Dagblaðið Vísir - DV - 08.06.2012, Blaðsíða 22

22 Fréttir 8.–10. júní 2012 Helgarblað
EKKI TALINN HÆTTULEGUR
R
únar Bjarki Ríkharðsson
var árið 2000 fundinn sek­
ur um að hafa myrt Ás­
laugu Óladóttur á hrotta­
legan hátt ásamt því að
hafa nauðgað fyrrverandi sambýlis­
konu sinni. Áslaug ætlaði að bera
vitni gegn honum í nauðgunarmál­
inu. Hann stakk hana 28 sinnum en
samtals voru 35 áverkar á líkama
hennar. Hann var dæmdur til 18 ára
fangelsisvistar. Í dag, tólf árum síð­
ar, er Rúnar Bjarki frjáls maður.
Sá varhugaverðasti
Í nærmynd af Rúnari Bjarka sem
birtist í DV árið 2007 var hann
sagður iðrast einskis eftir morðið,
helst hefði hann séð eftir að hafa
ekki gengið lengra. Viðmælend­
ur sem DV ræddi við þá vildu ekki
koma fram undir nafni af ótta við
hefndaraðgerðir af hans hálfu. Á
þeim tíma sögðust þeir hugsa til
þess með hryllingi að hann færi út
í samfélagið á nýjan leik. Þeir sögðu
hann tala um lítið annað en dráp,
klám, ofbeldi og fíkniefni og að
hann hefði margsinnis lýst á ógeð­
felldan hátt þeim aðferðum sem
hann myndi vilja nota til að fremja
ódæðisverk. Einn viðmælandi
sagði hann þann varhugaverðasta
þar sem hann talaði um það við
samfanga sína að hann vildi drepa
og nauðga þegar hann kæmi út
og hefði tilgreint einstaklinga sem
hann vildi vinna mein þegar þar að
kæmi.
„Þetta er hefnd“
Í febrúar og mars árið 2000 beitti
hann fyrrverandi kærustu sína í
tvígang kynferðislegu ofbeldi. Í fyrra
skiptið, við fiskitrönur á afviknum
stað milli Keflavíkur og Sandgerðis,
neyddi hann hana til munnmaka. Í
seinna skiptið var fyrrverandi sam­
býliskona hans, sem hafði áður búið
með honum á heimili foreldra hans,
að passa yngri systkini hans á heim­
ili þeirra. Þá tilkynnti hann henni að
hann ætlaði að ná fram hefnd. Sam­
kvæmt dómnum sagði hann: „Nú
ætla ég að fara með mjög alvarlegt
mál og þetta er ekki fyndið. Þú skalt
ekki grípa fram í fyrir mér og þú
svarar þegar ég segi þér að svara.“
Því næst hefði hann sagt: „Þetta er
hefnd. Ég er búinn að hugsa mikið
út í það. Hún skal verða framkvæmd
hér og nú á þessu kvöldi hvort sem
er með góðu eða illu.“
Eftir eltingarleik um húsið náði
hann henni, tók hana hálstaki og
dró hana inn í herbergi. Stúlkan
var í miklu uppnámi og hann sagði
henni að hætta að grenja. Inni í
herberginu hafði hann komið fyrir
myndbandsupptökuvél og nauðg­
aði henni fyrir framan hana og hót­
aði henni því að hann hefði upp­
tökuna ef hún yrði með einhverja
stæla við hann. Seinna sagði hann
lögreglunni frá því að hann hefði
gert fjögur til fimm eintök af upp­
tökunni en sagðist hafa hent þeim
án þess að sýna einhverjum. Hann
hefði hins vegar að sínu frumkvæði
sagt öðru fólki frá því að hann hefði
nauðgað stúlku og tekið það upp.
Láta henni líða eins illa
Besta vinkona stúlkunnar, Áslaug
Óladóttir, gaf skýrslu hjá lögreglu
þar sem hún sagði frá því að stúlk­
an hefði sagt henni frá því að Rún­
ar hefði þvingað hana til kynferðis­
athafna. Rúnar sagði við annað vitni
að ef hann fengi dóm fyrir málið
þá yrði það vegna vitnisburðar Ás­
laugar sem hefði logið mestu upp
á hann. Hann sagðist myndu hefna
sín fyrir það þegar hann losnaði
úr fangelsi og ætlaði að láta henni
líða eins illa og honum hefði liðið
af hennar völdum. Áslaug kærði
einnig hótunar­SMS sem hann
hafði sent henni og varð Rúnar
mjög reiður vegna þeirrar kæru.
