Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1994, Blaðsíða 113

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1994, Blaðsíða 113
Það má einnig benda á að annar kafli þar sem hann er á kafi í hugleiðingum um sjálfan sig gerist í sveitinni hjá ömmu Sigrúnar þegar þau eru þar í heimsókn þar sem hann liggur útaf í blíðviðri í blómskrýddri hlíð. Þessar andstæður, sveitin og sjórinn, sveitalífið og sjó- mennskan, gera hvorttveggja að undir- strika andstæðurnar milli fjölskyldna hans og hennar og andstæðurnar í hans eigin sálarlífi. Samfélagssýn Útaf fyrir sig er ekki um breiða samfé- lagslýsingu að ræða í þessari skáldsögu. Þó er einn hópur fólks sem nokkuð kemur við sögu sem má ef vill líta á sem einskonar fulltrúa samfélagsins. Er þetta hópurinn í kringum hið mikla kvik- myndafélag sem er í þann veginn að fara að reisa kvikmyndaver í samvinnu við bandarískan kvikmyndarisa. Þar koma mest við sögu Axel frændi Ingu og fyrr- um skólabróðir Hauks, leikararnir Bjarni og Konráð, kvikmyndaleikstjór- inn Sólveig og búningahönnuðurinn Ásdís. í nokkrum köflum er þetta lið dregið sundur og saman i háði og eru sumir þeir kaflar óborganlegir, eins og t.d. þar sem segir frá opnu og einlægu glansmyndaviðtölunum við þetta fólk. En að lokum hrynur veldi kvikmynda- félagsins og eftir standa svik og prettir plús tugmilljóna sukk í flottræfilshætti. Þó hér sé verið að gera meinlega út- tekt á „íslenska kvikmyndaheiminum“ þá liggur þarna fyrst og ffemst að baki mögnuð umfjöllun um þá hræsni og sýndarmennsku, yfirdrepsskap og lodd- arahátt sem tröllríður okkar þjóðfélagi um þessar mundir. Umræða Hér að framan var vikið að því að höf- undur er óhræddur við að láta persónur sínar ræða málin og hafa skoðanir. Það er ekki þar með sagt að þær skoðanir séu höfundarins, en að halda það er gryfja sem óreyndir gagnrýnendur falla ótrú- lega oft í. Ég segi að höfundur sé óhræddur vegna þess að um langa hríð hefur það verið þrálát klisja margra sem fjalla um bækur að hrópa predikun, predikun, um leið og einhver persóna fer að þenja sig á síðum skáldsögu um viðkvæm og heit mál, og dæma viðkom- andi verk dautt og ómerkt. Auðvitað verður slík umræða að vera í lífrænum tengslum við heild verksins, en að for- dæma alla merkingarbæra umræðu í eitt skipti fyrir öll er fásinna. Það er vikið að fjölmörgum málefn- um í sögunni og ástæðulaust að fara að búa til einhverja skrá um það, en það er tvennt sem mér finnst mest áberandi, pólitík og kynlíf. Pólitísk umræða kemur ffam í gegn- um Rúnar og þó einkum í ffásögn hans af vini sínum Jóhannesi en báðir voru þeir sanntrúaðir kommar á árunum uppúr 1950 og trúðu á Sovétríkin. Báðir ganga þeir af trúnni, Jóhannes þegar hann fer á flokksskóla í Austurvegi en Rúnar við innrásina í Ungverjaland 1956. Báðum er þetta mjög erfið reynsla sem situr drjúgt í þeim. Kjarni þessarar umfjöllunar er þó viðureignin við blekkinguna og hvernig henni er sífelld- lega beitt til þess að afvegaleiða gott fólk. Svipað má segja um kynlífið sem víða er tekið rækilega fyrir í sögunni, þar er öðru fremur verið að kljást við blekking- una um ffjálst kynlíf. Reyndar er það á einum stað kallað „ópersónulegt kynlíf‘, sem er í góðu samræmi við það megin- viðhorf að tilfinningalaust kynlíf sé ekki annað en merkingarlaus útrás fyrir botnlausa greddu sem veiti engum neitt. I þessu samhengi má minna á eina af hjásvæfum Hauks, 39 ára lækni með óseðjandi brókarsótt, sem safnar tittl- TMM 1994:1 103
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.