Lifandi vísindi - 04.04.2016, Síða 52

Termítar nota
saur sem lyf
Termítabú eru gerð úr jarðvegi og saur termítanna sjálfra. Í ljós hef-
ur komið að blandan hefur afar jákvæð áhrif á heilsu termítanna.
Nýr termítaskítur felur í sér mikið magn af bakteríum og örverum sem lifa í samlífi við
termítana í þarmakerfi þeirra síðarnefndu og
gera skordýrunum kleift að melta tré. Úrgangur-
inn er svo hið mesta lostæti í augum baktería af
tegundinni Streptomyces sem framleiðir ýmis
efni sem drepa sjúkdómsvaldandi lífverur, bakt-
eríur, veirur og sveppi. Termítarnir lifa með öðr-
um orðum í virki úr lyfjum sem þeir sjálfir fram-
leiða. Lyfin hafa að sama skapi ótrúlega vænleg
áhrif. Termítarnir veikjast í fyrsta lagi sjaldan og
eru jafnframt vel varðir gegn ýmiss konar nú-
tímalegum lífeyðiefnum sem gerð eru úr sömu
örverunum og sem notuð eru til að komast hjá
notkun skordýraeiturs. Þetta heimagerða lyf
termítanna þykir gefa svo góða raun að lyfjafyr-
irtækin róa að því öllum árum að nýta það. Vonir
eru bundnar við að geta framleitt nýjar tegundir
af sýklalyfjum í baráttunni
gegn m.a. fjölónæmum
bakteríum.
BAKTERÍUR HALDA LÍFI Í SAMBÚINU
Geta termíta til að komast af ræðst af
því hvaða örverur er að finna í búi þeirra.
Þegar búið er fullt af streptomyces-
-bakteríum (appelsínugult), sem ráðast
til atlögu gegn sveppum og öðrum
bakteríum, lifa um það bil 85 hundr-
aðshlutar termítanna í tvo mánuði.
Bakterían bætir möguleikana til muna
miðað við bakteríusnautt saman-
burðarumhverfi (blátt). Ef bakterían
streptomyces er fjarlægð og sveppur
látinn leysa hana af hólmi kemst aðeins
u.þ.b. helmingur dýranna af.
Termítarnir lifa í samlífi við bakteríu sem
minnir á sýklalyf.
10
50
60
70
80
90
100
40
0 20 30 50 60 Dagar
Bú með bakteríum
Bú í bakteríusnauðu umhverfi
Streptomyces-
baktería
Bú án bakteríaHl
ut
fa
ll t
er
m
íta
se
m
lif
ir
af
SC
OT
T
CA
M
AZ
IN
E/
AL
AM
Y/
AL
L
OV
ER
SP
L,
P
IO
TR
N
AS
KR
EC
KI
/M
IN
DE
N
/G
ET
TY
IM
AG
ES
JOHN W BANAGAN/GETTY IMAGES
Allt að níu metra háar dómkirkjur
termítanna eru að hluta til byggðar
úr skít og klæddar með lyfjum.
Print: stkp Status: 5 - InDesign Tem
plate Layout: Red.sek: