Vera


Vera - 01.06.2002, Blaðsíða 72

Vera - 01.06.2002, Blaðsíða 72
bréf frá ameríku Bryndís Schram Vinnur konan ekkert? í Sundstrætinu og Cincinnati 72 „Vinnur konan ekkert?" var spurt á Isafirði fyrir þrjátíu árum. Þessi kona var ég, undirrituð. Yngsta barnið mitt var rúmlega eins árs, næsta þriggja, þriðja fimm og það elsta tólf ára. Ég kenndi frönsku og latínu við menntaskólann. En það þótti víst ekki merkilegt starf. Eg átti að vera að vinna, taka þátt í að bjarga aflanum frá skemmd- um eða standa við færiband í frystihúsinu. Allt annað var bara dútl. Hvað þá heldur að bjástra við börn. Mamma mín ól upp sjö börn. Aldrei hafði hún launað starf en mikið held ég hún hafi sparað honum pabba árin sem börnin voru að vaxa. Heimilið var eins konar verkstæði þar sem allt var búið til á staðnum. Ullin úr sveit- inni var notuð til þess að prjóna nærbuxur og boli, sokka, húfur og vettlinga á allan hópinn. Kjólarn- ir mínir - jafnvel kápurnar - voru saumaðar upp úr gömlum fatnaði af foreldrum og frænkum. Við krakkarnir sóttum fiskinn í búð- ina með hausi og hala og öllu þar á milli. Mamma flakaði sjálf, eða bar hann á borð eins og hann kom af skepnunni. Maður lærði fijótlega að velja réttu bitana og sneiða hjá beinunum. Á haustin var tekið slátur sem entist allan veturinn. Við fórum líka í berjamó og tíndum slík reið- innar ósköp að það leið sjaldan sá dagur að við ekki borðuðum sultu - sultu á brauðið, sultu með kjöt- bollunum. Á morgnana var hellt í okkur berjasafti til að bæta lýsis- bragðið. Mamma trúði því nefni- lega að við fengjum fallega húð af berjaáti. Og svo var það rabbarbari og rifsber. Hver einasta krukka í geymslunni undir tröppunum var vandlega merkt fallegri skrift móður minnar. „Vinnur konan ekkert?" spurðu ísfirðingar. Og var það nema von að mennirnir spyrðu? Barneignir hafa aldrei þótt tiltökumál heima á Fróni. Flest heimili til sjávar og sveita voru mannmörg í den tid. Nógir til að annast uppeldi allra þeirra barna sem skutust inn í heiminn óumbeðin. Húsmæður höfðu annað að gera en eltast við duttlunga barna sinna. Börnin á ísafirði á þeim árum, sem ég var þar, gengu með lykil um hálsinn eða sníktu sér út mat- arbita hjá ömmu eða frænku í há- deginu. Ég átti hvorki ömmu né frænku á Isafirði. Þegar mamma mín var að ala upp sín börn á árunum eftir stríð þótti það sjálfsagt að konan væri heima. Það hefði verið fáránlegt að fara út að vinna. Pabbi hefði aldrei sætt sig við það. Það var honum stöðutákn að eiga fallega konu og sjö börn sem hann einn sá fyrir. Þegar ég stóð svo í sömu spor- um voru tímarnir að breytast. Barneignir skyldu takmarkaðar. Konan skyldi velja. Kominn tími til. Aldrei kom annað til greina en að vera í launuðu starfi. Það þurfti tvo til að sjá fyrir heimili. Sjálfsvirðingin var í húfi. Og fjandinn hafi það, mér fannst satt að segja miklu merkilegra að kenna frönsku en að puða í fiski (þó að það væri verr launað). Og ég tala nú ekki um að eyða hluta úr deginum með börnunum mín- um, (þó svo að það væri ólaunað). Þessi atvik frá löngu liðnum árum komu mér í huga þegar ég heyrði um daginn viðtal í útvarp- inu við níu barna móður frá Cihcinnati, Ohio, sem sagði eitt- hvað á þessa leið: „Ég hef aldrei unnið neitt." Þeir hugsa sem sagt svipað í Cincinnati og Sundstrætinu, varð mér að orði. „Vinnur konan ekkert?" Hún hafði þó komið níu börnum til manns. Vinna eða ekki vinna. Þessi spurning brennur á allra vörum nú í sumarbyrjun. Fyrir hinu bandaríska alþingi liggur frum- varp sem á að neyða einstæðar mæður til að fara út á vinnumark- aðinn, hverfa af framfæri félags- málastofnana. Ekki ný lög en nú á að herða á þeim. Vinnuskyldan verður aukin. Konum er gert skylt að stunda launaða vinnu í fjörutíu tíma á viku. (En barnagæslan kostar meira á klukkustund en lágmarkslaunin sem þær fá). Svo er þeim eindregið ráðlagt að taka hluta af vinnuskyldunni í starfs- þjálfun, en hver á að borga nám- skeiðsgjaldið? Starfsþjálfun er sjálfsagt munaður sem fáar ein- stæðar mæður hafa efni á. Á kreppuárunum setti Roose- velt lög um ellilífeyri sem bjarg- aði ekkjum Ameríku frá örbirgð. Eftir stríð voru sett skattalög sem hvöttu mæður til að sinna upp- eldi barna sinna inni á heimilun- um. Móðurhlutverkið var metið að verðleikum. Það var talin vinna að ala upp börn. Nú er aft- ur komið að tímamótum. Móður- hlutverkið einskis metið. Það er ekki talin vinna að ala upp börn. Og þó! Þetta er ekki alveg rétt þegar grannt er skoðað. Það fer nefnilega eftir því hver á í hlut. Það gilda ekki sömu reglur urn millistéttarkonu í farsælu hjóna- bandi og einstæða móður i slömmum stórborgarinnar. Um hina menntuðu konu sem snýr af vinnumarkaðnum inn a heimilið er sagt - „Hún tók móð- urhlutverkið fram yfir völd og
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Vera

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vera
https://timarit.is/publication/858

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.