19. júní - 19.06.1988, Síða 66

EKKERT
ER HELST AÐ FRÉTTA AF
KONUM í ATVINNULÍFINU
„Ef þú skiptir raunverulega máli verður þú miðpunktur frétta og ef þú
ert miðpunktur frétta hlýtur þú að skipta máli.“
Paul Lazarsfeld og Robert Merton
Dr. Sigrún Stefánsdóttir
r
slendingar hafa löngum verið
fréttaþyrst þjóð og dag hvern
verja flestir allnokkrum tíma í
fréttalestur í blöðum eða í að
fylgjast með fréttum í útvarpi og
sjónvarpi. Skoðanakannanir sýna
einnig að fréttaefni í útvarpi og
sjónvarpi hefur algjöra sérstöðu
hvað varðar hlustun og horfun. ís-
lendingar hafa gjarnan viljað vera
sjálfstæðir og láta engan segja sér
fyrir verkum en slíkt er látið lönd
og leið þegar fréttatíminn hefst. Þá
er kallinu hlýtt og fréttirnar látnar
hafa forgang. Hungraðir vinnu-
þjarkarnir eru jafnvel reiðubúnir til
þess að láta kræsingarnar á borð-
unum bíða þar til Páll Magnússon
og Guðni Bragason eru búnir að
fræða þá um hvað sé helst í frétt-
unum það og það kvöldið.
Hvað er frétt?
En hvað er það sem við köllum
í daglegu tali frétt og það sem
við nennum að lesa og hlusta
á árið inn og árið út þrátt fyrir
fjárhagsáhyggjur og basl? Hvað er
það sem við erum að lesa í blöðunum
og hlusta á í fréttatímum útvarps og
sjónvarps? í íslenskum orðabókum er
frétt skilgreind sem það að heyra eða
66
að fá að vita. Ekkert er hins vegar
sagt um hvað það er sem við eigum að
fá að vita eða heyra. í erlendum fag-
ritum um fjölmiðla er gefin fyllri skil-
greining á fyrirbærinu. Ein skilgrein-
ingin er sú að frétt sé allt það sem er
að gerast og skipti lesandann og þjóð-
félagið máli og bestu fréttirnar séu
þær sem skipta sem flesta máli og séu
áhugaverðar. Eldri skilgreiningar á
frétt leggja megináhersluna á breyt-
ingu og gildir þar einu hvort breyting-
in er búin að eiga sér stað, sé að eiga
sér stað eða eigi eftir að eiga sér stað.
Áherslan sem lögð er á breytingu
þegar verið er að skilgreina orðið
frétt vekur þá spurningu hvernig tek-
ist hafi til við að samhæfa fréttir og
þær þjóðfélagsbreytingar sem hafa átt
sér stað á undanförnum áratugum
eða eftir að fréttaflutningur varð að
seldri þjónustu.
Á örfáum áratugum hefur íslenskt
þjóðfélag breyst úr bænda og sjó-
mannasamfélagi í tæknivætt iðnaðar-
þjóðfélag. Það þjóðfélag þar sem
karlmenn deildu með sér megninu af
því sem var í launaumslagi þjóðarbús-
ins er ekki lengur til. Þess í stað er nú
þjóðfélag þar sem konur í vaxandi
mæli sækja út á hinn launaða vinnu-
markað.
Ef við skoðum þennan launaða
vinnumarkað með tilliti til frétta-
flutnings, þá komumst við fljótt að
raun um að vinnumarkaðurinn er ein
helsta uppspretta frétta. Það er frétt
að togarinn á Raufarhöfn veiddi vel.
Það er frétt að ullariðnaðurinn á í
stöðugum erfiðleikum vegna tregðu
Rússa við að kaupa mislanga ullar-
trefla. Það er frétt að ASÍ og VSÍ
deila um kaup og kjör og þannig
mætti lengi telja.