveitinia og spígspora fr.am og
aftur um landiö, en hvergi kom hann auga á gimburlamb, sem
féll honuim í geð.
Þá fylltist hann óstjórnlegri bræði og fyrirskipaði, að hnýflar
hver-s eins og eimasta lambs í ríkinu skyldu afhöggnir og þeim
sundrað á sæ út og er þaðan runnið hið kollótta sanðakyn heims-
ins.
Nú varð hann bæði dapur og dáðlaus, sútandi og simnulaius og
sá fram á að daga-r sínir yrðu brátt taldir, ef hann fenigi ekki að
bragða soðvatn af þeim réttu hnýflum.
Og hann varð sinnulaus um hag ríkisins. Hann hirti ekki lengur
um að stjórna þegnunum og b-rátt urðu þeir .sna'uðir og volaðir og
með því þjóðhöfðinginn var ástsæll af alþýðunni sár-bændu öld-
ungar hennar hann um að láta hu-ggaist og taka á ný um stjóm-
vöhn-n. En hann hlustaði ekki á kveinstafi þeirra og sökk dýpra
og dýpra í sálarvíl og ha-rmkvæli.
Öll -ráð voru reynd, öllum brögðum v-ar beitt; vitringar og
fræðimenn lögðust undir f-eld en- það v-ar vita gaignslaust: þjóð-
höfðimginn heim-taði soð og vildi að öðrum kosti deyja.
Loks héldu ráðhe’rrar h-ans íhu-gunarfund við beð hans og
hjarta- og nýrnamál-aráðherrann -kvaddi sér hljóðs og sa-gði:
— Hversvegna hnýflar? Hversvegna -ek-ki klaufir? Öldiungar
vorir haf-a varpað púr og staðfest fyrir náð Herrtams, -að gimbur-
klaufir gefa hnýflunum ekkert -eftir hvað viðvíku-r bragði, söltum
og næringarkrafti; þær styrkja ma-gann, fjörga blóðið og fríska
þankamn.
Þá reis þjóðhöfðinginn upp við dogg og reif í hár sér og sagði
með grimmdarraust:
— Varpið þessum m-anni í dýpstu og myrkustu dýflissuna í
ríkinu!
Þá stóð upp skáldskaparmálaráðherrann, skjálfan-di á beinun-
um, og mælti:
—■ Hv-ersvegma horn eð-a klaufi-r, yðar tiginleiki? Hversvegna
ekki sku-min a-f hn-etunum úr aldinga-rði yðar göfgi? Hú-n -er
dö-ggvuð hunangi og m-ettuð rósailmi og þrungin þeim -rétta kra-fti.
Og þjóðhöfðinginn reis upp við dogg og tætti klæði sín og
þrum-aði:
— Leggið þennan rnann í hl-ekki og k-astið homum út í yztu
myrkur!
Þá -gnötruðu -alli.r -ráðherrarnir af skelfingu og hugsuðu m-eð
sér, að hyggilegas-t væri að þegja, því ekke-rt fengi slökkt þor-sita
þessa fyrirmennis.
Loks rei-s upp samvizkumálairáðherriann, gamall síðskeggur,
sem var vi-tur í hjartanu og vildi h-aldia lífi-nu. Hann mælti:
— Véfréttin tjáir oss, að slikir hnýflar sem igómur yðar gimist
af seyðið, fi-nnlst aðeins á þeirri gimb-ur sem borin er -af tveimur
mæðrum s-em hvonug hef-u-r fengið við hrúti. Með samvizkusam-
legri -eftirgr-ennslan hafa flu-gum-enn vorir komizt að rau-n um, að
-slikt lamb fyrirfinnist aðeins hjá Vesturbyggjum, þeim s-em búa
uppi í fjöllun-um handan fljótsins. Þetta lumb er siungt o-g eldist
ekki, það jarma-r -glaðlega í hlíðum fjallanna og þreytlst ekki,
það er undir handarjaðri Herrans og deyr ek-ki.
Er þjóðhöfðinginn heyrði þetta varð h-anm glaður í sálinni og
faðmaði að sér samvizkumálaráðherrann og hr-ópaði:
—■ Þú -ert sá sem -eg hef leitað að. Sannl-ega- s-e-gi eg ykkur: efti-r
-mimn da-g verðu-r þessi maður!
