Tímarit Verkfræðingafélags Íslands


Tímarit Verkfræðingafélags Íslands - 01.08.1984, Blaðsíða 6

Tímarit Verkfræðingafélags Íslands - 01.08.1984, Blaðsíða 6
flokka lauslega í fjóra flokka (Hock og Brown 1980). 1. Sprungur, lagamót og aðrar misfell- ur í berginu. 2. Bergspenna. 3. Veðrun og þensla á jarðlögum, aðallega setbergslögum. 4. Grunnvatn. Oft valda tveir eða fleiri þessara þátta erfiðleikum samtimis, en grunnvatns- vandamál eru algengust, eða um 60% tilfella. Einföld líkön lýsa þó aldrei nákvæmlega hegðun bergmassans í jarðgöngum, svo að lokahönnun og ákvörðun um styrkingu jarðganga verður raunverulega að fara fram eftir ýtarlegar athuganir í göngunum i ljósi reynslu sem fæst er verkinu miðar áfram og með hliðsjón af reynslu sem fengist hefur við svipaðar aðstæður annars staðar. FERLI TÍMI KOSTNADUR S AF UNDIRBUNINGSKOSTNAOt VIRKJUNAR HUGMVNO 0 o < z _> ö _> I Í< O -i z _<_ z D z ct z-* O" IjÉ 9 U H ALMENN GOGN FYflSTA FORATHUGUN Lokaákvoröun eiganda og Alþingis RANNSÖKNIR V/ÚTBODSGAGNA ÚTBOOSGOGN i—i—i------1------1------1—¦ *___. ALMENN GOGN ¦J------ FYRSTA FORATHUGUN o < ¦» \ -GRUNNRANNSOKNIR - 5 s - « 7 o —ENDANLEG FORATHUGUN FORHÖNNUNAR- B fi RANNSOKNIR _ _ ^5 ? —FORHONNUN o rc o ^ z s Z Z z 9 * Z * n-o I h „ n í I ¦ p íf, > _: > 5 _ y *8 / _ _.§/:; £_ S GERD s, Ít « 2 = / ÓTBOOS " V GAQNA 5 | AF HEILDARKOSTNADI VIRKJUNAR RANNSOKNIR A BYGGlNGARSTlG RannsóKnir (vatnafræfii. Honnun og byggmg kjajsrofrnði o (i) _ Akvarðanir. forgangsróðun mogulogra virkjana 82.09.1131 Mynd 1. Æskiiegt ferli og áfangaskipíing í rannsóknum, hönnun og byggingu virkjana og ann- arra stórra mannvirkja eins og neðanjaröarvirkja. HonnsóknarkostnaoVjr Mki % Rannsok f norkoslnaði -100 -90 -80 ¦ 70 ¦ 60 ¦ 50 ¦ 40 ¦ 30 ¦ 20 ¦ K) 1B-1?-G-0- /\ y / VERKHÖNNUN / 80% y /¦ / s / / / / i / FOHATH 2% forhónnun' ^. 18% 1 1973 VirkjunarkoMnoði Rannsóknarkoslnoi 1974 ' 1975 ' I97G ' 1977 ' 1979 ' 1979 ' 1980 ' 1981 ' jr 740 Mkr (ol des 19 80 Jut 24 Mkr @ des 1980 = 32% Bl 06 0650 Mynd 2. Kostnaður vlð rannsókn og hðnnun Blönduvirkjunar upp ud iitboðsstlgi. 22 — TÍMARIT VFÍ 1984 Það er lítill vandi að reikna alls kyns styrkingar í jarðgöng, þegar búið er að mæla eða álykta út frá jarðlagalíkani þá þætti sem til þarf í útreikningana. Mesti vandinn er að ákvarða þessa þætti, þ.e. að skilja hvernig líkanið virkar og hvað, hvar og hvernig á að mæla eða álykta. Útreikningarnir koma síðan af sjálfu sér i kjölfar þessa. Eða eins og segir í til- vitnuninni í byrjun inngangsins: ,,Það er mikilvægara að gera réttu hlutina en að gera hlutina rétt". Undirbúningur virkjana og jarðganga þeirra byggir á samspili áætlana, rannsókna og ákvarðana. Sérfræðingar á sviði vatnsorkuvirkjana hafa hin síðari ár gert sér far um að koma á staðlaðri áfangaskiptingu á rann- sóknarferli fyrir vatnsafisvirkjanir og þó að það sé gert fyrir virkjunina í heild, á það ágætlega við um jarðgöng virkj- unarinnar ef þau eru til staðar (Jón Ingimarsson o.fl. 1983). Likt og mynd 1 sýnir er þetta samfellt ferli þar sem hvert atriði leiðir af öðru og hverjum áfanga verður að vera lokið áður en annar dýr- ari og viðameiri tekur við. AIIs tekur rúmlega áratug að rannsaka virkjun- arstað þannig að hægt sé að bjóða út byggingu virkjunar og yfirleitt eru rannsóknir vegna jarðganganna dýrasti hluti undirbúningsins. Fyrsta áætlun um verkið er byggð á almennum gögnum. Hún er notuð til að finna hagkvæma virkjunarstaði. Frek- ari rannsóknir geta bent á annmarka á þessum frumhugmyndum. Slíkt leiðir yfirleitt til breyttra viðhorfa í næstu áætlun. Óvissa um framkvæmd og kostnað minnkar þannig stig af stigi í undirbúningum, sbr. mynd 1. Á síðari stigum ferilsins breytist áætlanagerðin yfir í hönnun á vissri tilhögun mannvirkja. Rannsóknin bein- ist þá að því að afla þeirra upplýsinga sem þarf fyrir þá tilteknu tilhögun. Kostnaðarlínuritið á hægra helmingi myndar 1 er að mestu byggt á rannsókn- arkostnaði við Blönduvirkjun (sjá mynd 2) en stuðst við upplýsingar frá öðrum virkjunarstöðum. A mynd 3 er sýnt að hvaða þáttum er unnið á hverju rannsóknarstigi fyrir virkjunina í heild, en flestir þættirnir eiga einnig við um rannsóknir vegna jarðgangagerðar sé um að ræða slíka til- högun á virkjuninni. 2. YFIRBORÐSRANNSOKNIR Á mynd 3 er ýtarlegur listi yfir þá verkþætti sem vinna þarf á hverju und- irbúningsstigi fyrir virkjun. Hvað

x

Tímarit Verkfræðingafélags Íslands

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Verkfræðingafélags Íslands
https://timarit.is/publication/860

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.