19. júní - 19.06.1988, Qupperneq 73

Jafnréttisáætlanir
opinberra stofnana.
/
Ifebrúar s.l. beindi Jafnréttisráð
þeim tilfnælum til stjórnvalda,
með bréfi til félagsmálaráð-
herra, að hvert ráðuneyti og
stofnun hins opinbera vinni fram-
kvæmdaáætlanir um hvernig stuðla
megi að jafnrétti karla og kvenna í
ráðuneytum og opinberum stofnun-
um. Samkvæmt jafnréttislögunum
skal Jafnréttisráð vera stefnumótandi
aðili í jafnréttismálum og vera ráðgef-
andi gagnvart stjórnvöldum, stofnun-
um og félögum í málefnum sem varða
jafna stöðu og jafnrétti með konum
og körlum. Reynslan hefur sýnt að
jafnréttislög ein og sér hafa ekki jafn-
að hlut karla og kvenna m.t.t. stöðu-
veitinga hjá hinu opinbera og störf hjá
hinu opinbera eru ekki síður kyn-
greind en störf á almennum vinnu-
markaði.
Með setningu jafnréttislaga 1976 og
1985 tóku stjórnvöld á sig þá frum-
kvæðisskyldu að koma á jafnrétti, en
þeirri skyldu hafa stjórnvöld sinnt að
takmörkuðu leyti með skipulögðum
aðgerðum. Fáar konur gegna stjórn-
unarstöðum hjá ríkinu og opinberar
stjórnir, nefndir og ráð eru að mestu
skipuð körlum, þrátt fyrir ákvæði
jafnréttislaganna um að leitast skuli
við að jafna hlut kynjanna á þeim
vettvangi.
Hinn 22. apríl s.l. var haldinn fund-
ur með yfirmönnum ráðuneyta og
stofnana ríkisins um áætlanagerð til
að vinna að jafnrétti á þeirn vettvangi
og er fyrirhpgað að þær áætlanir, sem
eiga að vera framkvæmdaáætlanir
fyrir hvert einstakt ráðuneyti og
stofnun, — verði fullmótaðar 1. nóv-
ember n.k. og taki gildi um áramót.
Fyrir áramótin hyggur Jafnréttisráð á
útgáfu á greindum áætlunum ein-
stakra ráðuneyta og stofnana, ásamt
með tillögum að aðgerðum til að
koma á jafnrétti á hinum almenna
vinnumarkaði. Ráðið mun efna til
viðræðna við launþegahreyfingar hjá
hinu opinbera og á almennum vinnu-
markaði, samtök atvinnurekenda og
Samband íslenskra sveitarfélaga um
stefnumótun í jafnréttismálum. Með-
al aðgerða sem Jafnréttisráð mælir
með að verði þegar teknar upp hjá
hinu opinbera eru: Að í starfs- og
stöðuauglýsingum verði konur hvatt-
ar til að sækja um, en þá starfsreglu
tók Norðurlandaráð upp árið 1987 í
auglýsingum um störf sem karlar hafa
fram að þessu gegnt að mestu hjá ráð-
inu. Að konur verði í ríkari mæli
hvattar til að sækja ákveðni- og
stjórnunarnámskeið til að auka hæfni
sína í starfi, en ábyrgð kvenna sjálfra
hjá ríkinu er ekki minni en stjórn-
valda, eigi jafnréttisáætlanir stofnana
að leiða til árangurs.
Það er skoðun Jafnréttisráðs að
með samvinnu launþega og atvinnu-
rekenda megi ná árangri í átt til raun-
verulegrar jafnstöðu og jafnréttis
kynjanna. Konur hafa, eins og karlar,
hæfileika sem atvinnulífið þarf á að
halda og jafnrétti er ekki einkamál
kvenna, heldur hagsmunamál þjóðfé-
lagsins alls. Því ber nauðsyn til að
skapa jákvætt viðhorf til jafnréttis-
mála í þjóðfélaginu og beina athygl-
inni að framtíðinni og leiðum til úr-
bóta. Atvinnuþátttaka kvenna er að
verða jafn mikil og atvinnuþátttaka
karla og menntun kvenna hefur auk-
ist. Þessi þjóðfélagsbreyting kallar á
skipulegar aðgerðir til að breyta hefð-
bundnum viðhorfum og koma á jafn-
rétti, en lýðræðislegt þjóðfélag er
reist á jafnrétti og frelsi til að velja sér
lífsstarf.