En hinir ráðherrarnir u-rðu lifrauðblágráir af öfund og for-
mæltu sjálfum sér fyrir að hafa ekki h-af-t skynsemi til að spyrja
véfréttina. Og þeir inrð-u þun-gaðir afbrýði og b-urðurinn var sam-
-særi.
En drottna-ri þeir-r-a gaf þeim ekki færi á að fr-amfylgja haturs-
málunum; hann se-ndi þá á fund Vestu-rbyggja -til að kr-efj-a um
lambið.
Ef-tir -tíu -tungldaga og tíu sólnætur -komu þeir aftur æjandi og
kvein-andi og hinn elzti þeirra lagði hökuna á kné þjóðhöfðingj-
ans og sagði móðu-r a-f ek-ka:
—■ Æ, blóm-henti stjórnari stjamdansi-ns, þa-ð er mér ofraun a-ð
færa yður hörmungarf-réttina!
— Talað-u, mælti þjóðhöfðin-ginn, eða þér v-erður f.argað á stalli.
— Slíkir eru málavextir, sagði ráðherra-nn, ,að Vestuirby-ggjar
haf-a -tekið sér la-mbið fyrir guð og byggt því hof á fjallinu. Þeir
vilja stríð fremur en sjá af hnýflum þ-ess, sem -eru hvorki of litlir
né of stórir, -hvorki of ljósi-r né of dökkir, hvorki of slétti-r né of
gáróttir.
— Verði stríð, sagði þjóðhöfðinginn. Og það v-arð stríð, sem
stóð í itíu ár og tveimur betur, og þegar því lauk samanstóð iri-kis-
heildin -af ekkjum og mun-aðarlausum, -kroppinbökum, s-em óhæfi-r
voru til herþjónustu, og liðhlaupum, sem stálu öllu steini léttara
og nauðguðu ekkjunum allt hvað -af tók. Af Vestu-rbyggjum féllu
aftur á móti aðei-n-s -tvei-r: annar úr -guðhræðslu í hofinu, hinn úr
eHl.
Þjóðhöfðinginn lifði enn og gi-mtist lambið -aldr-ei -mei-ra en nú.
Ha-nn sá fra-m á gereyðingu ríki-sins, ef -ekki yrðu -s-kjótar bam-
ei-gni-r. Þessvegna fyrirskipaði hann liðhlaupunum o-g kroppin-
bökun-um -að -geta minnst hundrað a-fkvæmi á ári með þeim
fiölda -ekkna, sem eítir voru í riki-nu, og sjálfur setti hann for-
dæmi m-eð bví -að geta við kon-u sinni barn, sem hann nefn-di
..Friður á jörðu“.
Að s-extán árum liðnum hélt han-n í nýtt stiríð með stórmi-klum
her velví-gum og þun-gvopnuðum.
En allt fór á sa-ma veg, af liði h-ans féllu fl-estir, en af liði
Vesturbyggja féllu tveir, -ann-ar úr hálsæðastíflu, hinn úr sau-rlífi
í virkinu. Og hann -endurs'kipulaigði b'arnieiignir o-g o-rti mikilíemg-
leg þjóðemi-skvæði m-eð tilstyrk skáldanna og lét sem-j-a gr-afal-
var-legar ra-unsæisskáldsögur um baráttu f-eðrann-a fyrir bættu
mannlífi og væntanlegan sigur þeirna. Og sonur h-ans „Friðu-r á
jörðu“ -unni föður símum og hjálpa-ði honu-m að -sitjóma þegnun-
u-m og þei-r urð-u frægir í h-eiminum fyrir djiarf-ræði sitit og h-u-g-
sjónabál og miargir urðu till að -elska þá h-eitt o-g a-llir töldu þá
mikilhæfa stjó-rinmálamenin.
E-nn hef-ur þjóðhöfðingi-nn ekki f-en-gið hnýfl-a suimarlambsins
og e-nn h-eldur hann áf-ram að stríða.
En sumairlambið jarma-r glaðlega í hofinu- og -er haldið v-el og
í djúpurn og víðum átrúnaði hjá Vesturbyggj.um, og hnýflar þ-ess
eru hvorki of stórir né of litlir, hvor-ki of ljósi-r né of dökki-r,
hvorki of sléttir né of gá-róttir. 4
35