Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.02.1962, Síða 102

Tímarit Máls og menningar - 01.02.1962, Síða 102
TÍMARIT MÁLS OG MENNINGAR okkar sjálfra. En þó að fyrrialda sögufólk Kiljans verði nútímamönnum svo nærtæk sjálfsdæmi, tekst þessum höfundi ætíð að gæða skáldsögur sínar „réttum“ aldarblæ svo að með ólíkindum er, hann rýfur hvergi þá hulu sögunnar sem hann bregður yfir verk sín af mikilli snilld. Þannig haldast í hendur söguleg fjarlægð og persónuleg nálægð í bókum hans. Svo tvíleikinn galdur er ekki á færi nema snillinga enda fatast þar Guðmundi Daní- elssyni tökin. Hann kemst aldrei í persónu- lega nálægð við viðfangsefni sitt, skáldsaga hans er ekki annað en útfærsla á Völsunga- sögu og flytur okkur ekki nær söguhetjunni og þá ekki nær okkur sjálfum. Á sama hátt skortir þá sögulegu fjarlægð sem áður er getið, forneskjuskotið orðalag nægir ekki til að lyfta tjaldi sögunnar og sýna okkur aftur í aldir. Sjálfur gefur Guðmundur tilefni til þessa óhagstæða samanburðar með stfl þeim er hann velur skáldsögunni. Stfllinn er bast- arður nútímamáls og fornmáls, ófrýnilegur grautur. Höfundur virðist ekki vita í hvorn fótinn hann á að stíga. Hvað eftir annað er lesandinn harkalega minntur á Gerplu, þess á milli er beitt nýtízkulegu málfari, ýmist dveljum við í heimi fornsagna, Gerplu eða raunsæisbókmennta nútímans. Þessi tví- skinnungur veldur því að stfllinn verður til- gerðarlegur og flatur á víxl þar sem honum er ætlað að verða hátíðlegur og ísmeygi- legur. Ég vel mér af handahófi eitt dæmi: „... hún var bundin honum (ÓSni) nú, heilagri vígslu, sem þó hlaut að verða leynd- armál hennar einnar, því að ekki leyfðist lienni það, mennskri konu, sem guðum ein- um er frfálst; hún mundi vafalaust verða sökuð um siðlaust hugarfar, ef hún reyndi að skýra öðrum frá reynslu sinni í nótt. Þá tar tungl nýkviknað yfir voginum norðaustur, þegar þetta bar til í skemmu Signýjar, og nú leið á enda tíð þess ný- mána að heilli kringlu og aftur til baka í sjálfa sig, unz aðeins stóð eftir eitt lítið bjúgsverð markað skínandi á ársal ncetur- innar dimmbláan, þá fara skyndilega að landi Völsungs þrjú skip Siggeirs konungs á Gautlandi með hvítar veifur við hún, og varpa akkerum í mynni fljótsins." Þessi stílgrautur er því átakanlegri sem sýnt er að Guðmundur Daníelsson ræður yfir nógu slyngum penna til að setja saman lýtalausa frásögn. Á bls. 194 er greint frá atburðum á óbrotinn en kröftugan hátt, þar er safi í greinargóðri frásögn, þar er Guð- mundur Daníelsson. Ef höfundur hefði lagt alla stund á að skrifa bókina í þeim stfl er þar og víðar birtist, þá hefði Sonur minn Sinfjötli ekki orðið slæm bók. En hann hefur reist sér hurðarás um öxl. Rithöfundi er nauðsynlegt að þekkja takmarkanir sínar og ekki síður eðli sitt. Um persónur skáldsögunnar er óþarfi að fjölyrða frekar, en þó get ég ekki annað en látið í ljós undrun mína á því hvað Sin- fjötli gegnir litlu hlutverki í sinni eigin sögu. Er þó f mikið ráðist og miklu hætt er sveinninn er búinn til, allar vonir við hann tengdar, að hann „varðveiti nú Völsungum veg Völsunga“. En hann verður utangarna við framkvæmd hefndarinnar og þá utan- garna í skáldsögunni, tvflráður og óluklcu- legur karakter án þess þó að verða neinn Hamlet. Upphaf og endalok Sinfjötla í skáldsögu Guðmundar minna óneitanlega á dæmisögu Esóps um f jallið er tók jóðsótt. Að ytri gerð er bókin öll hin veglegasta, nema hvað pappírinn minnir á broddgölt. Káputeikning er ágæt. Jökull Jákobsson. 92
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.