Náms- og starfsfræðsla og
jafnréttisfræðsla
Allt frá 1980 hefur verið unnið
að tillögum um það hvernig
koma megi náms- og starfs-
fræðslu og jafnréttisfræðslu
fyrir í skólum landsins, svo sem jafn-
réttislögin gera ráð fyrir að fari fram.
Jafnréttisráð hefur hafið viðræður við
fulltrúa menntamálaráðuneytisins
um þessi mál og mun ráðið leggja
áherslu á að þeirri fræðslu verði kom-
ið fyrir sem fyrst í skólunum. Hefur
ráðið lagt þá tillögu fram að ný náms-
grein verði skipulögð fyrir efstu bekki
grunnskóla og framhaldsskólana þar
sem áhersla verði lögð á kynningu á
uppbyggingu atvinnulífsins og vinnu-
markaðnum og nemendum verði
þannig auðveldað náms- og starfsval
sitt. Undir þá námsgrein falli fræðsla
um jafnrétti, sifjalöggjöf, stjórnskip-
un Islands, kjarasamninga og fleiri
atriði eins og skattalöggjöf, sem hver
einstaklingur þarf að þekkja til. Hver
sem endanleg niðurstaða þessa máls
verður er ljóst að í fyrstu má hagnýta
myndbandatæknina við þessa fræðslu
í skólum landsins og svokallað
fræðsluvarp, sem rú er verið að koma
á fót.
Fjölmiðlar
Jafnréttisráð hefur ákveðið að
leita eftir samstarfi við fjölmiðla
m.t.t. hlutar kynjanna. Könnun
dr. Sigrúnar Stefánsdóttur hef-
ur vakið athygli á litlum hlut kvenna í
fréttum og skyndikannanir Jafnréttis-
ráðs benda til þess hve hlutur kvenna
í dagskrá hljóð- og sjónvarps er lítill.
Dagblöð birta sjaldan viðtöl við kon-
ur, t.d. eru konur helmingur hús-
byggjenda í landinu, en viðmælendur
fjölmiðla um húsnæðismál eru sjaldan
konur. Útvarpsráð hefur tekið erindi
Jafnréttisráðs vel og hefur verið efnt
til umræðu um hlut kvenna í ríkisút-
varpinu í deildum stofnunarinnar. Á
næstu tveimur árum mun Jafnréttis-
ráð gera úrtakskannanir á hlut
kvenna í fjölmiðlum og vekja stjórn-
endur fjölmiðla til umhugsunar um
hve miklu hlutverki þeir gegna um
þróun jafnréttis í landinu.
Foreldrar
Jafnréttisráð hefur í huga verk-
efni sem leitt gætu til þess að
foreldrar hugi að náms- og
starfsvali barna sinna m.t.t.
jafnréttis. Þar kemur til greina sam-
starf við samtök foreldra, skólana og
menntamálaráðuneytið og jafnréttis-
nefndir sveitarfélaga.
Af öðrum verkefnum Jafnréttis-
ráðs rná nefna að ráðið hefur hug á að
taka fyrir stöðu karla m.t.t. jafnréttis,
— hvers vegna er það mikilvægt fyrir
karla að konur njóti jafnréttis. Enn-
fremur vill ráðið beita sér fyrir aukn-
ingu á hlut kvenna í stjórnmálum, —
bæði á Alþingi og í sveitarstjórnum og
hefur ráðið í hyggju að fjalla um hlut
kvenna á þeim vettvangi við fulltrúa
allra stjórnmálaflokkanna og efna til
útgáfu fyrir næstu sveitarstjórnar-
kosningar. í þessu yfirliti yfir störf
Jafnréttisráðs fer ég hratt yfir sögu,
en í lokin má geta um að Jafnréttisráð
hefurm.a. óskað eftir þvívið Byggða-
stofnun, að í könnun þeirri, sem þar
fer fram á orsökum og afleiðingum
mikils fólksflutnings úr dreifbýli á
höfuðborgarsvæðið, verði staða
kvenna í því samhengi sérstaklega
könnuð. Jafnréttisráð mun á næst-
unni hefja útgáfu á fréttabréfi til
kynningar á jafnréttislögunum og
fleiri þáttum jafnréttismála.
73