Vera


Vera - 01.06.2002, Blaðsíða 41

Vera - 01.06.2002, Blaðsíða 41
Ljóðskáldið Arnfríður Arnfríður Jónatansdóttir er fædd árið 1923 og gaf út ljóðabók sína Þröskuldur hússins er þjöl árið 1958, sama ár og Steinn Steinarr lést, en hafði byrjað að skrifa miklu fyrr. Hún var aðeins 22 ára þegar ljóð hennar Barn vildi byggja, birtist í tímaritinu Emblu árið 1945 og síðan birti Arnfríður nokkur ljóð í Ljóðum ungra skálda sem Magnús Ásgeirsson gaf út árið 1954. Eftir 1958 hefur Arnfríður lít- ið látið á sér kræla í ljóðheimum. Einungis eitt ljóð hefur birst eftir hana síðan, á sjöunda áratugnum, í tímariti Kvenréttindafélags fslands, 19. júní og smásaga birtist eft- ir hana í Pennaslóðum, riti kvenna, árið 1959. Silja Aðalsteinsdóttir segir í kafla um ljóðagerð 20. ald- ar í óútkomnu fjórða bindi Islenskrar bókmenntasögu Máls og menningar, að þekktasta ljóð Arnfríðar, Barn vildi byggja, sé „frumlegt og sterkt og myndgeri á módernískan hátt heimsmynd ungrar konu". Silja segir einnig að ljóð- heimur Arnfríðar sé yfirleitt lokaður. „Hún yrkir í mynd- hverfingum sem oft eru skýrar sem myndir en merking þeirra er iðulega falin markvisst. Þó að merking virðist oft vísvitandi bæld í ljóðunum er heimur þeirra þrunginn sorg, einsemd og eyðileik. Minni um aðskilnað, þann sem vill fara, þann sem fór og kom ekki aftur, þann sem fórst og gat ekki komið aftur, ganga í gegnum mörg ljóðin." „Sérkenni Arnfríðar er," segir Silja ennfremur, „að blanda saman skynsviðum í myndhverfingum á óvæntan hátt - eins og þegar hún fléttar liljudans úr blaðlausum sprotum (Þú vitjar mín, Þröskuldur hússins er þjöl, 12) eða biður blómhörpu að láta liti sína syngja, láta hljóma sína blossa, brenna! (Tilv.rit 18). Margar persónugerving- ar hennar eru einstaklega vel hugsaðar: „einstig þræðir skuggi míns ónumda ljóðs" (tilv.rit 11). Þegar Þröskuldur hússins er þjöl kom út voru skrifað- ir um bókina nokkrir ritdómar og allir heldur jákvæðir. Atómskáldið Hannes Sigfússon skrifar t.a.m. dóm í Tíma- rit Máls og menningar þar sem hann talar m.a. um þjóð- kvæðastíl í bókinni og segir að Arnfríður sé laus við „þá væmnislegu tilgerð sem oft gætir hjá nútímaskáldum sem reyna að vekja upp anda þjóðkvæða". Hannes lýkur svo sínum ritdómi með því að segja: „Það mun síðar koma á daginn að hér hefur nýtt efnilegt ljóðskáld kveðið sér hljóðs". Magnús Asgeirsson, sem var mesti bókmenntapáfi landsins um miðja síðustu öld og „ákvað" hvað skyldu kallast góðar bókmenntir, tekur ljóð Arnfríðar inn í safnrit sitt Ljóð ungra skálda. Meiri upphefðar gat ungt skáld á þeim árum ekki óskað sér. Þögn bókmenntastofnunarinnar Soffía Auður Birgisdóttir er meðal þeirra fræðimanna sem undrast þögnina sem hefur umlukið Arnfríði og ljóð henn- ar hin síðari ár. Hún segir í grein sinni um þrjár nýsköp- unarkonur í íslenskri ljóðagerð (Ljóðaárbók, 1989) að ljóð Amfríðar, Barn vildi byggja, „hafi öll þau einkenni sem Eysteinn Þorvaldsson tiltekur í bók sinni Atómskáldin að einkenni módernt ljóð: Óbundið form, samþjöppun í máli og frjálsleg óheft tengsl myndmáls." Arnfríður sé og af sömu kynslóð og atómskáldin og hún fáist við nýjungar í ljóðagerð á sama tíma og þau og gefi út ljóðabók á há- punkti formbyltingarinnar. Þessar staðreyndir nægi þó ekki til þess að Arnfríður teljist gild í hópi skálda og nafn hennar sé hvergi að finna í áðurnefndri bók Eysteins og ekki heldur í Skáldatali sem út kom 1973 og 1976. „Arn- fríður er kona sem bókmenntastofnunin kannaðist ekki við," segir Soffía Auður. Arnfríður Jónatansdóttir er þekkt meðal bók- menntaunnenda sem hafa vilja til þess að kanna bók- menntaumhverfið og söguna, en hún er líka svonefndur „einnar bókar höfundur" sem að auki hefur beinlínis forð- ast að vekja á sér athygli síðan bók hennar kom út. Þó að skáldskapur Arnfríðar hafi ekki verið á yfirborðinu í bók- menntaumfjöllun nútímans hafa ýmsir orðið til þess að halda skáldskap hennar á lofti. Má því segja að dæmi Arn- fríðar gefi frasanum „ljóðið ratar til sinna" byr undir báða vængi. tímaritum... Það hýmar yfir Arnfríði þegar minnst er á þennan skáldbróður hennar. „Það þurfti ekki að tyggja ofan í Hannes. Hann er einhver alskemmtilegasti og besti höfund- ur sem við höfum átt. Hann var svoleiðis geníal í gegn að það var ekki hægt að ímynda sér neitt gáfaðara og glæsilegra. Það varð bara allt of lítið úr honum blessuðum. Hann glímdi við minnimáttarkennd og hann gat verið alveg...argggg..." segir Arnfríður og lætur eins og hún só að rífa hár sitt og skegg í bræði. >,Það var hættulegt að vera nálægt honum stundum. Honum fannst hann aldrei standa sig nógu vel, aldrei vera nógu gáfaður, aldrei gera nógu mikið. Hann stóð oft í ströngu með sjálfan sig og átti erfitt með að koma frá sór því sem hann vildi. Sem var skrýtið því hann var „talandi skáld", eins og kerlingarnar sögðu í mínu ung- dæmi. Talandi skáld sem rímaði ekki. Að hlusta á hann tala var útaf fyrir sig ansi merkilegt." Manstu eftir viðbrögðum þínum við dómunum sem bókin fékk? „Ég man að ég las þá en ég hef gleymt þeim núna. Það er leiðin- legt því síst af öllum á Hannes skilið að textar hans falli í gleym- sku. Það sem hann lét frá sér fara var ævinlega þess virði að það væri skoðað." Vakir þú veröld? Víst vaki ég svaraði hún. Kallar þú mig til starfa með þér? „Já, ef þú ert fús á að berjast, annars máttu eiga þig." Arnfríður er áfram spurð um atómskáldin sem henni hefur löngum verið spyrt saman við. Hún vill ekki gera mikið úr tengslunum, nema hún viður- kennir að þau séu á svipuðum
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Vera

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vera
https://timarit.is/publication/858

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.