Andvari

Árgangur

Andvari - 01.06.1964, Blaðsíða 41

Andvari - 01.06.1964, Blaðsíða 41
ANDVARI FÁNI ÍSLANDS OG SKJALDARMERKI 39 í íslendingafélaginu í Kaupmannahöfn og einnig í Reykjavík og var fylgjandi því, að fálkinn yrði tekinn upp, bæði sem merki og þjóðfáni, en í verzlunarfánanum skyldi hafa sambandsmerki, sem einnig yrði tekið upp í verzlunarfána Dana. Fálkamerkið varð vinsælt, en þó voru uppi raddir gegn því. Segir í grein í Fjallkonunni, að fálkinn sé hinn grimm- asti ránfugl íslenzkur og „fálki" sé sá maður kallaður í daglegu tali, sem bæÖi þyki heimskur og illgjarn. Þingvallafundurinn 1885 samþykkti fyrir atbeina Valtýs Guðmundssonar, að Island ætti rétt á sérstökum verzlunar- fána, og sama sumar flutti stjórnskipun- arlaganefndin í neðri deild Alþingis frumvarp til laga um þjóðfána fyrir Is- land. Var gert ráð fyrir að fánanum yrði skipt í fjóra ferhyrnda reiti með rauðum krossi, hvítjöðruðum. Skyldu þrír reit- anna vera bláir og á hvern þeirra mark- aður hvítur fálki. En fjórði reiturinn, stangarreiturinn efri, skyldi vera rauður með hvítum krossi, þ. e. eins og danski fáninn. Jón SigurÖsson á Gautlöndum var formaður nefndarinnar og mælti fyrir frumvarpinu í þinginu. Frumvarpið varð cigi útrætt, en þarna er gerð tillaga um þá þrjá liti, sem síðar urðu í fánanum: blátt, hvítt og rautt. Flinn 13. marz 1897 ritaði Einar skáld Benediktsson grein í blað sitt Dagskrá, þar sem hann segir, að þjóðlitir Islands séu blátt og hvítt og krossinn sé hið al- gengasta og hentugasta flaggmerki. Legg- ur hann því til, að fáni Islands verði hvít- ur kross í bláum feldi. Jafnframt bendir Einar Benediktsson á, að menn hafi rang- lega til þessa blandað saman rnerki og fána í umræðum um fánamálið. Fálkinn hæfi vcl sem merki, en ekki í fána. Eins og áður er frá skýrt, var breytt um skjaldarmerki landsins árið 1903, silfraður fálki á bláum skildi leysti af hólmi hinn gullkrýnda silfurþorsk á rauðum skildi, sem verið hafði í innsigli landsins senni- lega frá 1550, en þó líklega notaður sem merki landsins miklu lengur. Árið 1591 sést þorskurinn í skjaldarmerki Danmerk- ur á gullpeningum, sem þá voru slegnir og kallaðir Portúgalspeningar og dr. Jón Þorkelsson fann mynd af flatta þorskinum á skinnbók frá því um 1360, og segir svo um það: „... á fremri hlið 15. blaðs skinnbókarinnar úti á spássíu er dregin upp mynd af flöttum þorski, og virðist myndin með vissu vera gerð um sama leyti og skinnbókin er rituð (c. 1360) og af sama manni, og er þetta sú langelzta mynd, er vér vitum af þorskinum; er þessa því hér getið, að menn hafa ekki fyrri tekið eftir þessu."1) IV. Þótt þorskurinn væri nú vikinn fyrir fálkanum í skjaldarmerkinu, þá var fána- máliÖ óleyst. Árin 1905—1906 urðu enn umræður um fánann í blöðum, og 27. september 1906 var haldinn fundur í Stúdentafélagi Reykjavíkur um fánamál- ið. Hafði Jónas Guðlaugsson, skáld, þar framsögu. Á þessum fundi kom einmitt fram sú fánagerð, sem síðar átti eftir að verða þjóðfáni íslands. Matthías Þórðar- son, síðar þjóðminjavörður, sýndi á fund- inum fána, sem hann hafði gert. Var það hvítur kross í bláum feldi með rauðum krossi í miðju, er skyldi geta táknað fjalla- blámann, ísinn og eldinn. Kaus fundur- inn fimm manna nefnd í fánamálið, þá Bjarna Jónsson frá Vogi, Guðmund Finn- bogason, Benedikt Sveinsson, Magnús Einarsson og Matthías Þórðarson. Skilaði nefndin áliti til fundar í félaginu 22. október, en hafði ekki orðiÖ á eitt sátt um liti fánans. Meirihluti nefndarinnar vildi Irafa bláan feld með hvítum krossi, en 1) ísl. fornbréfasafn III, bls. 152.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.