Vera - 01.06.1995, Blaðsíða 38

Vera - 01.06.1995, Blaðsíða 38
STJORNARSKRA N O G MANNRETTINOI S L A N D jAFNRETnQG STADA FJOLSKYLJ3UNNAR , - eftir Hrefnu Friöriksdóttur héraösdómslögmanl\ í tilefni af 50 ára afmæli lýðveldisins sam- þykkti Alþingi þann 17. júní 1994 að endur- skoða mannréttindaákvæði stjórnarskrár ís- lendinga nr. 33 frá árinu 1944. VERA fékk Href nu Friðriksdóttur héraðsdómslögmann til að skoða aðeins þær breytingar sem snerta jafnrétti einstaklinga, fjölskyldur og börn sérstaklega. Breytingar á stjórnarskrá íslands Vernd mannréttinda er ótvírætt ein af undirstöð- um lýöræöisþjóöfélags og var endurskoöunar þörf. í árslok 1994 var lagt fram frumvarp allra allir menn séu þornirjafnir aö viröingu og réttind- um. Jafnræðisregla hefur hingaö til verið talin til óskráðra undirstöðuréttinda á Islandi en í frum- varpinu til breytinga á stjórnarskránni var upphaf- lega lagt til eftirfarandi orðalag jafnræðisreglu í 65. gr.: „Allir skulu verajafnirfyrir lögum án tillits til kynferðis, trúarbragöa, skoðana, þjóöemisupp- runa, kynþáttar, litarháttar, efnahags, ætternis og stöðu aö öðru leyti." Gagnrýni á inntak jafnréttishugsunarinnar var aðallega sú aö það þyrfti að minnast sérstaklega á konur, fatlaöa og samkynhneigöa. Frá því að vernd mannréttinda var fyrst skráð samningur um afnám allrar mismununar gagnvart konum. Af hálfu fjöTmargra sem gerðu athuga- semdir viö áðurnefnt oröalag jafnræðisreglu var lögð áhersla á aö hér þyrfti stefnuyfirlýsingu f stjórnarskrá. í greinargerð sem fylgdi hinu upphaflega frum- varpi erfjallað örlítiö um orðalagið „stöðu að öðru leyti". Segir að undir þetta geti fallið fjölbreytileg atriði svo sem heilsufar manna eða líkamlegt ástand sem þar með væri óheimilt að láta varða mismunun. Með þessu má væntanlega ganga út frá að réttindi fatlaðra hafi frá byrjun verið vernd- uð með ákvæðinu þrátt fyrir aö mörgum hafi fund- þingflokkanna til breytinga á stjórnarskránni. Fjöl- margir gerðu athugasemdir viö efni og útfærslu réttinda í þessu frumvarpi og tók stjórnarskrár- nefnd Alþingis málið til meöferðar. Taldi nefndin þá miklu umræðu sem varð um frumvarpið bæði hafa opnað augu manna fyrir ýmsu sem betur mátti fara en ekki síður orðið til pess aö efla skilning og áhuga almennings á þessu mikilvæga máli. Gerði nefndin veigamiklar þreytingar á frumvarpinu sem var svo samþykkt í þinglok. Til þess að frumvarpiö verði að stjómlögum þarf aö leggja það afturfyrir Al- þingi til samþykktar á komandi þingi. Jafnrétti Ein grunnhugsunin í vernd mannréttinda er sú aö með skipulegum hætti hefur þótt nauðsynlegt að banna mismunun á grundvelli tiltekinna þátta. Sérstakt ákvæði um bann viö mismunun er ekki síst sett til höfuðs því misréttí sem ýmsir hópar hafa augljóslega mátt búa við. Upptalning ákveð- inna atriða leggur áherslu á þá hópa sem hvað hættast er við kúgun eða mismunun þó slík upp- talning geti aldrei oröið tæmandi. Barátta fyrir jöfnum rétti karla og kvenna er ef- laust ein kröftugasta jafnréttisbarátta sem þurft hefur að há og stendur það stríð enn. I alþjóðleg- um mannréttindasáttmálum er víöa að finna sér- reglur um jafnrétti karla og kvenna til viðbótar við almennarjafnræðisregluroghefurt.d. á vettvangi Sameinuöu þjóöanna verið gerður sérstakur ist fara vel á því að geta um stöðu þeirra sérstak- lega. í athugasemdum fjölmargra aðila þótti einnig rétt að geta um samkynhneigða til þess aö taka af allan vafa um að þeir nytu óskoraðrar verndar. Stjórnarskrárnefndin lagði áherslu á að í orðunum „stöðu að öðru leyti" fælist að jafnræö- isreglan næði til allra þjóöfélagshópa og ekki þótti ástæða til aö lengja upptalninguna f ákvæö- inu. Þaö hlýtur því að mega líta svo á aö fatlaðir og samkynhneigðir njóti fullrar verndar ákvæðisins. Jafnræoisreglan í sinni endanlegu mynd hljóoar svo: „Allir skulu verajafnir fyrir lögum og njóta mannrétt- inda án tillits til kynferðis, trúarbragoa, skoöana,

x

Vera

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vera
https://timarit.is/publication/858

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.