Læknablaðið

Árgangur

Læknablaðið - 15.03.1990, Síða 54

Læknablaðið - 15.03.1990, Síða 54
174 LÆKNABLAÐIÐ 1990; 76: 174-6 ALGENGI GEÐLYFJANOTKUNAR SVAR VIÐ BRÉFITIL BLAÐSINS Það er ýmsum vandkvæðum bundið að áætla algengi lyfjanotkunar nema með beinum rannsóknum þar sem fylgst er náið með lyfjanotkun slembiúrtaks fólks á ákveðnu svæði og hvort hún sé í samræmi við ráðleggingar lækna. Slíkar rannsóknir eru mjög kostnaðarsamar og tímafrekar, svo að nauðsynlegt er að reyna að áætla notkunina með öðrum aðferðum. Slíkt má gera með spumingalistakönnunum eða viðtalskönnunum í síma hjá slembiúrtaki úr þjóðskrá. Fleiri upplýsingar má fá með athugunum á lyfseðlum, sem afgreiddir eru til fólks á tilteknu svæði á ákveðnu tímabili. Þeir gefa hugmynd um hve margir hafa að minnsta kosti reynt lyfin á tímabilinu. Afgreitt magn í skilgreindum dagsskömmtun (SDS) miðað við 1000 íbúa, eða öllu frekar afgreitt magn í ráðlögðum dagsskömmtum (RDS), sýnir hvemig notkunin hefði átt að vera, ef fylgt væri ráðleggingum lækna. Svipaða niðurstöðu ætti að vera hægt að fá fram með því að taka fyrsta lyfseðil sem sjúklingur fær á tímabilinu og taka tillit til þess hve lengi ávísað magn ætti að endast, ef lyfið væri tekið samkvæmt ráðleggingu læknis sem ávísaði því. Aætlanir, sem byggja á þrem síðastnefndu aðferðunum, gera ráð fyrir að allt magnið, sem ávísað var, hafi verið notað. Hvort tveggja er, að fólk fer ekki nema að takmörkuðu leyti eftir ráðleggingum og að magn, sem ávísað er, ræðst af greiðsluformi og umbúðum, en ekki bara af því hve lengi sjúklingurinn á að taka lyfið. Því er ekki víst hve mikið af hinu ávísaða magni sjúklingurinn hefur notað. Hins vegar eru yfirgnæfandi líkur til að sjúklingar, sem fá lyfseðil í mánuðinum, taki að minnsta kosti eitthvað af lyfjunum. Með hliðsjón af þessu völdum við að nota mánaðaralgengi Barst 15/12/1989. geðlyfjaávísana sem áætlun fyrir algengi geðlyfjanotkunar. Jafnframt birtum við einnig fjölda afgreiddra SDS eftir lyfjategundum til samanburðar, ásamt upplýsingum um dreifinguna á skammtafjöldanum, sem fólk fékk úr hverjum undirfiokki geðlyfja (töflur V, VII og VIII og myndir 1-5) (1). Ennfremur bentum við á nokkrar ástæður fyrir því að heildaralgengi geðlyfjanotkunar áætlað út frá fjölda einstaklinga, sem fengju lyfseðla í einum mánuði, væri lægra en algengið mundi vera ef heildarfjöldi dagsskammta væri lagður til grundvallar, samanber athugasemd 2 í bréfi Hauks Ingasonar. Þetta er að okkar mati nauðsynleg ábending í umfjölluninni, en ekki markleysa eins og lyfjafræðingurinn heldur fram. Bréf Hauks Ingasonar gefur tilefni til að minna á skilgreiningu hugtakanna algengi og nýgengi í faraldsfræði. Algengi (prevalence) er fjöldi tilgreindra fyrirbæra, til dæmis sjúkdóma eða lyfjanotkunar, á tilteknum tíma (point prevalence), eða tímabili (period prevalence) í ákveðnum hópi. Nýgengi (incidence) eru fjöldi nýrra tilgreindra fyrirbæra á ákveðnu tímabili (venjulega einu ári) í ákveðnum hópi. Algengi lyfjanotkunar segir því til um þann fjölda fólks, sem notar lyf á hverjum tíma eða tímabili, en nýgengi segir hins vegar hve margir byrja á meðferð. Algengi ræðst af nýgengi fyrirbæris og hversu lengi það varir. Því miður vantar hér á landi upplýsingar um hve margir byrja geðlyfjameðferð í fyrsta sinn árlega (eða mánaðarlega) og hve margir eru á slíkri meðferð langtímum saman. Væri mjög nauðsynlegt að geta gert nánari rannsókn á hvoru tveggju. Lesendum til frekari upplýsinga fylgir hér tafla, sem sýnir áætlað algengi notkunar fjögurra flokka geðlyfja, byggt á mismunandi aðferðum:

x

Læknablaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Læknablaðið
https://timarit.is/publication/986

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.