Vikan

Tölublað

Vikan - 12.07.1973, Blaðsíða 43

Vikan - 12.07.1973, Blaðsíða 43
GISSUR GUURASS Þaö eru of margir stólar i þessu herbergi Viltu bera hann upp fyrir mig? r Ég hef aldrei tekið eftir þvi, hvað þessi stóll er þægilegur! Ég held ég sé ekkert aö hreyfa hann. Eg bað Gissur um að fara upp með þennan stól, en hann virðist hafa gufað upp! ræða, en það er ekki ósennilegt, aö fyrst i stað kæmi upp sú fluga I manni sjálfum, aö stafsetning einhvers orös væri röng. En sjálfsagt ,er þetta óttalega kjánalegt. Timarnir breytast og mennirnir meo; og við tslending- ar höfum svo sem sætt okkur við meiri og róttækari breytingar heldur en hér er um a6 ræða. Stafsetningin ætti aö óllum likind- um að geta oroio auðveldari með þessum breytingum, þó ekki sé nema aö fella brott z, sem ég er eindregiö fylgjandi, og jafnvel y, og nefnd sú sem nú hefur veriö sett á laggirnar af menntamála- ráðuneyti, til þess aö fjalla um stafsetninguna, tel ég ákaflega timabæra. Og svo við sláum aðeins ;i léttari strejigi: Yröi þaö ekki ákjósanlegt að þeir Iitlu kollar, sem i framtiðinni eiga eftir að sitja á skólabekk, þyrftu ekki að kynnast þessum höfuöverk, sem z og y geta verið, ja nema þá þegar flett væri upp f gömlum skrudd- um, þar sem þessir stafir tiðkuð- ust enn. Fyrst I staö yrði þetta erfitt, og gleymum ekki öllum þeim deilum og „Félögum islenzkra áhuga- manna um z o.s.frv....." sem án efa risu upp. Þaö tæki einnig sinn tima að koma þessu í fram- kvæmd, það myndi ekki eiga sér stað á einum degi. Smátt og smátt, og þá liklega einna helzt með hjálp dagblaða og timarita, tækjum við þó á móti einni breyt- ingunni enn. JÖHANN S. MANÚELSSON Framhald af bls. 18. una, jafnyel þvi sem er eins f jarri kjarria málsins og stafsetning, eru viðbrögð marina við breytingum jafnaðarlega harla óskynsamleg og tilfinningahitinn þvl meiri sem minna vit er I við- brögðunum. Islendingar hafa á einum mannsaldri nokkurn veg- inn þegjandi og hljóðalaust breytt hýbýlum sjnum, klæðabúnaði, mataræði, samgönguháttum, at- vinnuháttum, menntunarvenjum og skemmtanalifi, en ég spái þvt að niðurfelling ypsilons — svo oefnd sé ómaksverð breyting á rithætti — verði af fjölda manna talin stofna islenzkri menningu I algjöran voða. j Það sem nú riður mest á er að koma almehningi I skilning um hversu Htilf jörlegt atriði stafsetn- ing I flestu tilliti er, en mig grunar að um það muni þvi miður fátt sagt I erindisbréfi nefndar þeirrar sem á að endurskoða lögboðna kennslustafsetningu. Umræður um stafsetningu á næstu misserum munu vafalitið. snúast mest um einstök atríði. Ekki hefi ég á mó.ti slikum um- ræðum, en margra skynsamlegra tillagna mun naumast að vænta frá almenningi. Flestum okkar er stafsetning fyrst og fremst til- finningamál, og þau rök eru sjaldnast mikils virði sem menn beita til að réttlæta tilfinningar slnar. Það er alltaf sárt að breyta um rótgrónar venjur. Það er þeim mun sárara sem menn hafa þurftaðleggjaharðaraðsér við aö tileinka sér venjurnar, en núgildandi stafsetningu hafa fæstir lært þrautalaust. Og kannske ér venjubreytingin sárust ef menn eru hreyknir af að hafa tileinkað sér venjurnar betur en aðrir, en svo er einmitt um marga skólagengna menn. Skólarnir hafa áratugum saman reynt að innræta nemeridum að það væri manngildisatriði að kunna skil á tilteknum staf- setningarreglum. Sú heimska mun nú hefná sin á tvennan hátt. Hún mun torvelda nefnd- inni að gera svo róttækar tillögur um breytingar sem skynsemi krefst, og. hún mun torvelda almenningi að sætta sig við þær skynsamlegu breytingar sem ugglaust má vænta að nefndin leggi til. ARNI BÖÐVARSSON Framhald af bls. 19, rellu gert sér af sliku, samtima- menn hans skrifuðu oröið ,,og" ýmist oc, ok eða merki af sama tagi og & Fáir nútimamenn kysu slikt óskorað frelsi I stafsetningu. 011 stafsetning byggist á kunnáttu i ákveðnu formkerfi málsins, og undan sllkri kunnáttu kemst enginn sem stafsetja vill reglubundið. Þvi er engin staf- setning vandalaus, og nemendur, sem lærðu stafsetninguna frá 1918 (je, einfaldan samhljóða, hvergi z: jeg, alt, béstur o.s.frv.) áttu Hka I erfiðleikum með aö læra hana. En mörgum er svo farið a ö það sem þeir kunna f slíkum frágangsreglum, finnst þeim gott og sjálfsagt, allt annað rangt eða fánýtt. Stafsetning er þvi vanaatrlði, og mikið af umræðum um hana byggist á tilfinningu: &g kann ekki við þetta. Þetta er ljótt. Máliö verður svo sviplaust, ef ekki er skrifað y. — Eitt skýrasta dæmið um mátt vahans i stafsetnircgu er stór og Htill staf- ur, og munu margir minnast úlfaþytsins sem varb þegar sjón- varpið leyfði sér að sýna sérnöfn með litlum staf. Hins vegar hafa færri áhyggjur af þvl hvort skrifað er dani, islendingur eða Dani, Islendingur, af þvf færri kunna þá reglu. Núgildandi stafsetning er studd þeim rökum aö hún sýni uppruna orða og geri málið gegnsærra. Ekki verður séð að þörf sé á að 28. TBL. VIKAN 43

x

Vikan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikan
https://timarit.is/publication/368

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.