Vikan

Tölublað

Vikan - 12.07.1973, Blaðsíða 10

Vikan - 12.07.1973, Blaðsíða 10
MAGNÚSSONAR ÓSKAVIÐTAL MAGNÚSAR VESTMANNAEYJA VIÐ ÞORBJÖRN SIGURGEIRSSON PRÓFESSOR. BÆJARSTJÓRA ELDGOS OG EÐLISFRÆÐI — Þaö er ekki fylgst meö hugsanlegum gosum á íslandi og er raunar ekki séö hvaö gera þyrfti til þess að fylgjast með hvar gos kann að vera I aösigi. Jarðskjálftamælingar gætu væntanlega helzt komið að gagni og það er'unniö mjög ötullega að þvf að setja upp þétt net jarð- skjálftamæla. Þegar meiri reynsla er komin á niðurstöður kerfisbundinna jarðskjálfta- mælinga, verður kannski mögu- legt að segja fyrir um eldgos, en það á væntanlega larigt i land. Fleiri aðferðir hafa raunar veriö reyndar og koma hugsanlega til greina til þess að spá eldgosum. Hallamælingar gætu verið gagn- legar á einstökum stöðum. Ef aðdragandi eldgoss reynist vera sá, að jörðin bólgnar upp, þá er mikið unnið við slfkar mælingar. En enn skortir reynslu til að segja til um, hvort slikar mælingar gætu borið árangur hér á landi. Hugsanlegt er, að breytingar verði I segulsviði á undan eldgosi, en erfitt mun að finna þær. A segulsviðinu i Surtsey voru gerðar ítarlegar mælingar eftir að gosið hófst og niðurstöður þeirra sýndu, að. þar urðU veru- legar breytingar I segulsviði. Þær stöfuðu þó fyrst og fremst af hrauninu, sem þar kom upp og segulmagnaðist um leið og það kólnaði niður fyrir visst hitastig. En hvort einhverjar breytingar urðu þar áður en gosið hófst, er ekki vitaö. Eftip þessum ummælum Þor- björns Sigurgeirssonar prófessors að dæma, virðist enn vera langt frá þvi að visindamenn geti sagt fyrir um eldgos. Þor- björn sagði að eina gosspáin, sem hann gæti gefið, væri að eldgos gæti hafist hvenær sem er og hvar sem er á eldgosasvæðinu, sem er 10 VIKAN 28. TBL. geysistórt, og þess vegna er bezt fyrir okkur að vera við öllu búin. Flest gos á Islandi koma Ur gfgum eða sprungum, sem aðeins gjósa emu sinni. Hekla og Katla eru undantekningar, þvi að þar gýs hvað eftir annað á sama stað. Heimaeyjargosið varð I grennd við kulnað eldfjall, en slikt er algengt, þar sem eldfjöll liggja yfirleitt þétt á eldgosasvæðinu. Kannski fleygir jarðvísindunum svo mikið fram, að hægt verði að spá eldgosum af nokkurri nákvæmni og með það miklum fyrirvara, að ráðrúm gefist til þess að gera varúöarráðstafanir. Þorbjörn er Húnvetningur, fæddur á Orrastöðum á Asum og alinn þar upp. Að loknu stúdents- prófi hélt hann til Kaupmanna- hafnar og lagði stund á eðlisfræði yið háskólanri þar. — Ég fór utan naustið 1937 og var I Kaupmannahöfn tíl ársins 1943. Ég var við stofnun, sem kennd er viö Niels Bohr, og vann þar i nokkra mánuði að loknu námi. Þetta var á striösárunum og Þjóðverjar lokuðu þessarri stofnun öllum að óvörum. Þegar ég kom aö byggingunni einn morguninn, sá ég að þýzkur vörður var við innganginn. Þá lét ég sem ekkert væri og gekk fram- hjá og svo var vist með flesta, sem störfuðu þarna. Síðan sætti ég færis aö komast yfir til Svi- þjóðar. Mér eru sérstaklega minnisstæö götuljósin i Málmey, þegar yfir kom. Það var ótrú- legur léttir að geta gengiö um upplýstar götur, en Kaupmanna- höfn var myrkvuö. — Gerði hernám Þjóöverja nokkuð boð á undan sér? — Ég held að hernámið -hafi komið flestum mjög á.óvart. Svo var að minnsta kosti um mig. Morguninn 9. ápril 1940 sveimuðu þýzkar flugvélar yfir borginni og það var fljótlega tilkynnt, að Þjóðverjar hefðu hernumiö landið. Andriimsloftið var mjög þvingað I Kaupmannahöfn á ->trlðsárunum. Auk heimsókna á heimili manna, stöðvuðu þý/.ku hermennirnir iðulega fólk á göt- um úti og ef þeir fundu einhver bönnuð blöð eða bæklinga á fólki, v;;r mönnum umsvifalaust komið' Týrir bak við lás og slá. — Vár ekki danska neðan- jarðarhreyfingin nokkuð öflug? Þorbjörn Sigurqeirsson prófessor fyrir framan Raunvísindastofnun Há- skólans.

x

Vikan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikan
https://timarit.is/publication/368

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.