Morðið
14. apríl árið 2000 var Rúnar úti að
skemmta sér á skemmtistaðnum
Ránni í Keflavík. Þar sá hann Ás­
laugu og sambýlismann henn­
ar og hafði á orði við vin sinn að
hann ætlaði sér að berja sambýlis­
mann hennar til þess að hefna sín
á Áslaugu. Þegar hann var á heim­
leið um nóttina ásamt vini sínum
ákvað hann að ráðast inn á heimili
Áslaugar og sambýlismanns henn­
ar. Þar sparkaði hann upp hurðinni
og ruddist inn. Þegar hann kom
inn var Áslaug inni á baðherbergi
en sambýlismaðurinn í svefnher­
berginu. Rúnar fór inn á baðher­
bergi í því skyni að þagga niður í
Áslaugu sem hljóðaði þar. Þar stakk
hann hana 28 sinnum. Stungusár
á vinstri síðu hennar var fyrst og
fremst talið banasárið. Önnur lífs­
hættuleg stunga var aftan við eyrað
en hún skar í sundur stórar bláæð­
ar og hefði ein og sér getað leitt til
dauða á lengri tíma. Miklar útvort­
is blæðingar stuðluðu þó einnig að
dauða hennar.
Greind innan eðlilegra marka
Í mati geðlæknis kom fram að ekk­
ert benti til þess að Rúnar væri
haldinn alvarlegum geðsjúkdómi,
alvarlegu þunglyndi eða kvíðarösk­
un sem hefði getað haft áhrif á dóm­
greind hans á þeim tíma sem hann
framdi verknaðinn. Greind hans
var metin innan eðlilegra marka en
hann var þó metinn með ýmis ein­
kenni persónuleikaröskunar, sér­
staklega andfélagslegrar. „Hann
virðist ekki geta iðrast gjörða sinna
og hefur tilhneigingu til að kenna
n Rúnar Bjarki Ríkharðsson gengur laus eftir afplánun 12 ára af 18 ára fangelsisdómi n Mikill ótti við hefndaraðgerðir n Bróðir fórnarlambs ósáttur við reynslulausn
„Allir fangar virðast
fá reynslulausn“
öðrum um hvernig komið er fyrir
sér,“ segir í dómnum. Rúnar Bjarki
var metinn sakhæfur.
Engar málsbætur
Í niðurstöðum dómsins segir að
aðför Rúnars að Áslaugu hafi ver­
ið tilefnislaus, hrottaleg og heift­
úðug. Hann hafi ráðist inn á heim­
ili hennar að næturlagi og stungið
hana margítrekað í höfuð, háls,
bringu og víðar í líkamann þrátt
fyrir að hún væri varnarlaus – nak­
in inni á baðherbergi og hafi átt sér
einskis ills von. Hróp hennar og köll
hafi einungis orðið til að efla Rúnar
Bjarka við ódæðisverk sitt.
Komst dómurinn að þeirri
niðurstöðu að Rúnar Bjarki ætti sér
engar málsbætur vegna morðsins
og nauðgananna. Við ákvörðun
refsingar væri þó litið til ungs
aldurs hans og þess að hann hefði
ekki áður sætt refsingu.
Engin iðrun
Rúnar Bjarki sat í fangelsi frá 2000
til 2012 sé tillit tekið til gæsluvarð­
halds sem hann sat í óslitið frá 15.
apríl 2000 þangað til að dómur féll
í máli hans 20. desember sama ár.
Gæsluvarðhaldið var dregið frá
dómnum sem hann hlaut. Mest­
an þann tíma hélt hann sig einn
og beindi sjónum sínum að því að
klára nám. Heimildir DV innan úr
fangelsinu á Litla­Hrauni herma
að Rúnar Bjarki hafi verið skap­
góður mestan þann tíma sem hann
sat inni. Hann á þó að hafa sýnt
mótþróa og ekki fylgt öllum regl­
um fangelsisins fyrstu mánuðina
og árin sem hann sat inni. Hann
er sagður hafa róast mikið eft­
ir því sem leið á betrunarvistina.
Þrátt fyrir það herma heimildir DV
að Rúnar Bjarki hafi aldrei lýst yfir
iðrun eða sýnt nein merki þess að
hann sjái eftir þeim hrottalegu
glæpum sem hann framdi.
Leituðu að nauðgunarmynd-
bandi í klefanum
Þrátt fyrir að Rúnar Bjarki hafi ró­
ast mikið eftir sem leið á afplánun
hans gerði sérsveit ríkislögreglu­
stjóra leit í fangaklefanum hans.
Talið var að hann leyndi þar upp­
töku af nauðguninni sem hann var
dæmdur fyrir. Ótti fangavarða við
Rúnar Bjarka var ástæðan fyrir því
að ríkislögreglustjóri var fenginn
til að senda sérsveit sína til verks­
ins.
Sjálfur hefur hann viðurkennt að
hafa tekið myndband af nauðgun­
inni, sem stóð í um það bil 45 mín­
útur, en hann hefur haldið því fram
að hafa eyðilagt myndbandsupp­
tökuna. Vitað er til þess að hann
sýndi vinnufélögum sínum upp­
tökuna. Rúnar Bjarki trylltist vegna
klefaleitarinnar og þurfti að færa
hann til einangrunar. Eftir að ein­
angrunarvistinni lauk hafði Rúnar
Bjarki ekki enn náð stjórn á bræði
sinni og tók upp á því að hafa hægð­
ir á sameiginlegum gangi fanga og
klíndi saur um alla veggi. Við það
var hann aftur settur í einangrun
tímabundið.
