Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1998, Síða 35

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1998, Síða 35
EFINN ER ÆÐSTUR ALLRA GILDA það erindi sem þeir eiga við okkar tíma. í Flyðrunni var ég mjög upptekinn af því hvernig sögupersónan Oskar Matzerath blandaði á gróteskan hátt saman Raspútín, konum og skáldsögunni Die Wahlverwandtschaften (Kjör- sifjar) eftir Goethe blaðsíðu eftir blaðsíðu svo úr varð alveg nýbók. Grimms- bræður höfðuðu til mín vegna þeirrar innilegu ánægju sem ég hafði af rómantíkinni og þýsku ævintýrunum sem fela í sér einhvern djúpan sann- leika enn þann dag í dag. En hvað Fontane varðar, þá virðist mér nú deginum Ijósara að þessi mikilvægi 19. aldar höfundur hafi í sögum sínum dregið upp mynd af þróun sem er nákvæmlega hliðstæð þeirri sem á sér stað nú þegar 20. öldin er að renna skeið sitt á enda. Þess vegna kippi ég honum yfir í nútímann. Mig langar að nefna eitt í þessu sambandi: ég er stoltur af því að útkoma bókar minnar hér í Þýskalandi og þær deilur sem hún kveikti strax skyldu hleypa nýju lífi í sölu á skáldsögum Fontane. Ég er nefnilega þeirrar skoðunar að Fontane skipti jafn miklu máli og Flaubert og Túrgenjev, sem báðir voru samtímamenn hans. Annars er ég hissa á því að þú nefnir eingöngu rithöfunda, því í bókum mínum skipta til dæmis bækur heimspekinga oft miklu máli. Þannig má nefna að í Hundaárunum eru nokkrir kaflar helgaðir umræðu þar sem ég beiti vísvitandi hinum sérstaka stíl Heideggers. Þetta er því skopstæling á stíl hans. í bókinni Úr dagbók snigils er einnig að finna deilurnar, sem í rauninni hafa aldei verið ræddar til hlítar, milli hinna miklu heimspekinga okkar, Hegels og Schopenhauers. Þær deilur hafa ýmis áhrif á skoðanir manna og atburði þá sem verða í skáldsögunni. L.R: Ef ég man rétt þá byrjaðir þú að skrifa Blikktrommuna í Frakklandi árið 1955. Þú bjóst þá í landi þar sem hin bókmenntalega framúrstefna reyndi að affnarka sig frá arfleifð skáldsögunnar, reyndi að taka „stórt stökk ff amávið“ með nýju frönsku skáldsögunni. En þú fórst öfugt að, tókst stökk aftur til Grimmelshausens og skálkasögunnar. G.G.: Ég hugsa að þetta eigi rætur að rekja til þess tímabils þegar ég var að mótast sem ungur höfundur skömmu eftir stríð. Sumir mér eldri höfundar, þeirra á meðal Heinrich Böll og Gunter Eich, reyndu að skrifa afar fábrotinn, knappan stíl. Þar sem þýsk tunga hafði orðið fyrir skaða vegna hugmynda- fræði nasista ætluðu þessir rithöfundar að hreinsa til í bókmenntunum. Ég þoldi ekki þessi siðvöndunarviðbrögð gegn þýskri tungu. Ég var þeirrar skoðunar að ekki væri rétt að refsa tungumálinu fyrir að hafa verið mis- þyrmt, það væri út í hött. Mér fannst mikilvægt að enduruppgötva þann auð sem tungumálið býr yfir og nýta hann í þágu bókmenntanna. Því þurfti ég að leita uppi það sem hafði fallið í gleymsku og hjá okkur voru það einmitt TMM 1998:1 25
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.