Tímarit Máls og menningar - 30.03.2001, Blaðsíða 4

Birgir Sigurðsson, rithöfundur
Árið 1988 sá ég myndir eftir sænska málarann Lenu
Cronquist (f. 1938) í Norræna húsinu. Þessar myndir
höfðu mikil áhrif á mig. Þegar ég gekk út úr húsinu
var eins og ég hefði fengið ósýnilega samfylgd. Slík
reynsla á myndlistarsýningu er jafn dýrmæt og hún
er fágæt. Það sem þessar myndir skiluðu til mín
hefur í raun aldrei vikið frá mér síðan.
Í myndum Lenu Cronquist er nærvera málarans
sjálfs svo mikil að hún er næstum líkamleg. En þessi
áleitna návist skilar miklu meiru en sjálfri sér. Hún
ber vitni um ósvikin, djúpstæð og persónuleg tengsl
við lífið, það að vera til. Þótt myndefnið sé oftar en
ekki einmanaleiki, sálarangist, sorg eða þá dauðinn
sjálfur snýst sköpunin upp í lífsjátningu, óp, ákall,
staðfestingu: Ég lifi. Ég er til.
Um það leyti sem ég sá í fyrsta skipti myndir eftir
Lenu Cronquist komst ég líka í kynni við myndir
mexíkanska málarans Fridu Kahlo (1907–1954). Þær
hittu mig beint í hjartastað.
Það er langt milli Svíþjóðar og Mexikó en líklega
er enn lengra milli myndstíls þessara tveggja
málara. Verk þeirra eru gjörólík. Samt þarf ekki lengi
að leita til þess að finna skyldleika: Báðar mála
sjálfsmyndir í margvíslegum tilbrigðum. Myndefnið
á sér iðulega uppsprettu í þeirra eigin lífi. Og sé návist
málarans sjálfs áleitin í myndum Lenu Cronquist er
hún það enn frekar í myndum Fridu Kahlo.
Kahlo lifði andlegar píslir og líkamlega kröm.
Samt sagði hún: „Lengi
lifi lífið.“ Sumar myndir
hennar fela í sér sárs-
aukafulla lofgerð til lífs-
ins. Líklega er ekki fjarri
lagi að það gildi einnig
um Lenu Cronquist.
Það finnst mér að
minnsta kosti.
Myndir sem
lofgerð
til lífsins
G8126 tmm mars 22x27 Q.4.1 3/30/01 11:45 PM Page 4