Í opnu fangelsi
með Idol-stjörnu
Þremur árum eftir að sérsveitin leit­
aði að myndbandinu í klefa Rúnars
Bjarka var hann sendur til afplán­
unar á Kvíabryggju en það er opið
fangelsi. Þar gekk hann að mestu
laus, hafði aðgang að interneti og
síma allan daginn. Á þeim tíma
birtist myndband á vefsíðunni You­
tube þar sem hann og Karl Bjarni
Guðmundsson, betur þekktur sem
Kalli Bjarni úr sjónvarpsþáttunum
Idol, sáust lyfta lóðum úti í náttúr­
unni. Hann var einnig byrjaður að
fá dagsleyfi úr fangelsinu til að hitta
fjölskyldu sína strax árið 2007.
Í íslenskum fangelsum hafa
fangar tækifæri til að afplána hluta
dómsins í opnum fangelsum. Þetta
tækifæri hafði Rúnar Bjarki en sam­
kvæmt heimildum DV þráaðist
hann við að yfirgefa Litla­Hraun
til að hefja afplánun í opna fang­
elsinu við Bitru. Næsta skref á eftir
opnum fangelsum er svo reynslu­
lausn. Rúnar Bjarki hefur fengið
„Mér finnst einkennilegt hvernig allir fangar
virðast fá reynslulausn um leið og fyrsti
möguleiki er á því. Dómari ákveður hversu
langan dóm menn fá en svo er það bara
einhver skrifstofumaður hjá Fangelsis-
málastofnun sem ákveður hversu lengi
menn sitja inni en ekki dómarinn,“ segir
Valgeir Ólason, bróðir Áslaugar Óladóttur
sem Rúnar Bjarki myrti á hrottalegan hátt
árið 2000.
Rúnar Bjarki var laus í mars en hafði
áður verið á Vernd. Bróðir Áslaugar
gagnrýnir það að morðingi systur hans,
sem aldrei hafi sýnt neina iðrun, sé nú frjáls
ferða sinna á ný, sex árum áður en dómur
hans sagði til um.
„Stóra málið í þessu finnst mér vera að
dómari skuli ekki ákveða hversu lengi menn
sitja inni heldur í raun Fangelsismálastofn-
un sem þeir sækja um reynslulausn til og
virðist vera sagt já við alla. Ég veit allavega
ekki til þess að nokkurn tímann hafi
einhverjum verið neitað um reynslulausn á
fyrsta mögulega tíma,“ segir hann.
„Það virðist engu skipta hvernig menn
haga sér, þeir halda jafnvel áfram að hóta
í fangelsinu en fá reynslulausn um leið og
möguleiki er. Mér fyndist eðlilegt að það
væri dómari sem tæki ákvörðun um það
hvort menn gangi lausir eða sætu enn inni.“
Rúnar Bjarki hótaði vinkonum Áslaugar
fyrst eftir að hann kom í fangelsið. „Á sínum
tíma þegar hann var að hringja í vinkonur
systur minnar þá vildu þær kæra hótanirnar
en þá gerði lögreglan bara lítið úr þessu
þrátt fyrir að hann hefði áður framkvæmt
þessar hótanir sínar. Þeir sögðu að það
ætti ekkert að taka mark á þessu sem var
einkennilegt í ljósi þess að það hafði gerst
áður,“ segir hann og nefnir dæmi máli sínu
til stuðnings. „Ég fór ekki löngu eftir að
þetta gerðist – 2–3 árum seinna – þá var
fósturdóttir mín vitni í líkamsárásarmáli. Ég
fór með henni niður á lögreglustöð þar sem
hún var undir lögaldri. Ég vildi fá að vita
hvort mennirnir sem væru ákærðir fengju
að vita hver væri að vitna gegn þeim, því að
þeir gætu komið á eftir henni. Þá var sagt
við mig að þetta væri ekki amerísk bíómynd
og algjör óþarfi að hræðast svona á Íslandi.
Menn færu ekkert að gera gagnvart vitnun-
um. Hann sagði þetta við mig, sem missti
systur mína því hún var vitni í svona máli,“
segir hann alvarlegur.
Hann segist hugsa daglega til systur
sinnar. „Það líður ekki sá dagur að maður
hugsi ekki til hennar. Þetta var langur ferill
og tókst svona með því að standa mörg
saman. Manni tekst að lifa með þessu en
það grær aldrei að fullu.“
n Bróðir fórnarlambs Rúnars Bjarka ósáttur við reynslulausnina
„Það sækja nán-
ast allir um
reynslulausn eftir af-
plánun á helmingi dóms
og til vara á tveimur
þriðju.
Ekki talinn hættulegur
Rúnar Bjarki er ekki talinn
hættulegur að mati sér-
fræðinga Fangelsismála-
stofnunar. Hann gengur
nú laus til reynslu en hann
afplánaði 12 ár af 18 ára
dómi sem hann fékk fyrir
hrottalegt morð og tvær
nauðganir. Mynd Facebook