Vera - 01.08.2000, Blaðsíða 44

Vera - 01.08.2000, Blaðsíða 44
Kristín Heiða Kristinsdóttir Umdir broddstaf böðul s A kristnitökuhátíðinni í júlí var þeirra kvenna sérstaklega minnst sem forðum stóðu á barmi Drekkingarhyls og horfðust í augu við dauðann í vatninu. Minningarathöfnin var bæði falleg og táknræn og var í höndum þeirra Arn- fríðar Guðmundsdóttur lektors í guðfræði, Ingu Huldar Hákonardóttur sagnfræðings og Elínborgar Sturludóttur guðfræðinema. Athöfnin átti einnig að minna okkur á allar konur á öllum tímum sem þjáðst hafa eða látið líf sitt fyrir óréttlætis sakir. Þær segja að þetta hafi mælst vel fyrir og viðbrögð verið góð. „Það er eins og fólki hafi fundist tími til kominn að draga þessar konur fram í dags- ljósið og sýna þeim virðingu. Þær hafa á vissan hátt staðið í skugganum, m.a. vegna þess að ímynd Þingvalla er svo rómantísk og upphafin og þar áttu 19. aldar skáldin auðvitað stóran þátt. Og okkar ástsæli Kjar- val dvaldi þar löngum stundum og málaði ódauðlegar myndir og loks er staðurinn nátengdur þjóðarstoltinu vegna lýðveldis- tökunnar. Allt þetta verður til þess að aftaka kvenna í formi drekkingar mitt í allri nátt- úrufegurðinni passar ekki nógu vel inn í myndina. Rétt eins og þagað er yfir þeim heimildum sem segja frá öllum ólifnaðin- um, drykkjuskapnum og svallinu sem tíðk- aðist Þingvöllum." En einmitt til að berjast gegn því að ör- lög þessara kvenna verði þöguð í hel þótti við hæfi að hin vatnsbláa gleym mér ei væri fléttuð í stóra blómsveiginn úr ís- lenskum villijurtum sem lagður var við hylinn. I honum voru líka sóleyjar og lækningajurtir sem áður voru notaðar til að lina þjáningar kvenna vegna barnsburð- ar og tíðaverkja. „Þar ber hæst Maríustakkinn en soðið úr honum var svo mikið notað í þessum tilgangi að hann var stundum kallaður konublóm. Þessi jurt er kennd við Maríu hina mildu meyju sem konur hölluðu sér gjarnan að í þrautum sínum, jafnvel langt fram yfir lúthersku siðbreytinguna. Við settum líka Baldursbrá í kransinn, blómið sem ber nafn goðsins góða og bjarta, hans Baldurs. Þannig vísar blómsveigurinn í margar áttir og auk þess er lokaður hring- ur eilífðartákn." Olögmætar bameignir dauðasök Óneitanlega er það kaldhæðnislegt að það sem varð öllum þeim konum að falli sem hlutu drekkingardóm var einmitt sá eigin- leiki sem hvað mest er dásamaður í fari kvenna: Hæfileikinn til að geta af sér nýtt líf Allar konurnar sem gistu Drekkingarhyl hlutu dóm sem var til kominn vegna ólög- mætra barneigna, ýmist vegna sifjaspella, barneigna utan hjónabands eða fyrir að bera út börn sín. En hve mörgum konum var drekkt hér landi? „Enginn veit með vissu hversu margar konur létu lífið í drekkingum því skráðar heimildir segja aldrei alla söguna. Það er talið að u.þ.b 50 konum hafi verið drekkt á Islandi. Skráð er að 18 konum hafi verið drekkt á Þingvöllum en ekki var farið með alla sakamenn þangað. Það var bæði kostn- aðarsamt og tímafrekt þannig að þó nokk- uð af konum var drekkt annars staðar á landinu, ýmist í hyljum, rennandi vatni eða jafnvel torfgröfum. En drekkingar þessara kvenna þóttu svo ógnvænlegar vegna þess að á íslandi hafði þrátt fyrir allt ætíð verið borin viss virðing fyrir konum og það tíðkaðist að þyrma lífi þeirra. Við sjáum þetta í fornsögunum, konum er boðið að ganga út í Njálsbrennu. I Evrópu var miklu meira um aftökur kvenna, t.d. á tímum galdraofsókna en hér á landi voru mjög fáar konur brenndar á báli af þeim sökum. Þær konur sem upp komust í fátæktinni voru dýrmætar, þær voru mæður margra barna og héldu utan um heimilið sem var heilmikið fyrirtæki. Þetta var vafalaust ein af ástæðum þess að ótrúlega fáar konur voru í raun líflátnar á Islandi." Margir karlar voru aftur á móti hengdir hérlendis fyrir ekki meiri sök en smáþjófn- að en slíkt henti afar sjaldan konur. Það var helst að morðkvendi væru tekin af lífi og þá höggvin. Reyndar var illskárri kostur að vera drekkt því ekki bitu vopnin alltaf vel og þetta voru óþverra aftökur. Til eru margar frásagnir af því og ein er um mann sem var hálshöggvinn fyrir að geta stjúp- dóttur sinni börn og gekk það ekki betur en svo að höfuðið marðist af í 30 höggum. „Þó var það að vera hálshöggvinn mesti virðingardauðinn af þessum aftökuaðferð- um. Það var eitthvað hetjulegt við það, svolítið eins og að falla í bardaga. Aftur á móti hafa líka verið uppi hugmyndir um hreinsun vatnsins, þannig að í drekking- unni fólst einhver tegund syndaaflausnar sem hefur vonandi verið einhver huggun harmi gegn fyrir veslings konurnar því ofan á allt annað voru þær dysjaðar í óvígðri mold." Eina skrásetta lýsingin sem til er af drekkingaraftöku hérlendis er frá 1772. Hún er frá presti á Þingvöllum sem sagði erlendum ferðamanni hvernig aftakan fór fram: „Sökudólgurinn var bundinn í poka sem steypt var yfir höfuð honum og tók niður á miðjan legg. Reipi sem böðullinn hélt í handan hylsins var bundið um kon- una. Eftir að hún hafði staðið þannig um stund var henni kippt í vatnið og haldið niðri með stöng uns hún var dauð." Að elskast ekki nema í hjónasæng Stóridómur var settur hér á íslandi árið 1 564 en var ekki framfylgt af fullri hörku fyrr en um 1600. Þó Stóridómur væri mis- 44 • VERA
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60

x

Vera

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vera
https://timarit.is/publication/858

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.