Vera


Vera - 01.06.2002, Blaðsíða 24

Vera - 01.06.2002, Blaðsíða 24
Svona eiga konur að vera 24 stúlkum er lögð áhersla á útlit en strákum er hrós- að fyrir afrek. Þetta hefur mótandi áhrif á kynin og sjálfsmynd þeirra. Það er áhugavert að hlusta á ung- linga tala um hvað þeim finnst vera mikilvægur þáttur af persónuleika þeirra. Þegar ég hef beðið unglinga að nefna eitt atriði sem þeim finnst vera jákvætt við þau sjálf tala ungar stúlkur undantekn- ingalaust um eitthvað sem viðkemur útliti þeirra. Strákar, á hinn bóginn, nefna í flestum tilfellum eitthvað sem lýsir afrekum þeirra (í íþróttum, námi eða listum). Feministar hafa fært rök fyrir því að mikilvægi fegurðar í sjálfsmati gagnkynhneigðra kvenna sé vegna þess að konur eru hlutgerðar á meðan karlmenn eru gerendur í sínu lífi. Sjálfsmynd gagnkynhneigðra kvenna Flest fólk elst upp við það að finnast gagnkyn- hneigð vera hin „náttúrulega" kynhneigð sem við þurfum ekki að velta vöngum yfir. En á síðustu ára- tugum hefur verið mikið rætt um hlutskipti gagn- kynhneigðra kvenna og þá sérstaklega í ljósi þess hver staða þeirra sé í samskiptum við hitt kynið. I ritum ýmissa (róttækra) lesbískra kvenna er því haldið fram að gagnkynhneigðar konur muni aldrei njóta jafnréttis í sambandi sínu við karlmenn. Þeirri hugmyndafræði er haldið á lofti meðal margra að gagnkynhneigð kona sé ávallt skilgreind út frá stöðu sinni og samskiptum við karlmenn. Sem börn erum við dætur, sem unglingsstelpur verðum við kærustur, í hjónabandi erum við eiginkonur og síð- ar mæður. Hlutverk gagnkynhneigðra kvenna er því á veigamikinn hátt skilgreint út frá því að vera í hlutverki þiggjanda fremur en geranda. Því var löngum haldið fram að konur gætu aldrei losað sig undan kúgun karlaveldisins á meðan þær ættu í ástarsambandi við karlmenn. Á síðustu áratugum hefur þessi hugmynda- fræði verið gagnrýnd harkalega og gagnkyn- hneigðir, kvenkyns feministar barist fyrir því að vera metnar þrátt fyrir að eiga í ást- arsamböndum við karl- menn. Umræður hafa átt sér stað um það hvern- ig beri að skilgreina stöðu gagnkynhneigðra kvenna í kynlífssam- böndum við karlmenn. Margir hafa haldið því fram að konur verði ávallt í þeirri stöðu að vera „undirlægar" á sviði kynlífs, því þær hafi ekki „frjálsan" vilja til að velja í sam- skiptum sínum við karlmenn. Þeir sömu Sem börn erum við dætur, sem unglings stelpur verðum við kærustur, í hjóna- bandi erum við eig- inkonur og síðar mæður. Hlutverk gagnkynhneigðra kvenna er því á veigamikinn hátt skilgreint út frá því að vera í hlutverki þiggjanda fremur en geranda. halda því fram að konur eltist við að uppfylla mik- ilvægi þess að vera fallegar og kynþokkafullar fyrir karlmanninn. Hefur kvenréttindabaráttan ekki komið okkur út úr þeim vítahring að láta okkar aðal markmið í lífinu vera að mæta og fullnægja þörfum karlmanna? Ef við greinum þá þróun sem átt hefur sér stað í mörgum samfélögum þar sem konur sækj- ast eftir því að fá sér silíkon á alla líkamsparta til að vera „kynþokkafullar", þá hafa feministar í aukn- um mæli mótmælt þessari kvöð sem konum er gert að búa við. Eða hefur kvenréttindabaráttan tryggt okkur það frelsi að velja hvernig við viljum vera? Því vaknar sú spurning í huga mér hvort að fem- inisti megi vera með silíkon í brjóstum eða á öðrum líkamshluta. Er okkur leyfilegt að útiloka vissan hluta kvenna frá feminískum vangaveltum vegna þess að þær passa ekki inn í þá formúlu sem við höfum búið til um það hvað teljist vera feministi? Frelsi til að vera falleg Þessi umræða er eflaust umdeilanleg og erfitt að finna einhvern einn snertiflöt. Ég tel hins vegar nauðsynlegt að við endurskoðum og gagnrýnum þann hugsunarhátt sem á sér stað í dag. Eins og ég hef greint frá þá var löngum talið að gagnkyn- hneigðar konur væru ekki sannir feministar vegna þess að þær ættu í ástarsambandi við karlmenn og að gagnkynhneigð væri hornsteinn karlaveldisins. Hins vegar hefur sagan sýnt fram á að konur jafnt og karlmenn geta barist fyrir jafnrétti þrátt fyrir að vera þátttakendur í því kerfi sem byggist á karla- veldi. En á þessi röksemdafærsla við í þeirri um- ræðu sem á sér stað í dag um fegurð, kynþokka og silíkon? Eins og Þorgerður Þorvaldsdóttir greindi frá í grein sinni í síðasta tölublaði Veru þá hafa margar konur gagnrýnt innlegg feminista í umræð- una um fegurð og berjast fyrir fresli til að vera fallegar. Að sjálfsögðu er mjög mik- ilvægt að horfa gagnrýnum augum á það sem á sér stað í kringum okkur og greina þá þunnu línu sem aðskilur frelsi frá kvöð. Á sama tíma er jafn mikilvægt að við búum til svigrúm fyrir margbreyti- leika og stefnum að því að konum (óháð kynhneigð og útliti) sé gert kleift að fá að velja. Þetta val er að sjálfsögðu ekki frjálst né óháð og hvort sem við höfnum eða samþykkjum gildandi reglur um feg- urð og kynþokka erum við óhjákvæm- lega alltaf þátttakendur í þessu leikriti á einn eða annan hátt. Grein þessi er byggð á námsritgerð höfund- ar er nefnist „ Telling it straigt from a grrls perspective" við University van Amsterdam haustið 2001.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Vera

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vera
https://timarit.is/publication/858

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.